Skip to main content

Tele mafua’aga ua afaina ai le tamaoaiga o le malo o Amerika Samoa

O le saunoaga mai le afioga i le ali’i Kovana i luma o le Fono Faitulafono, o sui o le Kapeneta atoa ai ma Ta’ita’i o le malo, i le tatala aloaiaina o le tauaofiaga lona 2 a le Fono i le taeao ananafi i le Fale Laumei, na fa’ailoa ai e le tofa i le Tootoo ia  Lolo Matalasi Moliga le tele a’afiaga ua mafua ai ona fa’aletonu le itu tau tupe o le tamaoaiga o le atunu’u i le tausaga fa’aletupe lenei 2017.

O ni isi o ia mafua’aga e aofia ai le a’afia o se tasi o poutu malosi o le tamaoaiga o le malo, e pei o le tapunia lea o le lala o le kamupani a le Samoa Tuna Processors (STP) ma leiloloa atu ai galuega e tusa ma le 700, fa’aitiitia o lafoga e maua mai e le malo i oloa, o fesuiaiga o lo o faia i le faigamalo a le malo tele o Amerika, lea ua tuai ai ona maoti mai le tele o gaioiga e tatau ona fa’amanuiaina ai setete ma teritori e aofia ai ma Amerika Samoa, aemaise ai le si’itia o le manaoga o le atunu’u i mea e tatau ona fa’aleleia, ae o lo o tumau pea tupe o lo o mafai ona maua mai i le tele o tulafono ua silia i le 30 tausaga ma ona tupu o i ai pea e lei toe faia i ai ni suiga.

E ui e le masani ona maua le avanoa o le Kovana e tulei saunoa ai i luma o le Fono Faitulafono, i le taimi e tatala aloaia ai le tauaofiaga lona lua a le Fono, peita’i o le avanoa na maua e Lolo i le taeao ananafi e saunoa ai e pei ona saunoa le afioga i le Fofoga Fetalai sa fai ma fofoga o le aso, ina ia maua ai le avanoa o afioga i Senatoa ma Faipule latou te fa’afofoga ai a o saunoa le Ta’ita’i o le malo e fa’aleo fa’afitauli o lo o fetaia’i ma le malo, aemaise ai o le taumafai e saili ni auala e foia ai ia fa’afitauli.

O se sauniga lotu puupuu na saunia e le susuga i le ali’i Faifeau ia Rev. Fouvale Asiata o le Ekalesia EFKAS mai Matu’u & Faganeanea na tomua ai le tatala aloaiaina o galuega a le Fono Faitulafono, ma viiga o le Atua na saunia lava e le aufaipese a le Ekalesia.

I le feau fa’apitoa na tatala aloaia ai galuega a le Fono Faitulafono, na fa’amamafaina ai e le susuga Rev. Asiata fetalaiga a Iesu sa tu’uina atu i ona Ausoo, e fa’ataua ai le avea ma auauna pe afai e fia avea se tasi ma ta’ita’i, aemaise ai o le fa’aa’oa’o lea o Ta’ita’i fa’alemalo i auala na fa’ataoto e Iesu e savavali ai i le faia o fa’aiuga e manuia ai tagata uma.

Na taua e Lolo i lana saunoaga e faapea, o le tamaoaiga o le malo ma le atunu’u e fa’alagolago lea i poutu malolosi e 2 o lo o i ai, e pei o kamupani i’a ma pisinisi i le isi poutu, ae o le malo ma ana tagata faigaluega, fa’apea ai ma pisinisi fou e aumai e le malo i totonu i le isi poutu.

“A o o ina afaina se pou o poutu ia e 2, ona matua afaina atoa ai loa lea o le tamaoaiga o le malo ma le atunu’u, ma o le mea tonu lava lena ua maitauina i le taimi nei, ua afaina se tasi o poutu fa’alagolago i ai le tamaoaiga o le malo, ma mafua ai loa ona tula’i mai tulaga fa’aletonu e pei ona tatou maitauina i le taimi nei”, o se vaega lea o le saunoaga a le al’i kovana.

E ese mai i le tapunia o le lala o le STP ma leiloloa ai galuega e 700 e pei ona taua e le kovana ua a’afia ai le isi itu o le tamaoaiga, ae oo lava fo’i i le le mafai e le malo ona maua tupe sa fuafua maua mai i lafoga o oloa, e pei o le lafoga o le sikeleti o lo o aoina mai i luga o le uafu, ona o mafua’aga le ma’alofia.

I le 5 masina ua mavae atu e pei ona saunoa Lolo, na poloka ai le ulufale mai i le atunu’u o le oloa o le sikaleti, ma le mafai ai e le malo ona ao le lafoga sa fuafua e maua mai ai, ma lagona ai e le malo le pagatia o le itu tau tupe talu mai Ianuari e oo mai ia Iuni na te’a nei.

O se tasi o tulaga faaletonu e pei ona saunoa Lolo, o le maualuga lea o tupe e fa’aalu e le malo ae laititi tupe o lo o mafai ona ao mai i totonu i le masina e tasi. Mo se fa’ata’ita’iga, e tusa ma le $8.5 miliona le aofa’i o le tupe o loo mafai ona maua mai e le malo i le masina, ae i le va o le $10.5 e oo atu i le $11 miliona le tupe o loo fa’aalu, ma ua atagia mai ai le fa’aletonu o le malo i lea tulaga.

I le tau vaavaai ai o le malo i se auala e foia ai le fa’aletonu pea o lona tamaoaiga i lenei tausaga tupe, aemaise ai o le aga’i atu i isi tausaga o lo o i luma, ua manatu ai le kovana e galulue fa’atasi ma le Fono Faitulafono, i le taumafaiga lea o ni isi o tulafono tupe e fesoasoani ai i tupe maua a le malo, ma o ni isi o ia tupe e aofia ai lafoga e fa’aee i oloa, atoa ai ma isi lava tulafono tuai ua moomia le toe suia.

I le tali fuaitau a le afioga i le Peresetene o le Senate i le saunoaga a le ali’i kovana, sa ia taua ai le taua o le galulue fa’atasi o le malo ma le fono faitulafono e saili auala e foia ai nei mau fa’afitauli.

Na taua e le afioga a Gaoteote Palaie Tofau le faigata ona talia e le atunu’u o mataupu e fa’atatau i lafoga e fa’ae’e i luga o oloa, peita’i i lona talitonuga fa’ata’ita’i, e leai se tasi e faia gaioiga e manuia ai le malo, ua na o ona ta’ita’i lava, o le mafua’aga fo’i lena na tofia ai i latou e fai ma ta’ita’i o le atunu’u.

Sa ia talosagaina afioga i Senatoa ma Faipule atoa ai ma ta’ita’i o le malo ina ia latou galulue fa’atasi e fausia se isi taeao fou mo Amerika Samoa, ina ia tutupu a’e fanau ae ua i ai se taeao fou mo i latou.

O le itula e 10:00 i le taeao nei lea ua faamoemoe e fa’aauau ai galuega a maota e 2 i nofoaga ua mae’a ona fa’atulaga e fa’atino ai a laua galuega, e pei o le Senate i le Fale Samoa a le Fono, ae o le maota o sui i le iti itu o le Fale Laumei i Utulei.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all