Skip to main content

Tatala galuega fa’aaoga ai le La maua ai eletise i Ta’u, Manu’a

Na tutu fa’atasi ta’ita’i o le malo fa’apea ai ta’ita’i o le itumalo o le Manu’atele e molimauina se tasi o galuega tele ua mae’a nei ona fausia i Faleasao, Manu’a, o le fa’aaogaina lea o le malosi e maua mai i le La e gaosi ai le eletise mo le Faletolu, ae fuafua ai fo’i le aso e tatala ai le galuega fa’apea i le Luanu’u i Ofu ma Olosega/Sili, lea fo’i ua toeititi lava mae’a.

 

O se sauniga lotu puupuu e tatalaina ai lenei galuega tele, na ta’ita’ia lea e le susuga i le ali’i Faifeau ia Rev. Elder Iosefa Autele, mai le Ekalesia EFKAS i Faleasao, lea na ia fa’atauaina ai le aoga o galuega na faia e le Atua i le amataga, lea ua mafai ai ona tu’u fa’atasi ma galuega ua fausia e le tagata, ina ia maua mai ai ni isi fo’i mea lelei e tausia ai le soifua lelei o tagata o le atunu’u.

 

O sui o le malo na auai i lenei sauniga e aofia ai le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga ma sui e to’atele o lana Kapeneta, fa’aepa ai le afioga i le Faipule mai le laumua i Uosigitone, tofa Aumua Amata, tainane afioga i Senatoa ma Faipule mai le Fono Faitulafono.

 

Na taua e le afioga i le ali’i kovana i lana saunoaga e fa’apea, ina ua fa’atoa tula’i mai le la faigamalo ma Lemanu i le 2013, o le lu’i muamua lava na ia tu’uina atu i le afioga a Utu Abe Malae, o le saili lea o se auala e fesoasoani ai i le atunu’u i le fa’ataugofieina o le tau o le eletise ua fai si maualuga.

 

“Lea la ua tula’i mai lenei galuega tele, ua le toe i ai se fa’alagolago o le Faletolu i le eletise e maua mai i le suau’u, ae ua fa’alagolago lava i le eletise e maua mai i le malosi o le La, ma o se galuega e tatau ona tatou mitamita uma ai”, o le saunoaga lea a Lolo.

 

Sa ia fa’ailoa fo’i i le Itumalo aemaise ai le atunu’u na mafai ona molimauina lenei sauniga e fa’apea, e le fa’apea o le kovana e sau mai Manu’a ona manatu lea e ave le fa’amuamua i atina’e tetele nei i Manu’a, ae o le agaga, ia amata ona fausia ni galuega tetele fa’apenei mo le atunu’u, ma afuafua mai ai isi fo’i galuega lelei mo le lumana’i.

 

O lenei galuega na fausia lea e le konekarate mai Amerika e taua o le “Solar City”, ma e tusa ma le $8 miliona le tauaofa’i o lenei galuega tele, e pei ona fa’amanino e le Pulesili o le Ofisa o le Pulega o le Eletise ma le Suavai (ASPA) i lana saunoaga, afioga i le Matua ia Utu Abe Malae.

 

Saunoa Utu e faapea, mai le tele o tausaga o taumafai mai le ASPA e fuafua le fa’ataotoina o lenei galuega, o le vaiaso nei lea ua molimauina ai e Amerika Samoa le mafai lea ona fa’aaoga le malosi o le La e gaosi mai ai le eletise e fa’aaoga mo le itumalo o Manu’a i le Faletolu i Faleasao, Ta’u ma Fitiuta.

 

E 5 vaega eseese o lenei galuega tele, lea na amata fausia mai i le tausaga na te’a nei, ma o vaega e 5 o lenei galuega tele e aofia ai panels ia e pu’e mai ai le malosi o le La ina ia maua mai ai le eletise; o ma’a e fa’aaoga e ola masini e mumu uma ai le Faletolu; o le vaega tolu o le galuega, o afi eletise o lo o fausia i Faleasao, lea na muamua fa’aaoga e ola ai le Faletolu ao lei fausia lenei galuega tele; o le fausiaina lea o uaea mo fesootaiga tau i le eletise; ma le vaega lona 5, o uaea mo fesootaiga tau initaneti.

 

E ui o le vaega tele o le tupe na fa’atupe ai lanei galuega na maua mai lea i le Pone a le malo, peita’i na saunoa Utu e fa’apea, o le 80% o le tupe na fausia ai lenei galuega, o tupe na aumai i le au totogi pili a le ASPA, lea na auala mai i le Komiti o le Atina’e (ASEDA), lea na pasia e le Kovana ma fa’amaonia e le Fono Faitulafono, ma mafai ai loa ona fa’atinoina lenei galuega tele.

 

“O le talitonuga o le ASPA i galuega tetele fa’apenei, soo se galuega e lelei ma aoga mo Tutuila, e tatau fo’i ona fausia mo Manu’a”, o se vaega lea o le saunoaga a Utu na fa’alogoina ai le tau fai pati o le aofia na molimauina lenei sauniga taua.

 

O le aso Lua na te’a nei na tape ai afi eletise o lo o ola i le suau’u i Faleasao, ae fa’ata’ita’i ona fa’aaoga le eletise o lo o maua mai i le malosiaga o le La, ma molimauina ai le tulaga lelei ma le manaia o le galuega, lea fo’i na fa’aaoga i le taimi na fa’atinoina ai le sauniga ananafi.

 

“Fa’afetai atu i le itumalo o Manu’a i lo outou onosa’i aemaise ai o le lagolago i lenei taimi tele na taumafai ai le fausiaina o le galuega, e ui e le o se galuega e faigofie, ae ua mafai ona fa’atinoina ona o lo outou lagolago aemaise ai o le nonofo tatalo”, o le saunoaga lea a Utu.

 

Na fa’amanino atili fo’i e Utu i lana saunoaga e fa’apea, o le fa’anaunuaga o lo o i ai a le Komiti Faapitoa lea na tofia e le Kovana e saili auala e aumai ai i lalo le taugata o le tau o le eletise i Amerika Samoa, e tatau ona oo atu i le 2040 ua ola uma Amerika Samoa i le eletise e maua mai i le malosi o le La, ina ia taofia ai loa le toe fa’aaogaina o afi e ola i le suau’u.

 

Na fa’afetaia e le Pulesili o le konekarate o le Solar City ia Jon Yoshimura le galuega ua mafai ona fausiaina i Manu’a, lea fo’i o le a mafai ona taofia ai le toe fa’aaogaina o le suau’u o lo o fa’atauina mai i maketi eseese o le lalolagi.

 

Na taua e Yoshimura e fa’apea, o le eletise o lo o maua mai i le suau’u, e le gata e a’afia ai le soifua maloloina o tagata ma le siosiomaga, ae taugata fo’i i ni isi o taimi, aua o le tele o le suau’u e fa’atau mai e Amerika Samoa e gaosi ai lana eletise, o le tele fo’i lena o le tupe a le atunu’u e alu i atunuu eseese o loo maua mai ai e le suauu, peita’i o le galuega lenei ua fausia i Faleasao, e le gata ua maua ai le eletise mama, ae o le a nofo fo’i i Amerika Samoa tupe o lo o maua mai ai, e le toe alu i atunu’u eseese o le lalolagi sa fa’atau mai ai le suau’u.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all