Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE ALII I LONA SAUAINA O SANA UO TEINE

O le aoauli o le aso 28 o Oketopa, 2024, na o’o atu ai se tamaitai i le Ofisa Leoleo i Tafuna e faila sana ripoti e faasaga i le susuga ia Ioane Fa’atau, lea sa o la fa’auo, ona o le sauaina o ia, i luma o le Kolisi Tu’ufaatasi a Amerika Samoa (ASCC).

E tusa ai ma le faamatalaga a le tamaitai na a’afia, na valaau i le ua molia mo se tupe e totogi ai lana taxi e alu ai i lana vasega i le Kolisi.   Ina ua mae’a ona o la talanoa sa alu loa le tamaitai i le faleoloa, ae toe valaau atu le ua molia, o lea fa’ato’a mae’a ona o la fepasia’i i luga o le auala, ma o lea o le a alu atu le ua molia i lana taavale, e piki mai le tamaitai.

Ina ua alu le la taavale, sa faamatala e le tamaitai le amata ona suesueina o ia e le ua molia po o ana mea sa fai ma po o fea sa alu ai i lea taeao.  Ma na fai atu le ua molia, ua fiu e valaau mai lana (tamaitai) telefoni.

Ma i le faaiuga o ana suesuega, a fai mai ai loa le ua molia i le tamaitai, e tu’u atu lana telefoni.  Na ta’ua e le tamaitai lona musu ona sa ia fesiligia foi le alii i se taimi ua mavae, e avatu lana telefoni se’i vaai ai, ae musu.

Ae peitai, na tauanau lava e le ua molia le telefoni a le tamaitai, ma i’u ai lava ina fesuia’i a la telefoni.

Sa ta’ua e le tamaitai le taimi atoa na iai i le ua molia lana telefoni, sa faapea ona ia (le ua molia) palauvale ma lalau atu o ia (tamaitai), ma na faia lava lana sauniga lea se’ia o la taunu’u i luma o le Kolisi.

Na fa’ailoa atu foi e le tamaitai i leoleo le tago o le ua molia, i le tatala ese le ‘Sim card’ o lana telefoni ma fai atu i le tamaitai e le i’u i se lelei le la faigauo.  Ma na faapea ona ioe iai le tamaitai ma fai atu i le ua molia mo lana telefoni.  

E le gata i lea, na ia (tamaitai) faailoa atu i le ua molia, ua tatau ona alu, ona ua tuai o ia i lana vasega.  Ae na mana’o le ua molia e aua ne’i alu le tamaitai i lana vasega.  Ma ina ua tau oso i fafo le tamaitai ma le taavale, sa tu’i e le ua molia tua o le ulu a le tamaitai.  E le gata i lea, sa ta’ua e le tamaitai le toso atu e le ua molia ia lana ato a’oga.  Ma o le mea lea na ia (tamaitai) tago ai loa i le togi i le pakaga taavale a le aoga, ia le telefoni a le ua molia.

Sa faamatala e le tamaitai i leoleo lona fefe tele i le ua molia ma e le o se taimi muamua lea ua tupu ai se tulaga faapea i lo la va.  Na ta’ua e le tamaitai i leoleo le sauaina o ia e le ua molia i lo latou fale, a’o iai lona (le ua molia) tina.

Ma na ta’ua e le tamaitai le tupu so’o o le sauaina o ia ma ua fefe ai i lona ola, ae le gata i lea, ua lelava i le sauaina so’o o ia e le ua molia.

Na ta’ua foi e le tamaitai le faatonuina o ia e le ua molia, ina ia faamavae mai i lana (tamaitai) galuega ae o le ia (le ua  molia) tausia o ia (tamaitai), ae peitai, sa musu le tamaitai ona ua ia silafia le pepelo o nei faamatalaga.

Ina ua mae’a ona faatalanoaina e leoleo ia le tamaitai, sa ia talosagaina loa leoleo mo se fesoasoani i le ave’esea o ana meatotino mai i le fale o le ua molia.  Ma o lea lava afiafi na malaga atu ai leoleo ma le tamaitai i le fale o le ua molia, e le gata i le ave’esea mai o meatotino a le tamaitai na a’afia, ae mo le sailiga o le ua molia.

Sa mauaina atu e leoleo ia Fa’atau po o le ua molia, i le latou fale ma na faapea ona lokaina mai ai o ia.  Ae peitai, ina ua taumafai leoleo e su’esu’e o ia e tusa ai ma le faalavelave na tupu, sa fa’aalia le musu o le ua molia, e faia sana faamatalaga.

Na molia ai loa Faatau i le moliaga o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu, o se vaega ‘A’ o solitulafono mama, lea e mafai ona fa’afalepuipui ai se tagata, i  le tausaga atoa, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.

E $2,000 sa faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, a’o faatalitali ai lona faamasinoga.

MOLIA SE ALII I LONA FAAMISA I LONA USO

Ua molia nei i le tulafono ia le alii o Allan Sivanu ona o lona faatupu vevesi i le fale a lona uso ma i’u ai lava ina ona tata’eina ni faamalama o le fale.  Ma na ta’ua e le uso a Sivanu po o le ua molia, ua mafua nei mea uma ona o se teine.

O le po o le aso 7 o Novema, 2024, o lo’o ta’ua i faamaumauga a leoleo, na valaau atu ai le uso a le ua molia, i le Ofisa a Leoleo i Tafuna, e ripotia ai le faatupu vevesi o le ua molia i lona (uso) fale.

Ina ua taunu’u leoleo i  le fale na tupu ai le faalavelave, na faailoa ifo iai e le uso o le ua molia, le sola o le ua molia ma lona togiina o se faamalama o lona potu moe, i se fagu pia, ma ta’e ai.  Ae na tuai lona (uso) tamo’e mai i fafo, ua leai le ua molia ma o lea na ia (uso) valaauina ai loa le ofisa a leoleo.

Na fiu leoleo e saili le ua molia i lena afiafi, ae peitai, e le’i mauaina o ia ma o lea na fa’atonuina ai le alii na a’afia po o le uso o le ua molia, ina ia toe valaau atu le ofisa a leoleo pe a toe fo’i mai le ua molia, i le fale.

Ma o se taimi o lena lava afiafi, na toe o’o atu ai se valaau i le Ofisa a Leoleo le toe fo’i ifo o le ua molia, i le fale, ma ona togiina se ma’a i totonu o se fa’amalama i leisi itu o le potu moe a lona uso ma ua le gata I le  ta’ei o faamalama, ae na faaleagaina ai le TV ma le PS4.

A’o toe agai atu leoleo i le nofoaga o lo’o tupu ai le faalavelave, sa toe maua seisi ripoti ua toe tu’ua e le ua molia ia le fale ma sa va’aia o ia, o tamo’e atu i le fale o lona tuaoi, i leisi itu auala.

O iina na agai atu loa iai leoleo ma fesiligia ni talavou se toalua sa tafafao i autafa o le alatele pe na vaai i se tagata o tamo’e atu i luga o le alatele.  Na fa’ailoa ifo iai e nei talavou sa o la vaaia se tagata o piki e se pikiapu lanu efuefu ma na agai atu le taavale i le mea o lo’o gata mai ai le auala.

Ae peitai, na toe fiu leoleo e saili luga o le alatele seia o’o i le nofoaga na gata mai ai le auala, ae peitai, e le’i vaaia se pikiapu efuefu.  

O lea na agai atu ai loa leoleo i se pa povi i A’asu ma o iina na iloa mamao atu ai e leoleo ia le pikiapu efuefu o lo’o sailia.  E taunuu atu loa le taavale a leoleo i le mea o tu mai ai le pikiapu efuefu, ae vaaia le matala o le faitoto’a ma le oso mai i fafo o le ua molia, ma toe tamo’e ese atu.

Na faapea ona tuliloaina o ia e leoleo ma lokaina mai ai ma aveina atu i le Ofisa a Leoleo.  Ina ua fesiligia o ia e leoleo e tusa ai ma tu’ua’iga ua faia e lona uso, sa fa’amaonia e le ua molia lona faia o ia tulaga uma.

Ua molia nei Sivanu i moliaga o le Faatupu Vevesi i totonu o le aiga, o se vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le o’o atu i aso e sefululima, po o se sala tupe, i le va o le $150 ma le $300; po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 sa faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona faamasinoga.

TU'UA'IA SE TAMAITAI I LE SOLIVALE O SE FANUA A SE AIGA AE SOLA MA TIA'I LONA PULOU

Na taumafai leoleo e su’e se tamaitai sa ripotia mai i le Ofisa a Leoleo i le aso 28, o Oketopa, 2024 lona ulufale i totonu o le fale o se aiga, e aunoa ma se faatagana.

Ma e ui ina sa le’i maua o ia e leoleo ae na molia pea le tamaitai o Fa’afili Lesa i le moliaga o le Solivale o fanua e aunoa ma se faatagana, o se vaega ‘B’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

E tusa ai ma faamaumauga a le malo, o le afiafi o Oketopa 28, 2024 na valaau atu ai se tamaitai e tusa ai ma lona va’aia o Lesa sola ese mai i totonu o le latou fale.

Ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga sa tupu ai le faalavelave, na va’aia ni tamaitai se to’atolu ma ni alii se to’alua i luma o le fanua ma le fale lea na tupu ai le faalavelave.  Ma na va’aia e se tasi o sui malu o le malo ia se faitoto’a o le fale, o lo’o ma’ava ma se pulou o lo’o taatia i autafa.

Sa fa’ailoa atu e le tamaitai na valaau i leoleo, o le pulou lea a le ua molia.

I le faatalatalanoaga a leoleo ma le tamaitai na valaau i leoleo, i lea afiafi, sa faamatala e le tamaitai na valaau i leoleo, lo la taunu’u atu ma lona ‘Aunty’ e siaki le fale, e pei ona masani ai, ae o la va’aia le matala o le tele o faamalama o le fale.

Ma sa ta’ua e le tamaitai na valaau i leoleo, le amata ona o la masalosalo ma lona ‘Aunty’, aua o faamalama uma o le fale, e tapuni lava i taimi e la te asiai atu ai.  Ma na o la masalomia le iai o se tagata i totonu o le fale, e aunoa ma se faatagana.

Sa ta’ua foi e le tamaitai na vala’au i leoleo, lona taumafai e tatala le faitoto’a pito i luma o le fale, ae o lo’o tu mai ai se tamaitai i totonu e na te le masani ai.  O le matala o le faitoto’a, na oso ai loa le tamaitai sa i totonu o le fale, ma sola ese ae tia’i ai lona pulou.

O le pulou lea sa mauaina e leoleo i tua o se pikiapu pa’epa’e na tu i luma o le fale.

Ua ta’ua foi i totonu o fa’amaumauga, o le tamaitai lea na sola ‘ese mai i le fale, o Fa’afili Lesa, lea o lo’o lauiloa i totonu o le nu’u, o se tagata e tagofia vaega o fualaau faasaina, o le Aisa ma le loka so’o i le falepuipui.

Na faamatala e le tamaitai na valaau i leoleo, o le fale o lo’o i lalo o le va’ava’aiga a ona uso laiti e to’alua.  Ae o lo’o i atunu’u i fafo ia ona uso, ma o le mafuaaga lea e popole ai lava i le tulaga malu puipuia o le fale.

Ina ua mae’a ona talatalanoa leoleo ma le tamaitai na valaau atu i le latou ofisa, sa faapea foi ona o latou talatalanoa i se alii lea ua avea ma molimau i lenei mataupu, aua o ia foi e fesoasoani i le siakiina o le fale.

Ma sa feavea’iina e le alii molimau ia leoleo i totonu o le fale ma molimauina ai le le tapenaina o totonu o le potu malolo, o lapisi faapea ma nisi meatotino sa paepae i luga o le fola o le fale.   Ma na molimauina ai foi le pe o le uila po o le eletise, o le fale.

Sa faasinoina e le molimau i leoleo le pu o le faitoto’a pito i tua o le fale ae o lo’o iai se ‘screen wire’ i fafo.  Ma na ta’ua e le molimau, i sona talitonuga, o iina lea na mafai ona ulufale mai ai le tamaitai ua molia, i totonu o le fale.

I le molimau tusia a le alii molimau, sa ia ta’ua ai le pikiina mai o ia e le tamaitai na valaau i leoleo, e fesoasoani i le siakiina o le fale, e pei ona masani ai, aua o le tele lava o taimi, e sau ai lava na o le alii molimau e siaki le fale.

Na ta’ua e le alii molimau lo latou taunuu mai i lea afiafi ona ia fealua’i lea i le fanua e va’ava’ai po o iai ni tulaga e manaomia ona nofo uta ai.  Ae ina ua o’o atu lana savaliga i le pito i tua o le fale, na ia va’aia ai le pu i le faitoto’a pito i tua, o lo’o kava atu i se ‘screen wire’.  Sa ta’ua foi e le alii molimau, e iai sona masalosaloga, sa fa’aaogaina se naifi e faapu ai le faitoto’a.

Sa faamatala foi e le alii molimau lona toe taamilo atu i luma o le fale e aumai le apefa’i lea na pe’a ai i le potu pito i luga o le fale (attic), na ia lagonaina ai se tagata i totonu o le fale o taumafai e tatala le faitoto’a pito i luma o le fale.

Ma ia va’aia ai se tamaitai e pa’epa’e lona tino o lo’o pulou i se pulou o tusi ai upu ‘Chicago Bulls” i luga, o tamo’e ese atu ma le fale.

Na taumafai leoleo e saili le tamaitai ua molia, e le gata i fanua ae faapea foi auala late ane, ae peitai, sa le’i mauaina le ua molia i lea afiafi.

MOLIA SE TAMALOA I LONA SAUAINA O LONA TO'ALUA MA LE LA FANAU

O le po o le aso 27 o Oketopa, 2024 na valaau atu ai se tina i le Ofisa Leoleo i Tafuna mo se fesoasoani, ma ripotia ai le sauaina o ia e lona to’alua.

[O le a le lomia e le Lali ia suafa o i latou na a’afia ma molia i lenei mataupu, ona o le puipuiga o fanau iti ma le tina na a’afia.]

E pei ona ta’ua i totonu o fa’amaumauga a le malo, ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, sa faamatalaina iai e le tina na a’afia ia le tulaga na tupu ma faasino iai le nofoaga o iai le ua molia.

Sa faapea ona agai atu iai leoleo ma lokaina mai le tama o le aiga ma aveina atu i le Ofisa a Leoleo i Tafuna mo le fa’aauauina o ona suesuega.

I le faamatalaina e le tina o le mafuaaga o lenei faalavelave, sa ia ta’ua ai le tau sailiga e lona to’alua (lea ua molia) o lana telefoni feavea’i.  Ma ona ua fiu e su’e, sa ia fai atu ai i lana fanau, afai ae le maua le telefoni, o le a ia fasiotia i latou.

Ina ua mae’a ona otegia e le ua molia ia le fanau, sa alu atu loa ma u’u mai se ‘tablet’ a se tasi o le fanau ma togi ai le tina o le aiga, a’o ia si’iina lana pepe e 2 masina.  Na laki ona sa misi le togi a le ua molia, mai i le tina ma le pepe.

Sa faamatalaina foi e le tina le lafoina e lona toalua o ni faamatalaga taufa’afefe ia te ia, e aofia ai lona (le ua molia) fa’aaogaina o se naifi e tui ai o ia (le tina).

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le alo alii e 14 tausaga a le tina ma le ua molia, sa faamatala e lenei atalii  le le fiafia o lona tama ina ua le mafai ona maua lana telefoni feavea’i, ma na faapea atu lo latou tama ia i latou, o le a ia (le ua molia) fa’aaogaina se palaea e se’i mai ai i fafo a latou fa ‘i (se’i tulou).

Ina ua faatalanoaina e leoleo ia le ua molia, sa ia fai atu i leoleo, e leai se mea na tupu i le latou fale, se’i vagana ai se la taugaupu ma lona to’alua, ae e le’i pa’i lona lima pe na faafefe,  i lona to’alua ma le la fanau.

Ua molia nei lenei tama e 37 tausaga le matua, i le Faatupu vevesi i totonu o lona aiga faapea ma le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu.

O nei moliaga, o ni vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona faafalepuipui ai i le o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe i le va o le $150 ma le $300; po o fa’asalaga uma e lua.

E $1,000 le vaegatupe na faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all