Skip to main content

TALA I LE LOTOIFALE

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FA’AAUAU ONA PAGATIA A’OGA MAUALUGA A TAFUNA I TULAGA O FALEA’OGA

Sa fa’aalia e le pulea’oga a le aoga maualuga a Tafuna, ia Tutuila Togilau, i sana imeli sa fa’ao’oina atu i le susuga ia Enele Taatasi, lea o lo’o fa’auluulu i le ofisa e tausia falea’oga a le atunu’u (maintenance), ia le fa’aauau pea ona iai o ni ona atugaluga, e tusa ai ma tulaga o iai falea’oga, aua le puipuia o fanau a’oga e silia ma le 1,000, a’o tulata le amataina o le tausaga a’oga fou 2025-2026.

Sa ta’ua e Togilau i lana imeli, o nei fa’afitauli, ua leva tele ona iai i le aoga maualuga a Tafuna.  Ma e ui ina fa’aauau pea ona iai so latou talitonuga, i le taua o le iai o se siosiomaga saogalemu mo le a’oa’oga a fanau, ae peitai, o lo’o tumau pea ona iai nei fa’afitauli mai tausaga ua tuanai.

O nisi o nei fa’afitauli, e pei ona ta’ua e Togilau i lana imeli, e aofia ai tapunia o se tasi o fale le ta’ua mo fanau a’oga, ae ua silia ma le fa tausaga talu ona tapunia.  Fai mai Togilau, o le taimi nei, o lo’o fa’aauau pea ona aga’I ia a latou fanau a’oga e silia ma le to’a afe, i se fale le ta’ua e tasi.

I le itu a alii, e na’o le tolu potu o lo’o mafai ona fa’aaogaina, ae e 5 potu o iai.  Ae i le itu a tamaitai, e 8 potu o iai i totonu o le fale le ta’ua, ae e na’o le 6 o lo’o mafai ona fa’aaoga.

Ma na ta’ua e le tamaitai pule, le tele o fa’asea mai a latou fanau a’oga faapea matua, e o’o atu i le latou ofisa, ona o lenei faafitauli.  Ma ua nofo malamalama ai afioga i Faipule ma Senatoa, ina ua alu atu se latou asiasiga i le amataga o le tausaga.  Ae e o’o mai lava i le taimi nei, e leai se fofo ua maua.

O leisi fa’afitauli na ta’ua e le tamaitai pule, o le pe pe o moli i totonu o le Potu Musika ma ua fai sina leva ona tupu lea fa’afitauli, e aunoa ma se fofo.

O le potu 201, e pei ona sa ta’ua e Togilau, ua leva ona talosagaina se fesoasoani ona ua leva ona le toe faaleleia ia se tasi o fale o iai potu a’oga (Bldg C), ae o lo’o fa’aauau pea ona fa’aaogaina e se tasi o faiaoga ia se potu o lea fale (C201), e ui i le tulaga faaletonu o lo’o iai.

O vali mo fale a’oga, e pei ona talosagaina e Togilau le mana’omia o ni vale aua le toe fa’afouina o vali a falea’oga.

Ma le tele o nisi vaega o lo’o manaomia ai le toe fa’aleleia, e pei o laupapa i totonu o potu a’oga ua ‘ati e manu nini’i, o loka o faitoto’a ua malepe, faapea ai ma faamalama, o uaea fa’amalama (screen wires), ua masaesae ma nisi o ‘louvers’ ua mana’omia ona toe fa’afou.

I le iloiloga a le Komiti o A’oga a le Maota o Faipule i le aso Tofi, o le vaiaso ua tuanai, sa faapea ona fesiligia ai e le Afioga i le Faipule ia Fagaima Larry Sanitoa, ia le tulaga ua iai le mataupu e tusa ai ma galuega mo le toe fa’aleleia o fale le ta’ua a le aoga maualuga a Tafuna.

Sa fa’aalia e le Afioga ia Fagaima, i sana imeli ia Taatasi ma le susuga ia Ryan Tuato’o, le pule o le ofisa mo Tautua Lautele a le ASPA, ia lona agaga fa’anoanoa, ona ua silia ma le 4 tausaga, e le’i fofoina lava le mataupu i le fale le ta’ua a le aoga.

E le gata i lea, sa ta’ua foi e le Afioga Fagaima ia le tatau i le Ofisa o le Soifua Maloloina ona su’esu’eina lenei mataupu aua o lo’o a’afia ai le saogalemu ma le soifua maloloina o fanau aoga e silia ma le 1,000, o lo’o aga’i i se fale e 1.  Sa fa’aalia e Fagaima le maualuga o lona fa’amoemoega, o le a mafai ona fofoina lenei faafitauli, ae e le’i amataina a’oga.

I se malamalama’aga a le Samoa News, na mafua ona aofia ai ma Tuato’o i le imeli a Fagaima, ona e le gata i tulaga fa’aletonu i fale le ta’ua, ae faapea foi le iai o se faaletonu i le vai i totonu o le a’oga, lea e mafua ai ona afaina ia fale le ta’ua.

I tausaga ua tuanai, sa fa’amalosia ai se polokalama e ta’ua i le gagana Peretania, o le “Adopt-a-School”, lea e tofutofusia ai ofisa ma matagaluega a le malo, ma se a’oga e latou te fesoasoani i tulaga faapenei, aua le tapenapenaga a a’oga mo tausaga a’oga fou.

E le o mailoa i le taimi nei, po o fa’aauauina pea e le Faigamalo fou, ia lea polokalama.

PAKETI FUAFUAINA MO LE TAUSAGA TUPE 2026

O lo’o ua fuafua le faigamalo a Pulaali’i ma Pulu ina ia iai se fa’aopoopoga e 11% i le latou paketi mo le tausaga tupe 2026, mai i le tausaga tupe 2025, e tusa ai ma se aotelega o le paketi fuafuaina, ua mae’a ona fa’ao’oina atu i le Maota Fono, a’o fa’atalitali ai le fa’amae’aina o ripoti fa’ai’u o le paketi.

Ua fa’aalia i le aotelega, le fa’aopoopoga i tupe aoina, e le o le lotoifale, ae o tupe feterale – o le 32% faaopoopo i luga o le tausaga tupe 2025; ae o tupe aoina lotoifale, o lo’o taumateina i se fa’aopoopoga e 15% pe a fa’atusatusa i le aofaiga o le tausaga tupe 2025.

O lo’o fa’aauau pea ona pito i luga ia totogi o le aufaigaluega a le malo, i le 69.3%, lea o lo’o mulimulita’i lava i le mamanu masani a le malo lotoifale.

I sana tusi sa auina atu i ta’ita’i o le Maota Fono, sa fa’apupulaina ai e le Afioga i le Kovana Pulaalii N. Pula ia lo latou tulimata’i o le fa’alauteleina o tupe aoina a le malo, e ala i fuafuaga atamai ma taofia o le fa’aalu le tatau, o le tupe.

E le gata i lea, sa ia fa’apupulaina le tulaga faigata tau tupe, o lo’o iai nei le malo, ina ua tapunia le kuata lona tolu o le tausaga tupe 2025, sa maitauina ai le tele o le pa’u o le tala o le tupe, pe a ma le $35 miliona po o le 21%, pe a faatusatusa i le tupe sa faapaketiina.

Ma na atili ona tulaga faaletonu le tala o le tupe, ona o le $13 miliona lea sa nofo aitalafu ai le malo i le teugatupe a tagata faigaluega o le malo (ASGERF), faapea ma isi tupe fa’aalu, i le va o le $30 ma le $40 miliona, ona o nisi poloketi e le’i konakarateina.

Na fa’aalia e Pulaalii ia le galulue malosi o le faigamalo ina ia fa’avavevave ona fa’aaogaina ia le $400 miliona lea o lo’o totoe, mai i vaegatupe a le ARPA, aua le fa’agaioiga o galuega faalotoifale aua tupe aoina lotoifale. 

O le masina fou lea ua fuafua, e toe fa’aauau ai tauaofiaga a le Maota Fono, mo le iloiloina o le paketi fuafuaina a le malo, mo le tausaga tupe o le 2026.  Ae o le tulaga i le umusaina o le fale fou a le Fono, ua toe tolopoina ia Oketopa o le tausaga nei. 

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all