Skip to main content

TALA MAI I LE LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE ALII I LE SAUAINA O NI TAMAITI I SE AGAESE

O le po o Mati 1, 2025 na vala’au atu ai se tama matua i le Ofisa a Leoleo i Tafuna, na masalomia i lona fa’afefeina ma sauaina ni tamaititi se to’atolu, na aofia ai ma sona alo, i se agaese.

[Ua le lomia e le Samoa News suafa o i latou na a’afia ma le na molia, aua le puipuiga o le fanau talavou.]

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le po o Mati 1 na fa’atupuina ai e le na molia, ia se vevesi i totonu o le nu’u.

Ma sa fa’aalia i su’esu’ega na faia, le ‘e’e ma palauvale, o le na molia, faapea lona lu’iina o se tamaititi e 16 tausaga, e la te fufusu.  Na faapea foi ona togi e le na molia, ia seisi alii talavou, i se agaese ma fa’amata’u i le tipi ai o lona ulu (se’i tulou), faapea ma le tuliloaina o le alii talavou, a’o tamo’e agai i le latou fale.

Ona toe alu atu lea o le na molia i le fale o se alii talavou lona tolu ma le agaese, ma fa’afefeina o ia, i luma o le tama matua ma tei a le alii talavou.  Ae e le’i alu atu le na molia i le fale o le alii talavou lona tolu, sa ia tau’aia le alii talavou lona tolu, i ni ma’a.

Na taunu’u leoleo i lea afiafi ma fa’atalanoaina le tama matua lea na valaau atu i le ofisa a leoleo.  Ma sa faamatala e le tama matua, le alu atu o le na molia, i le latou fale, ae o lo’o tapena le latou mea’ai ma fanau a lana fanau.  

Sa ta’ua e le tama matua le alu atu o le na molia, ma ‘e’e ma palauvale ma valaau i le ‘grandson’ a le tama matua, ae o le taimi lea o lo’o ia (le na molia) u’uina se agaese ma fa’alala aga’i i le alii talavou.  O iina na savali mai loa iai le tama matua ma tuli ‘ese le na molia, mai lo latou fale.

Na faamatalaina foi e le tama matua lea na vala’auina leoleo e faapea, o se vaitaimi o lea afiafi, sa ia fa’alogo atu ai o fa’aumu se tagata ma palauvale, ma lu’iina tagata e latou te fufusu, ae e le’i ano tele iai.

E le gata i lea, sa ta’ua e le tama matua le fa’asea o tagata o le nu’u, faatasi ai ma lona popole i le saogalemu o tagata, atoa ai ma lana ‘grandson’, na ia vala’au ai loa i le ofisa a leoleo.  Ma sa ta’ua e le tama matua e faapea, e le o se taimi muamua lea ua fa’atupu vevesi ai lena molia, i totonu o le nu’u ma ua sili ona ave’ese atu o ia.

Na faamatalaina e nisi o tamaiti i leoleo le agai atu o le na molia, i le nofoaga o lo’o latou iai.  Ma sa faapea ona o atu leoleo ma fa’afetaui le na molia, ma lokaina mai loa o ia ma aveina atu i le ofisa a leoleo i Tafuna mo le fa’aauauina o a latou su’esu’ega.

A’o agai atu leoleo ma le na molia, sa lagonaina e leoleo ia le malosi o le ‘ava malosi mai i le na molia.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le ‘grandson’ o le tama matua na valaau atu i le ofisa a leoleo, sa ia faamatalaina e faapea, na uma mai le latou fa’aafu i lea afiafi ma ia savali atu i le latou fale, ae ona va’aia le na molia, o savali mai ia te ia, ma o lo’o fa’aumu ma ia u’uina se agaese.  Ina ua togi o ia e le na molia i se ma’a, sa ia tamo’e loa agai i le alatele, e tau i le latou fale.

Sa ta’ua e le alii talavou le fa’ate’ia o ia, i le alu atu o le na molia, i le latou fale, ma le agaese ma palauvale atu ia te ia ma taumafai e sasa o ia i le agaese ma lafo atu ni tala tau fa’amata’u ia te ia.

Na faamatalaina foi e seisi alii talavou lona savali atu agai i se faleoloa, ae amata ona palauvale mai le na molia, ia te ia, ae o lo’o ia u’uina se agaese.  Ma o lea na ia toe liliu ai ma tamo’e ese, ae na togi o ia e le na molia, i le agaese ma tuliloaina o ia (alii talavou) i le latou fale.

Sa ta’ua e le alii talavou lona lua, lona le iloa le mafua’aga na faia ai e le na molia ia tulaga uma.

I le fa’amatalaga a seisi foi alii talavou, na ia ta’ua ai le mulimuli atu o le na molia, ia te ia, a’o ia savali atu i luga o le alatele.  Ma na fa’ate’ia o ia, ina ua valaau atu le na molia, ma lu’i o ia, e la te fufusu, ae o lo’o u’u e le na molia ia se agaese i lona lima.  Sa ta’ua e lea alii talavou, ia lona le amana’iaina o le na molia, ae na fa’aauau pea ona savali agai i le latou fale.

Ae ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le na molia, sa ia ta’ua e faapea, na fai se la inuga ma lona tua’a ae tau’ai atu e se tagata le la fale.  O le mea lea na sau ai i le lafi i tua o se vao i luma o le fale ma va’ava’ai po o ai o lo’o tau’aia le fale.  O iina na ia va’aia ai ni tamaiti o savavali atu i luga o le auala.

Sa faapea ona ia togiina se tasi o nei tamaiti, i le agaese ma tuliloa o ia i le latou fale.  Na ia alu foi i le fale o le aiga a leisi tamaititi ma le agaese, ona sa ia iloa, o i latou ia na tau’aia le la fale.

Sa molia lenei alii i Faitauga e 1 & 3 o le Faatupu Vevesi i nofoaga faitele, Faitauga 2, 4 & 6 i le Fa’ao’olima I lona tulaga e tolu, faapea ma le Faitauga e 5 o le Faatupu Vevesi i totonu o le aiga.

O le moliaga o le faatupu vevesi i nofoaga faitele, o se vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

Ae o moliaga o le fa’ao’olima ma le faatupu vevesi i totonu o le aiga, o ni moliaga i le vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i aso e sefululima, po o se sala tupe e ta’i $300 i le moliaga; po o faasalaga uma e lua.

E $5,000 se vaegatupe na fa’atulagaina e mafai ai ona tatalaina le na molia, mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona fa’amasinoga.

SOLA MAI LEOLEO AE TOE MAUA ATU I LE FALE FAAMASINO

Na lokaina i le aso 26 o Fepuari, 2025 ia le susuga ia Lotonu’u Seagai, ina ua fiu leoleo e fa’atu lana ta’avale (flatbed) i Pago Pago ae toe maua e leoleo o tu lana taavale i tua o le fale fa’amasino, a’o iai Seagai i totonu o le fale faamasino.  Ma o i’ina na ave faapagota ai o ia e leoleo.

O lenei fa’alavelave na tula’i mai a’o faia se poloka a leoleo i Pago Pago, mo le su’esu’eina o ta’avale la’u pasese, ta’alave la’u uta ma ta’avale la’u koneteina.  Ina ua o’o atu iai le ta’avale (flatbed) a Seagai, sa talotalo mai iai leoleo, ina ia afe i tua lana taavale.  Sa lue atu iai le ulu a Seagai, ma fai mai, o le a toe liliu atu lana taavale i le pamu kesi, ae peitai, na fiu leoleo e fa’atali mai Seagai, ua le toe fo’i atu.

Sa taumafai leoleo e saili Seagai ma lana taavale i tua o le pamu kesi, ae ua leai seisi.  Ma na ta’amilo fa’afia leoleo i le eria ae peitai, ua le maua Seagai.

Ae o le agai atu o leoleo i Fagatoo, sa va’aia ai le ta’avale a Seagai, o tu i tua o le fale faamasino faaleitumalo.  Ina ua o’ o atu iai leoleo i le nofoaga o lo’o tu ai le ta’avale, e le o iai Seagai ma agai atu ai leoleo i totonu o le fale fa’amasino ma maua atu ai Seagai, ma lokaina mai ai loa o ia, ma aveina atu i le ofisa a leoleo i Fagatogo mo le faia o a latou su’esu’ega.

Sa faamatalaina e Seagai i leoleo, na alu i le fale faamasino e totogi sana sala ma na iai sona faamoemoe, e toe fo’i atu i le nofoaga na faia ai le poloka a leoleo.

Ina ua tapaina e leoleo ia le laisene aveta’avale a Seagai, e aofia ai ma lana laisene e mafai ai ona fa’afoeina ta’avale tetele, ta’avale la’upasese ma ta’avale la’u oloa, sa tali mai le na molia, e le o ia te ia.

Ae o se taimi mulimuli ane, na ia fa’amaonia ai le leai o sana laisene aveta’avale la’u pasese/oloa, ma o le mafua’aga lea na sola ai mai i leoleo.

O lo’o iai se talitonuga i leoleo, e le o se taimi muamua lea na sola ‘ese ai le na molia, mai i poloka a leoleo.

Sa faapea loa ona aveina atu le na molia i le to’ese i Tafuna ma taofia ai, e fa’atalitali ai lona avanoa i luma o le fa’amasinoga.

O moliaga na molia ai Seagai, na aofia ai lona sola mai i leoleo, leai o sona laisene aveta’avale toe leai ma sona laisene ‘commercial’.

O nei moliaga uma e tolu, o ni vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui e o’o atu i le ta’i ono masina, i le moliaga e tasi, po o se sala tupe e ta’i $500; po o faasalaga uma e lua.

E $300 se vaegatupe na fa’atulagaina e mafai ai ona tatalaina le na molia mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all