Skip to main content

TALA O LE PASEFIKA

PASEFIKA

VA’ALELE FOU A LE MALO O VANUATU

Ua mauaina e le malo o Vanuatu se fa’amaoniga o se vaegatupe, o le a fa’atauina ai se latou va’alele (A220), pe a mae’a ona fofoina ai ni fa’afitauli o feagai ma le malo, i a latou femalagaiga i luga o le ‘ea.

E tusa ai ma se ripoti mai i le vaega fa’asalalau a le Vanuatu Daily Post, sa o latou fa’alauiloa ai se vaegatupe mai i le ‘Capital Investment Immigration Plan’, lea na fa’aaogaina e fa’atauina ai le va’a mo le ofisa vaalele a Vanuatu.

E $20 miliona (tupe Amerika) o lo’o ripotia sa totogia i le ‘Airbus’ mo le fa’atauga o le vaalele fou, e fa’aopoopo i vaalele a le malo.

LAPATAIGA MAI POLENISIA FALANI MO I LATOU O LO’O FA’AAOGA MASINI I FAGOTAGA I LE MOANA

I se lapataiga mai i le peresetene o motu o Polenisia Falani, ua ia ta’ua ai le matua’i faasaina ona faia ni fagotaga i le moana i o latou gataifale.

Sa finauina e Moetai Brotherson ia le sili atu o tulaga fa’aleagaina o le siomaga ma totonu o le sami, nai lo penefiti, e maua mai i ia ituaiga fagotaga.

O le saunoaga a le alii peresetene sa faapea ona lomia e le vaega fa’asalalau a le Guardian, ona o se fa’ai’uga o lo’o feagai ma motu o le Pasefika, pe tatau ona fagotaina mai minerale mai i le moana.  

E ui ina e le’i amataina nei ituaiga fagotaga, ae peitai, o lo’o ua amata ona fa’ataitai e nisi o kamupani ma atunu’u ma o lo’o iai se talitonuga, o le a le mamao ae o’o mai i le pasefika.

LOKAINA IA LE MINISITA O LE SOIFUA MALOLOINA A VANUATU

E tusa ai ma se ripoti mai i vaega fa’asalalau a le malo o Vanuatu, ua ta’ua ai le lokaina o le susuga ia John Still Tari Qetu, le Minisita o le Ofisa o le Soifua Maloloina a le malo, i Port Vila ma molia i le fa’ao’olima ma le fa’atupu fa’alavelave, ona o se fa’alavelave na tupu ia Iulai o le tausaga ua mavae.

E tusa ai ma se fa’amatalaga mai i le itu tagi, ua fai sina umi o ta’atia lenei mataupu ona o fa’alavelave fa’afuase’i na tutupu i totonu o le atunu’u, lea na aofia ai ma le mafui’e i Port Vila ia Tesema ma le palota faatopetope.

O lo’o taofi le itu tagi, sa tu’iina lona ulu e Qetu ma pau ai.  Ua mae’a ona tula’i Qetu i luma o le fa’amasinoga mo ona ulua’i iloiloga, ma ua mae’a foi ona fa’atulagaina se vaegatupe e mafai ona tatalaina ai i tua, e fa’atalitali ai lona faamasinoga.

A’OA’OGA MO MALO O LE PASEFIKA I TULAGA O TIUTE

E 14 motu o le Pasefika, ua faapea ona auai atu ni o latou sui i se a’oa’oga po o se fonotele o lo’o fa’ataunu’uina, ina ia fa’amalosia le faatinoga o a latou ofisa Tiute, e taofiofi ai le o’o atu o oloa ‘counterfeit’, i totonu o atunu’u ma malo.

Sa ta’ua e le tamaitai o Nancy Oraka, lea o lo’o fa’auluulu i le faalapotopotoga o Ofisa Tiute a le Oceania, e valu vaiaso o la latou polokalama lea o lo’o faataunu’uina e mafai ai ona mataituina ia oloa o lo’o la’uina atu i totonu o motu o le Pasefika.

VAEGA FA’ASALALAU A LE PASEFIKA

O lo’o iai se faamoemoega, o le a avea le faapotopoto o tusitala i Tonga ma Papua Niu Kini ma auala o le a mafai ai ona atina’eina ia tulaga o vaega fa’asalalau i totonu o le Pasefika.

E valu ni tusitala sinia mai Tonga o le a faapea ona auai fa’atasi ma tusitala mai i Port Moresby, mo le soalaupuleina o mataupu o lo’o a’afia ai vaega fa’asalalau faatasi ai ma le sailiga o ni vaifofo o nei mataupu.

Sa mafai ona auai ai ma le tusitala a le RNZ Pacific, ia Kalafi Moala, i lenei fa’atasiga ma sa ia ta’ua le taua o lenei fa’atasiga ma sona naunautaiga ina ia mafai ona auai uma sui ole Pasefika.  Sa ia ta’ua e faapea, atonu o le ala lenei i le lumanai, e mafai ai e vaega fa’asalalau o le Pasefika ona fetufaa’i.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all