Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE TAMALOA I LONA FA’AAOGAINA O SE TUI E OSOFA’I AI LONA TO’ALUA

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le po o le aso 14 o Iuni, 2025, na vala’au ai se tamaloa i le Ofisa o Leoleo i Fagatogo, ma ripotia ai se misa a se ulugalii ma e foliga mai na fa’aaoga e le tamaloa (lea na molia) ia se tui taumafa e tui ai le lima o le tina na a’afia.

Na aga’i atu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave ma talatalanoa ma le na valaau mai i le ofisa a leoleo faapea le tina na a’afia.

E tusa ai ma le fa’amatalaga a le tamaloa lea na vala’au mai i le ofisa a leoleo, ae e le’i alu ‘ese ma le fale i le 7:00 o lea afiafi, sa ia va’aia le na molia (o Toe) o inu pia i luma o le latou fale.  Ae ina ua toe fo’i mai le na valaau i leoleo, o lo’o fasi atu e Toe lona to’alua, lea na aofia ai ma le fa’aaogaina o se tui e taumafa ai, e tatui ai le lima o le tina na a’afia.

Sa faatonu loa e le tamaloa na vala’au, ia lona to’alua, e ave tamaiti ma o i se fale o se tuaoi, ae ia ona valaauina leoleo mo se fesoasoani.  Sa ta’ua foi e le tamaloa na valaau i leoleo, e le o se taimi muamua lea ua tupu ai se faalavelave faapea.  Na ia fa’amatalaina e faapea, e nonofo faatasi uma o ia ma lona aiga, ma le ulugalii na misa.

Ina ua mae’a ona fa’atalanoaina e leoleo ia le tamaloa lea na valaau i le Ofisa a Leoleo, sa faapea ona ta’ita’i atu leoleo i le potu a le ulugalii na misa.  Ae peitai, e o’o atu leoleo, ua loka mai le potu.  Ina ua tu’itu’i e leoleo ia le faitoto’a, sa fesili mai se tagata e fa’atosotosololoa lana tautala, po o ai lea e i le faitoto’a.

Ina ua fa’ailoa atu e leoleo i latou, sa tatalaina mai loa le faitoto’a e se tina, o lo’o taumafai e taofi o le maligi o ona loimata, ae na va’aia foi le toto o lona lima.  Ma sa va’aia foi e leoleo ia se tamaloa o saofa’i luga o le foloa ma u’u sana apa pia.

Sa talosagaina e leoleo ia le tina na aafia, e sau i fafo o le potu ma ina ua mae’a ona fa’amaonia e le tina, o i la’ua lea sa tupu ai le faalavelave, na faapea loa ona lokaina mai e leoleo ia Toe (le na molia) ma aveina atu sa’o i le ofisa a leoleo mo le fa’aauauina o su’esu’ega a leoleo.

Sa faapea ona aveina atu ma le tina na a’afia i le ofisa a leoleo, o iina na ia fa’ailoa atu ai i leoleo e faapea, e le o se mea fou lo la tau upu ma lona toalua.  Sa ta’ua e le tina na a’afia, le fu a o lona to’alua, ona o se fafatama, po o se uo a lona uso.  Ma na mafua le la tauga’upu, ona sa taumafai le tina na a’afia, e fa’afilemu le na molia, ae peitai, na atili ai ona leotele ma palauvale ia le na molia

O lea na a’apa atu ai le tina na a’afia, ma po le gutu a lona toalua (le na molia) ma o iina nao so mai ai loa lona toalua (le na molia) ma amata ona tatu’i o ia, ma ia u’uina mai foi le tui ma tatui ai lona lima.

Na faamatala e le tina na a’afia, ia lona alu i totonu o le potu, ae alu atu lona toalua ma fa’ato’ese atu ia te ia.

O moliaga sa faia fa’asaga ia Toefuataia Ropeti, na aofia ai le Faatupu Vevesi i totonu o le aiga, ma le moliaga o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu.  O le moliaga o le faatupu vevesi, o se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

O le moliaga o le fa’ao’olima, o se vaega ‘D’ i solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e le silia ma le lima tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5,000; po o faasalaga uma e lua.

E $5,000 se vaegatupe na fa’atulagaina e mafai ona tatalaina ai i tua le na molia, a’o faagasolosolo lona faamasinoga.

LOKA SE TINA 68 TAUSAGA ONA O FE’ESE’ESEA’IGA I FANUA

O le afiafi o le aso 11 o Iuni, 2025, na vala’au atu ai se tina i le Ofisa a Leoleo i Tafuna, ma ripotia ai sona tuaoi e 68 tausaga le matua, ua nofo ma fasi lona  ‘nephew’ ma seisi alii, i se la’au ma se agaese, a’o la taumafai e fa’amama le auala. 

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le tina ia Luisa Ah Young, lea sa molia i lenei mataupu.

Sa aga’i atu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelavev ma talatalanoa ma alii sa a’afia.  O le alii muamua, na molimauina se tama’i ma’osia i lona lima tauagavale, ae o leisi alii, e le’i iai ni ona manu’a.  Ae sa fautuaina le tina matua, ina ia agai atu i le Ofisa a Leoleo mo le fa’aauauina o su’esu’ega a leoleo.

Ae i le faamatalaga a le alii muamua sa a’afia i lenei mataupu, na ia ta’ua e faapea, a’o faia se la galuega faamama i le fanua a lona ‘Aunty’ ma le auala, sa alu atu le tina ua molia ma taofi le la galuega, ae na ia fai atu i le tina matua, e aua le fa’alavelave atu ia la’ua, e le o sona (tiina na molia) fanua.

Sa ta’ua e le alii na a’afia (nephew), ia le fa’ate’ia o ia ina ua ta e le tina na molia, ia lona lima i se la’au ona toe ta lea i le lau o se agaese.  Sa faapea foi ona liliu atu le tina na molia, ma ta ma le alii lona lua, na a’afia, i le lau  o le agaese lava lea e tasi.  Ona savali ese lea o le tina na molia ae ‘e’e mai ia la’ua.

Na faapea ona fa’amaonia e le alii lona lua, na a’afia, ia le faamatalaga a le ‘nephew’.

Ae i le fa’atalanoaga a le tina na molia, sa ia ta’ua ai e faapea, o ia e ana le fanua lea ua fau ai le auala galue ma le malae pasiketipolo a le tina na vala’au i leoleo.  Ma sa ia (tina na molia) savali atu i le nofoaga na faia ai le galuega a alii talavou e toalua, ma faatonu le alii muamua (nephew), e taofi le la galuega, ona o lona fanua lea o lo’o faia ai le la galuega.

Sa fa’amaonia e le tina na molia, ia lona u’uina o se agaese ma se la’au, ae sa ia ta’ua, ona e le’i fa’alogo le alii talavou muamua (nephew), o lea na ia tago ai ta i le la’au, ae na te le’i ta ina i le lau o le agaese.

Na fa’atalanoaina foi e leoleo ia le tina na valaau atu i le ofisa a leoleo ma ae na ta’ua e lea tina, o ia e ana le fanua.  Ma sa ia ta’ua foi e faapea, o lea fa’ato’a fau le fale a le tina ua molia, i tafatafa o le auala galue, i le tausaga ua mavae, ae o lea ua manatu o ia e ana le fanua.  Sa ta’ua foi e le tina na valaau i leoleo, ia le tatipiina e le tina na molia, ia a latou laau i se ‘ili, i ni nai masina e le’i leva atu, ma ua mae’a ona ia (tina na valaau i leoleo) failaina sana fa’asea i leoleo.

Ae o Me 15, sa ta’ua e le tina na  i leoleo, a’o fa’amamaina e lona tausoga le vae, i autafa o lona fale, sa savali atu ai foi ia le tina na molia, ma ‘e’e atu i lona tausoga, e taofi lana galuega.  Ona savali atu lea o le tina na molia, i tua o le fale a le tina na valaau i leoleo, ma fa’aauau ona ‘e’e i le tina na valaau i leoleo ma lona toalua, ae na sau le to’alua a le tina na valaau i leoleo, ma tuli ‘ese le tina na molia mai le fanua.

Sa ta’ua e le tina na valaau i leoleo, e le’i leva foi ona tau’ai e le tina namolia, ia lona toalua, i ni ma’a, a’o iai i tua o le latou fale.  Ma sa fa’aalia e le tina na valaau i leoleo, ia lo latou le saogalemu i lo latou fanua, ona e leai lava se fefe o le tina na molia, e alu atu ma faapisa atu ia i latou.

O moliaga na faia faasaga i le tina na molia, na aofia ai le Faatupu Vevesi i totonu o aiga, o se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

Atoa ai ma moliaga o le 2 ma le 3, o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu – o ni vaega ‘A’ i solitulafono e lua, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le ta’i tasi tausaga, po o se sala tupe e ta’i $1,000; po o fa’asalaga uma e lua.

E leai se vaegatupe na fa’atulagaina e toe tatalaina ai le na molia, mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all