Skip to main content

Tali le Kovana i le Maota Fono e faatatau i le fa’aaogaina o le $519,000 e le i pasia e le fono

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Ae e le’i amataina ia tauaofiaga tu’ufa’atasi a Maota e lua, i le taeao o le aso Gafua na se’i mavae atu nei, na mua’i talosagaina e taitai o le maota fono ia sui o vaega fa’asalalau faapea le mamalu lautele, ina ia tu’umuli atu, ae se’i alo atu le maota fono, e fa’asoa e tusa ai ma le tali mai a le Afioga i le Kovana Pulaali’i N. Pula, e tusa ai ma le fa’aaogaina o se vaega o le paketi, e le’i pasia e le fono.

O le aso Faraile, sa faapea ona fa’ao’oina atu ai le tali a le Kovana, na tauala atu i se tusi ma sa avea ma tulaga, na le’i nofo leleia i loto ma finagalo o sui faitulafono, i le aso mulimuli o le vaega lua o le Tauaofiaga lona 39 a le fono faitulafono.

Sa saunoa le Afioga i le Senatoa ia Togiola T. A. Tulafono, ina ua mae’a ona ia faitauina le tusi a le Kovana, ma ia fa’atusatusaina ai le gagana o le tusi a le Kovana, i saunoaga a le peresetene o Amerika, Donald J. Trump.  

Ma sa ia taliaina le talosaga mai i le Maota o Sui ina ia fono faatasi maota e lua. 

O le mafua’aga o nei mea uma, ona o le $519,000 lea sa fa’aagaga mo totogi a Faatonusili, ae sa le’i pasia e le Fono Faitulafono, ona o se taofi, o Faatonu ia o lo’o fesiligia, e le’i mae’a ona pasia e le maota fono.

O le mea lea, sa tumau ai le $519,000 o se vaegatupe e le’i faapaketiina, i totonu o le aotelega o le paketi mo le tausaga tupe 2026.

Ae i le talifuaitau mai i le Kovana, na tauala mai i sana tusi sa tusia ia Oketopa 16, 2025 i le Afioga i le Peresetene o le Senate, le Tofa ia Tuaolo Manaia Fruean faapea le Afioga i le Fofoga Fetalai ia Savali Talavou Ale, sa vi’ia ai e le Afioga i le Kovana Pulaalii ia ta’ita’i o le Fono, i le faautaga loloto ma le tu’uto, o lo’o tautuaina ai tagata o Tutuila ma Manu’a, e pei ona molimauina i le iloiloga o le paketi mo lenei tausaga.

E le gata i lea, sa ta’ua e le Kovana le fa’aauau pea galuega a le malo a’o agai atu i le tausaga tupe o le 2026, e aunoa ma se fa’alavelave, ua fa’aalia ai lo latou galulue faatasi, e fa’amautu le fa’amautuina o le atunu’u faapea le tautuaina o tagata o le atunu’u.

Sa fa’aalia foi e le afioga i le Kovana ia lona agaga fiafia e fa’aauau ona galulue faatasi ma le fono faitulaono, i nisi o mataupu o lo’o totoe, e mana’omia ona fofoina.

Ma sa ia ta’ua le fa’aitiitia o le paketi mo le tausaga tupe 2026, i se aofaiga e le’i masani ai, e $25 miliona.  Ma i sona talitonuga, o se faaiuga ua mafai ona taofia ai le so’ona fa’aalu o tupe.

Ae peitai, sa ta’ua i le tusi a le Kovana, ia le $519,000, e pei ona aofia i totonu o le paketi mo le tausaga tupe 2026, ua o’o atu ia te ia mai i le Fono, o le aofaiga o tupe aoina, ae le o tupe fa’aaluina.  

Ma e ui ina sa ma’oti mai i totonu o le paketi, le le mafai ona fa’aaogaina o lenei vaegatupe, e aunoa ma le pasiaina mai e le Fono, ua talitonu le Kovana, o lea $519,000, ua mae’a ona fa’apaketiina, o lona uiga, e le aofia i le tulafono.

E le’i aofia i totonu o le tala o le tupe, ia se fa’amalamalamaga, i se fuafuaga ua fa’aagaga iai lenei vaegatupe.

Ua taofi le Kovana, e foliga mai i suiga ua faia e le fono faitulafono i le paketi mo tagata faigaluega, o se taumafaiga e latou te puleaina ia fa’ai’uga e faatatau i tagata faigaluega.  Ma sa ia faamamafaina ai le mavaevae o malosiaga, o lala e tolu a le malo, ma o le malosiaga e mataituina ai tagata faigaluega ma fa’atinoina tulafono, e i lalo o le ofisa a le Kovana (Executive Branch).

Ma sa faamanino mai foi e le Kovana, o le tiute a le Fono, e limiti i le faagaioia o le tulafono ma le fa’asoasoa o vaegatupe, e faavae i le taumatega o tupe aoina.

Ae ua iai se talitonuga i le Afioga i le Kovana, o le fa’aitiitia e le fono faitulafono o le paketi mo totogi o tagata faigaluega i ofisa ma matagaluega ma’oti, e foliga mai o lo’o faavae tasi i luga o le le ‘auai o manatu a sui faitulafono, i totogi po o tofiga a ia faatonu.   Po o se talitonuga, e tatau ona pasia muamua lea ta’ita’i, e le fono faitulafono.  Ma e faaalia ai le sili atu o le a’apa o le malosiaga a le fono faitulafono, ma solia ai le faavae, ua fa’amautuina ai le vaevaega o malosiaga.

Sa faapea foi ona aofia i le tusi a le kovana ia le vaega o le tulafono toe teuteuina a Amerika Samoa, o lo’o aumai ai malosiaga ‘ese’ese e limata’ita’iina ai tiute a le fono faitulafono faapea le kovana.

I le latou tusi na fa’ao’oina atu i le Afioga i le Kovana, sa fa’aalia ai e taitai o le Fono Faitulafono, le manatu sese na fa’aalia e le alii kovana, e faapea, na faia e le fono faitaulafono ia se suiga e $7.8 miliona, i le paketi mo le tausaga tupe 2026.

Ae i le tali mai a le Kovana, sa ia faamanino mai ai le leai o sea fuainumera po o aofaiga, i totonu o sana tusi na fa’ao’o mai i le fono faitulafono, ae o lana faamatalaga sa faatatau i le $7.8 miliona, na faia i le aso na soso’o ai, ae e le’i fa’atatau i le fa’aiuga sa faia e le fono faitulafono.

O se fa’aaliga fa’alauaitele mai i le Ofisa o le kovana, sa ta’ua ai le iai o se pa’u i le paketi mo le tausaga tupe 2026, pe a ma le $7.8 miliona, ma sifi atu ai i le ulua’i paketi sa faauluina a le faigamalo, e $815.4 miliona, i le $807.6 miliona, ua pasia e le fono faitulafono.

Sa faamamafaina e le Afioga i le Kovana, o suiga ua fa’aalia, ua mafua ona o ripoti lata mai a ofisa ma matagaluega, ae le o ni suiga tu’usa’o a le fono faitulafono.

E le gata i lea, ua fa’aalia mai ai i lenei tulaga, le manaomia o le fa’aauau pea ona galulue faatasi ma feso’ota’iga faifaipea, i le va o le fono faitulafono ma le faigamalo, e fa’amautuina ai le manino ma le sa’o o le fa’agasologa faapaketi.

Sa fa’aalia e se sui n a auai i le fono ‘aufa’atasi a le fono faitulafono, i le aso Gafua, le le’i nofoleleia o le tali a le Kovana, i loto ma finagalo, a sui faitulafono.

Ma sa fa’aalia e nisi o sui faitulafono, le le fa’aaloalo ma le fa’amaualuga, o le tali a le Kovana, e fa’afoliga mai ai o i latou (sui faitulafono) o ni tamaiti.  Ae sa finau  ni isi, e foliga mai, ua faaliliuina e le Kovana ia le tulafono, ina ia faamalieina ai ana fuafuaga, e ui ina manino mai i le tulafono, le pasiaina e le fono faitulafono, o faatonu o ofisa ma matagaluega uma a le malo.

Na iai foi se tasi o tama matua faitulafono, sa ia faatuina se manatu, ina ia taga’i le Fono i le amatalia o gaioiga, e fa’atula’i ‘ese ai le Kovana.

Ae peitai, i le faaiuga, sa faapea ona ‘aufa’atasi ia sui faitulafono, i fautuaga mai i nisi o tama matutua o le maota fono, ina ia o latou aga’i i luma ma le fa’aete’ete.

Ua tonu i sui faitulafono, e toe auina atu seisi tusi i le Kovana, e fa’amautuina ai le faaiuga a le Maota Fono, e tusa ai ma lenei mataupu.  Afai ae le talileleia le latou taumafaiga lea, ua malilie sui faitulafono, ina ia fa’ao’oina atu lenei mataupu i luma o le faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all