Pago Pago - AMERIKA SAMOA
I le fonotaga faalauaitele sa faataunu’u i le vaiaso ua mavae, i le Fale Laumei, sa talosagaina ai e le susuga ia Jim McGuire ia le fa’alauiloa o Faipule sa mafai ona auai atu, ae peitai, sa na’o le to’atasi le Faipule na auai, o le susuga ia Alex Jennings, le alii Faipule mai Swains.
O lea na saunoa ai McGuire, atonu o le tala atoa lea, pe afai e na’o le tasi le Faipule sa auai. Na ta’ua foi e McGuire, e na’o le pau sana faamatalaga i lenei mataupu, e tatau ona toe maua mai nisi faamatalaga. Sa ia ta’ua e faapea, o le Iunaite Setete, o se atunu’u malosi ma o le nofoaga lea o lo’o latou manana’o e atina’e, o lo’o i totonu o le EEZ (Exclusive Economic Zone) a le teritori, o lona uiga, o fanua a le malo feterale.
Ma sa saunoa ai McGuire, e tatau i tagata uma na auai atu i le fonotaga i lea afiafi, ona talanoa i o latou Faipule. Ae o le fesili a McGuire, po o fea na o latou iai, aua o se mataupu taua tele lenei mataupu.
Sa faamamafaina e McGuire le manaomia o le fa’amanino ma le faamaoni, atoa ai ma le tatalaina mai o vaega uma ma faamaumauga uma, i le mamau lautele, aua se malamalama’aga loloto i lenei mataupu, ma lona a’afiaga.
Ma na finauina e McGuire, le tatau ona faapea ona fai, i mataupu uma, e a’afia ai le mamalu lautele.
Na aofia foi i le saunoaga a McGuire ia le fale Fono fou ($40 miliona), lea o lo’o faamoemoe e umusa i le fa’ai’uga o le tausaga. Ma sa talosagaina foi e McGuire le fa’asalalauina o iloiloga a Maota o le Senate ma Faipule, i luga o le TV. Ina ia mafai ona molimauina e tagata o itumalo ia gaioiga ma iloiloga, o lo’o faataunu’uina e a latou sui faitulafono filifilia.
Sa ia faamamafaina foi le taua o le fesoasoani i fanau talavou, ina ia malamalama lelei i mataupu o lo’o tutupu mai, aua o faaiuga o le a faia i nei vaitaimi, o le a faapea ona gaosia ai o latou faasinomaga ma lo latou lumanai. Na finauina e Mcguire, o fanau aoga aemaise i latou i aoga tulaga muamua ma a’oga maualuluga – e manaomia ona aoaoina e tusa ai ma nei mataupu taua, aua e a’afia ai o latou olaga.
E le gata i lea, sa saunoa foi McGuire e faapea, o lenei mataupu (deep sea mining), o se mataupu lelei lenei mo poloketi su’esu’e mo fanau aoga tulaga muamua, i fa’aaliga fa’aSaienisi lea sa faia ia Mati.
O le susuga ia McGuire, o se tagata ua lauiloa i totonu o le teritori, i le le taofiofia o le faaleoina o ona manatu ma ona talitonuga. O lo’o avea nei o ia ma sui lagolago faapitoa i le Peresetene o le Senate ma o se tasi foi o totino o le Zoning Board a Amerika Samoa.
Na ia fa’aleoina lona atugaluga e tusa ai ma le leai o ni fonotaga fa’alauaitele, e mafai ona auai ai le mamalu lautele, e soalaupuleina mataupu taua, o lo’o a’afia ai le atunu’u.
Sa ia ta’ua, mo se faataitaiga, ia le leai o nisi o le mamalu lautele e auai i iloiloga a le Zoning Board, e faaleo o latou manatu, e pei o latou manatu i pisinisi o lo’o taumafai e faatu ni a latou fale teu oloa, po o fale tetele i le ogatotonu o nofoaga o iai maota ma laoa o aiga, po o le tu lata foi i nofoaga o iai aoga.
Na fa’amamafaina e McGuire le tele o se a’afiaga o nei faaiuga, o lo’o faia e aunoa ma le auai o le mamalu lautele, e fa’aleo ni o latou manatu.
Comments
Sorted by BestComments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.
Powered by Disqus