Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE ALII I LE FA’ATUPU FAALAVELAVE FA’ALUA I LE ASO E TASI

O le aso 7 o Tesema, 2024 na molia fa’alua ai le susuga ia Andrew Agasiva ona o ni fa’alavelave ‘ese’ese e lua ma e ta’i $2,000 tupe fa’atulagaina, na fa’atulagaina i faalavelave e lua, e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

O le fa’alavelave muamua na molia ai Agasiva, sa tupu i le aso 7 o Tesema, ina ua fa’afeso’ota’i e se tagata ia le ofisa a leoleo i Tafuna ma ripotia se alii o faatupu vevesi i lona fale.

Na fa’amatala e le na a’afia i lea faalavelave, a’o i totonu o lona fale sa ia lagonaina se pa’o leotele mai i fafo.  Ma ina ua sau i fafo, e vaai, na ia va’aia ai le ua molia o tu i autafa o lana taavale, ina ua mae’a ona ia togia se sima i totonu o lana taavale.

Ma ina ua o’o atu leoleo ma taumafai e ave faapagota le ua molia, sa ia taumafai e se’i ese ona lima a’o taumafai leoleo e loka mai o ia ma tu’u i totonu o le taavale a leoleo.

I lea faalavelave sa faapea ona molia ai Agasiva i:

Faitauga 1:  Faatupu Vevesi i le Aiga (sauaga i totonu o le aiga), o se vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona fa’asala ai i le falepuipui i aso e sefululima, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2:  Fa’aleagaina o mea totino, i lona tulaga e lua; o se vaega ‘A’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le tasi tausaga, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.

O le fa’amaumauga lona lua e fa’atatau i mea totino sa maua i se ato ia Agasiva, ina ua lokaina o ia, lea na maua ai se ‘straw’ ua mae’a ona tipitipi, sa iai totonu se vaega o fualaau faasaina.

Ma na molia ai o ia i le Umia Faasolitulafono o se vaega o fualaau faasaina, o se vaega o solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le va o le 5 ma le 10 tausaga, po o se sala tupe i le va o le $5,000 ma le $20,000; po o faasalaga uma e lua.

E tusa ai ma ripoti a leoleo, ina ua ave faapagotaina Agasiva, o lo’o ia te ia se ato lanu uliuli, ma ina ua su’esu’eina totonu o le ato, na maua ai se vaegatupe e $43, o se telefoni feavea’i, o se afi penisini (lighter) ma se ‘straw’ tipitipi, o iai totou se pauta pa’epa’e.

Ina ua fesiligia Agasiva po o ai ana ia meatotino, sa ia tali mai, o le ato ma mea totino sa i totonu, se’ia vagana ai le ‘straw’ tipitipi, o ana meatotino ia.  

Sa tu’uina atu le ‘straw’ tipitipi i le vaega a leoleo e gafa ma fualaau faasaina mo le fa’ataunu’uina o a latou su’esu’ega, lea na fa’amaonia ai, o se vaega o fualaau faasaina (Aisa) lea sa i totonu o le ‘straw’ tipitipi.

MOLIA SE ALII FITI I LE FA’ASUAAVA MA LE FA’ATUPU VEVESI

O le taeao o le aso 15 o Tesema, 2024, na fa’afeso’ota’i ai e se alii ia le Ofisa a Leoleo i Tafuna, e tusa ai ma le susuga ia Tone Vadei, o lo’o fa’atupu vevesi i lo latou tuaoi.  E tusa ai ma le ripoti, na amata mai lava le fa’avevesi o Vadei, mai i le fale o lona ‘uncle’, ona fa’aauau mai ai lea i fusuaga i luga o le alatele, ma agai atu i luma o le fale a le na valaau i leoleo.

Ina ua taunu’u leoleo na mua’i fa’atalanoaina le alii na fa’afeso’ota’ia le ofisa a leoleo.  Ae o le taimi lea na va’aia ai e se tasi o sui malu o le malo ia Vadei o tu tu fa’atasi mai ma le na a’afia i le faalavelave.

Ina ua lokaina mai e leoleo ia le ua molia, sa lagonaina e le leoleo le malosi o le manogi pia o le ua molia.  Na fesiligia e leoleo ia Vadei pe fia ni ana pia sa inu, na tali le alii e silia ma le 5.  Ma na fesiligia foi Vadei e leoleo pe fia ona tausaga, na tali le alii e 20.

I le faamatalaga a le alii na valaau i leoleo, sa ia ta’ua ai lona lagonaina mai i totonu o lona fale, ia ni tagata o fe’ei atu i fafo.  Ina ua ia savali mai i fafo, sa ia va’aia le ua molia, o fufusu ma ni tagata pe a ma le 9-11, i leisi itu auala o lona fanua.

Ma ina o ia vala’auina leoleo, sa va’aia le tu o se pikiapu ma ave ai leisi to’a 5 pe ono, ae na te le i maitauina le numera o le laisene o le taavale.

Sa ta’ua foi e le alii na valaau i leoleo, le o’o mai o le pisa pisa o a le ua molia, i luma o lona fale, ona o le taimi lea, o lo’o faia ai se pati i lona fale.  O lea na ia savali mai ai i fafo e tau fa’ato’ato’a le ua molia, ae toe avau ai se isi fusuaga ma ia vaovao misa ai loa.

Na ta’ua e le alii na valaau i leoleo ia lona le iloa po o ai ia sa fufusu ma le ua molia, ae pe na fa’apefea ona manu’a le na a’afia.

Sa faamatalaina e le na a’afia i leoleo, le fa’ate’ia o ia ina ua alu atu le ua molia i lona fale.  Ma sa fa’amatala e seisi molimau le ‘e’e solo o le ua molia, i totonu o le fale ma sa fufusu ma tagata na i fafo o le fale.

Ma e le i mautinoa foi le molimau, po o ai ia tagata na fufusu ma le ua molia, ma pe na fa’apefea ona faamanu’alia lona mata.

Ua molia nei Vadei i moliaga o le Faatupu Vevesi i Nofoaga Faitele ma le Tagofia o ‘ava malolosi, i lalo o tausaga faatulafonoina.  O nei moliaga, o ni vaega ‘B’ o solitulafono mama, e mafai ona faasala ai i le falepuipui, i le o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

E leai se vaegatupe sa faatulagaina mo le tatalaina o le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

LOKA SE FAFINE NA O’O LONA LIMA I SE TAMAITITI

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le taeao o le aso 15 o Tesema, na agai atu ai leoleo e su’esu’e se mataupu na valaau mai ai se tamaloa i le Ofisa o Leoleo i Tafuna, e tusa ai ma le o’o o le lima o se tamaitai, i lona atalii e 9 tausaga le matua.

[Ua le lomia e le Samoa News/Lali ia igoa o i latou na a’afia ma molia i lenei faalavelave, ona o le puipuiga o alii laititi na a’afia.]

Ina ua talanoa leoleo ma le tua’a o le atalii na a’afia, sa faamatalaina e le tamaloa lona manava atu mai galuega, ae tagi atu si ona atalii ma fai atu na po o ia e le ua molia, a’o latou i le lotu.  Ma sa ta’ua e le tua’a o le atalii laititi, e le o se taimi muamua lenei, ua o’o ai le lima o le ‘Aunty’ lea i lona atalii.

Sa fa’aalia e le tamaloa lona fa’atonuina o le ‘Aunty’ e leai sona aia e fasi ai lona atalii, ae peitai, sa tali mai le ua molia, e iai lona aia tatau.

Na faasinoina e le tamaloa i leoleo ia le fale o le ua molia ma sa faapea ona agai atu iai leoleo ma fa’ailoa i le mafine tu’ua’iga ua faia faasaga ia e ia, ma fautuaina o ia e malaga atu i le ofisa a leoleo.

Sa faapea foi ona fa’atalanoaina e leoleo ia le atalii na a’afia ma sa faamatala e le alii laititi lona alu atu e ta’alao le otaota i totonu o le falesa, ae po e le ua molia lona ulu, ma na ia tamo’e mai ai ma tagi mai i lona tuafafine (molimau) le mea ua tupu.

Na fesiligia e le tuafafine o le atalii laititi ia le ua molia, pe aisea ua na po ai lona tuagane, ae tali atu le ua molia, e vaai o latou gutu, semanu e sau po o latou gutu.

Sa ta’ua e le tuafafine o le atalii laititi, e tupu le faalavelave ae o lo’o ia faatalitali mai i totonu o le taavale m olona tuagane.  Ae tamo’e atu lona tuagane, ua tagi ma fa’amatala atu le mea sa tupu.  O le mea lea na ia savali mai ai ma fesiligia le ua molia, i le mafuaaga o lana gaioiga sa faia.

Na fa’atalanoaina foi e leoleo ia seisi molimau lea sa faamatalaina, lona molimauina o le po ina e le ua molia, ia le ulu o le atalii laititi.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le ua molia i le ofisa a leoleo, sa ia faamatalaina lona faatonuina o le atalii laititi e ta’alao le otaota i totonu o le falesa ma e le mamafa sana po i le ulu o le atalii.  Ma e na te le’i iloa sa tagi le atalii i lona tuafafine, ae na fa’ato’a ia iloa ina ua alu atu le tuafafine ma fesiligia o ia pe aisea na ia po ina ai lona tuagane.

Sa faamaonia foi e le ua molia le o’o atu o le tua’a a le alii 9 tausaga ma fesiligia o ia i le mafua’aga na o’o ai lona lima i lona atalii ma pe iai sana aia tatau e tago ai i lona atalii.  Na ta’ua e le ua molia le palauvale atu o le tamaloa ia te ia ma ona o ia o se leoleo, sa ia (tamaloa) fai atu i le ua molia, o le a lokaina o ia.  

O iina na toe palauvale mai ai le ua molia i le tamaloa ma amataina ai loa le la taugaupu.

Ua molia nei lenei tamaitai i le moliaga o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolua, o se vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

E $300 se vaegatupe fa’atulagaina na mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

MOLIA SE ALII 27 TAUSAGA I LE SAUAINA O SEISI ALII I SE NAIFI

Ua molia nei le susuga ia Kosetatino Tavili i le Fa’ao’olima ma le Faatupu Vevesi, ona o se faalavelave na tula’i mai i le aso 13 o Tesema, 2024.

E tusa ia ma fa’amaumauga a le faamasinoga, na o’o atu se tamaitai ma sona tuagane, na a’afia i lenei faalavelave, i le ofisa a leoleo i Tafuna, e faila se la ripoti i le sauaina o lona tuagane.

Sa faamatalaina e le na a’afia e faapea, ina ua ta’ape le latou ta’aloga volipolo sa o latou ui atu ma nisi o ana uo i le paka Liona, ae amata ona fa’aumu ana uo, i luga o le auala.  Ma ina ua o latou taunu’u atu i se faleoloa (airport way), sa va’aia ni alii se to’alua o tu tu mai i lalo o le mago i luma o le faleoloa.

O suafa o nei alii o Kosetatino ma Siaosi.

Na vala’au mai Siaosi i le na a’afia ma ana uo, e soia le pisa ma na taumafai le na a’afia e fa’ato’ese atu ia Siaosi ona o uiga a ana uo, ae peitai, sa fa’aauau pea ona ‘e’e mai Siaosi i ana uo.

Ma i’u ai ina alu le latou tuliga agai i luma i le magatolu, ae ona fa’alogoina le tui o lona papatua e Kosetatino.  Sa ta’ua e le na a’afia lona vaaia o Kosetatino o ia u’uina ni naifi i ona lima.

Sa ta’ua e le na a’afia lona tamo’e saoasaoa, ae tau’ai atu o ia e Kosetatino i isi naifi.  Na tamo’e mai le na a’afia mai Nu’uuli, seia o’o mai i Fagaima, i lo latou fale.  Ma e na te le’i iloa o lo’o manu’a o ia, se’ia o’o i le fale ma ia ta’uina loa i lona tuafafine, lea na o la agai atu loa i le ofisa a leoleo.

Na togafitia le na a’afia e le vaega a le EMS ma aveina atu i le falemai mo le togafitia o lona manu’a i lona papatua.

Ae e le’i o’o atu le tamaitai ma lona tuagane i le ofisa a leoleo, ae o le taimi lea na taunu’u ai ni valaau i le ofisa a leoleo e tusa ai ma ni alii o lo’o fufusu i luma o le faleoloa a le Coco Mart.  Peitai, ina ua taunu’u leoleo i lea nofoaga, e leai seisin a va’aia o toe iai i luma o le faleoloa.

Sa faatalanoaina e leoleo ia se tamaitai sa iai, ma na ia ta’ua lona lagonaina o se pisa i le auala ma savali mai  ai i fafo mai i le fale ta lavalava, ae fetaui ma lona va’aia o Kosetatino, ua velo se naifi i se tasi o alii na ia tuliloaina.

Ina ua maua atu e leoleo ia Kosetatino i lona fale, sa aveina loa o ia i le ofisa a leoleo mo le fa’aauauina o su’esu’ega ae na ta’ua e Kosetatino, e na te le iloa se mea, ona o ia sa i le fale ma lona afafine, i le taimi atoa na tupu ai le faalavelave.

Sa pu’eina e leoleo le ata o Kosetatino ma aveina atu i le na a’afia e fa’amaonia, o le tagata lea na tuia o ia.  Na faapea ona fa’amaonia e le alii na a’afia, o le tagata lea sa tuia o ia ma e masani o ia ia Kosetatino, ona sa masani ona o latou ta’a’alo volipolo faatasi.

O le moliaga o le Fa’ao’olima i lona tulaga e lua, o se vaega ‘D’ o solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le o’o atu i le lima tausaga, po o se sala tupe e $5,000; po o faasalaga uma e lua.

O le moliaga o le Faatupu Vevesi i Nofoaga Faitele, o se vaega ‘B’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui mo le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

E $50,000 le vaegatupe sa faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all