Skip to main content

TALA O LE LOTOIFALE

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

SAILI E LE FONO FAITULAFONO SE VAEGATUPE MAI LE ASEDA E FAAMAE’A AI LE FALE FONO

O lo’o ua feagai nei taitai o le Fono Faitulafono ma le tau sailiga o seisi $50,000 faaopoopo mai i le Vaegatupe a le ASEDA (American Samoa Economic Development Authority), e fa’amae’aina ai le galuega o le Maota Fono fou.

Ia Ianuari 2024, sa fa’ao’oina atu ai i le Maota o le Senate, se ripoti auliili, na fa’aalia ai le fa’aaluina o se vaega tupe tele, e $26.4 miliona, i lenei galuega, e fa’aaliali mai ai le tu’uto i lona atina’ega.  I lena taii, ua valu ni suiga na fa’ataunu’uina, faapea ai ma le tolopo fa’afia o le galuega, ona o lu’itau ma faafitauli sa tula’i mai, i taimi o le galuega.

I se tusi sa tu’ufa’atasia ia Aukuso 12, 2023, lea na sainia e le Afioga i le Peresetene o le Senate, Tuaolo Manaia Fruean faapea le Afioga i le Fofoga Fetalai, ia Savali Talavou Ale, sa faapea ona fa’amaonia ai e taitai o le fono faitulafono, ia le latou talosaga mo se tupe fa’aopoopo.

O lenei tusi, e pei ona taulimaina e le Samoa News, o lo’o fa’atuatusi agai i le Taitaifono o le Komiti Faafoe a le ASEGA, le susuga ia Magalei Logovii Magalei.

Ma o lo’o fa’amanino ai i totonu o lenei tusi, e taitai o le Fono, ia le manaomia ona tu’uina e le ASEDA, o se vaegatupe e $50,000 i le teugatupe a le Fono.  Ma o lenei vaegatupe, o le a fa’aaogaina, i le fa’atauina o ni aitema taua o lo’o manaomia e fa’amae’aina ai ma fa’aleleia atili ai, le galuega o le Maota Fono, ina ia fa’amautuina le tali i mana’oga o le mamalu lautele, e pei ona fausia ai.

E tusa ai ma le tusi, o le paleni o lo’o totoe i tupe a le ASEDA mo le poloketi a le Maota Fono, e silia ma le $100,000.  E pei o upu a le tusi, o lo’o ta’ua ai le iai o se paleni a le ASEDA, e $124,383.77 mo le galuega a le Maota Fono.  E lua ni ‘change orders’ e le’i totogia, e aofia ai le $53,062.52 mo le Paramount ma le $110,200 mo Lively, o le aofaiga, e $163.262.52.  Ona totoe ai lea o le $38,878.75.

A’o latalata i le mae’a o lenei poloketi, e pei ona ta’ua i le tusi a ta’ita’i o le Fono Faitulafono, o le a aoga lenei vaegatupe e faatau ai meafale, o faailo faapea ma masini o lo’o manaomia, e le i aofia i le uluai konakarate.  Ma o le vave maua mai o le tupe, o le a mafai ona le fa’atu’ai ai ma fa’amautuina le teuina o le fale fono, e pei o le mafuaaga na fausia ai.

Sa faapea ona fa’aalia e taitai o le Maota Fono, le agaga fa’afetai i le fesoasoani a le ASEDA aua lenei vaega taua o le galuega.  O lo’o ua iai se faamoemoega o le a mafai ona umusa le fale fou a le Maota Fono, i le amataga o Oketopa.

FAAMANUIAINA AMERIKA SAMOA I SE VAEGA TUPE E TAOFIA AI SAUAGA FAASAGA I TAMAITAI/TINA

I se fa’aaliga mai i le Ofisa a le Afioga i le Sui Faipule a Amerika Samoa, i totonu o le Konekeresi a Amerika, ia Uifaatali Amata, ua ta’ua ai le taunu’u mai i lenei vaiaso, se vaegatupe e $617,640 (tupe feterale), aua le faatupeina o polokalama a le STOP (Services, Training, Officers, Prosecutors), lea e fesoasoani e taofia ai sauaga e faasaga i tamaitai/tina.

O lenei vaegatupe o lo’o faatagaina mai ona o se tasi o tulafono o le 1994 o le VAWA (Violence Against Wmen Act), ae toe faatagaina ma toe fa’aagaga e le Konekeresi, i tausaga taitasi.

Na fa’aalia e Amata le agaga fa’afetai, i le ofisa a le CJPA (Criminal Justice Planning Agency) ma le sui Faatonu ia Dr. Celestine Faumuina Nix, i le latou galuega taua i totonu o Amerika Samoa ma la latou galulue punoua’i i le faamautuina o nei vaegatupe e faatupeina ai auaunaga mana’omia. 

E le gata i lea, sa faaleoina e Amata le agaga faafetai i le Matagaluega o Faamasinoga a le malo tele, i lalo o le taitaiga a le tamaitai Loia Sili ia Pam Bondi ma le latou ofisa faavaomalo lea o lo’o galulue malosi i le taofia o sauaga e faasaga i tamaitai/tina (OVW), mo la latou lagolago faafeterale, e taofi ma fa’atulagaina alagamanuia i mataupu o sauaga i totonu o aiga.

O le ofisa a le OVW (Office on Violenc Against Women) e sau ai taitaiga faafeterale, e atina’eina ai le malosi o le malo, e fa’aitiitia ai sauaga i tamaitai/tina, faia o faamasinoga tonu faapea le fa’amalosia o auaunaga, i tamaitai/tina ua a’afia i so’o se sauaga.

O le polokalama a le STOP, e u’una’ia le galulue so’otau’au a le ofisa faamalosi tulafono, o le ofisa a loia a le malo, o faamasinoga faapea faalapotopotoga mo auaunaga aua tamaitai/tina sauaina, ina ia fa’amautuina le saogalemu o i latou ua sauaina ma faasala ia i latou e solia le tulafono. 

O le sini autu o lenei polokalama, ina ia atina’eina ma faamalosia ofisa faamalosi tulafono, ofisa loia a le malo, ma taumafaiga a le faamasinoga, ina ia faasaga tau atu i sauaga e faasaga i tamaitai/tina; atina’e ma fa’amautuina auaunaga mo i latou e a’afia i sauaga.

TUPE FA’AAGAGA MO MALAE VAALELE I FITIUTA MA OFU

Ua fa’alauiloa mai foi e le Afioga i le Sui Faipule ia Uifaatali Amata ia le fa’atalitalia o ni vaegatupe se lua, e ta’i $300,000, mo malaevaalele i Ofu ma Fitiuta, Ta’u, o lo’o tauala mai i le Ofisa o Malaevaalele (FAA), o se vaega o le Matagaluega o Femalagaiga.

Sa tu’uina atu le fa’amalo a le sui Faipule i le Faatonu o Uafu ma Malaevaalele, le susuga ia Barney Sene faapea ma le aufaigaluega, ona o nei vaegatupe ua mafai ona fa’ateleina ai le nofoleleia ma faaleleia ai femalagaiga a le mamalu o le atunu’u i malaevaalele i Manu’a.

O nei vaegatupe e patino i le faaleleia o tulaga o le malaevaalele, ina ia mafai ona siitia, i tulaga o malae vaalele faaneionapo.  O le a le gata ina faaleleia ai fale po o potu e faatalitali ai le mamalu o le atunuu, ae o le a toe fa’aleleia ai foi fale le ta’ua i malaevaalele a Fitiuta, ae mo Ofu, o le a kavaina ai le tau o le ata mo le toe faafouina o le malaevaalele.

Na fa’aalia foi e Amata lona agaga fa’afetai i le Failautusi o Femalagaiga, o se uo ma se tasi o lo’o la galulue faatasi, o Sean Duffy faapea le pule o le FAA ia Bryan Beford, mo la la’ua lagolagoina o lenei fesoasoani tau tupe, i tausaga taitasi.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all