Skip to main content

Molia ni alii se toalua ua masalomia i le gaoia o le ma’umaga a le Land Grant

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O lo’o ta’ua i faamaumauga a le malo e faapea, o le taeao o le aso 17 o Setema, o le tausag nei, na valaau atu ai se leoleo po a le Kolisi Tu’ufaatasi a Amerika Samoa (ASCC), i le Ofisa a Leoleo, ma ripotia atu ai le iai o se masalosaloga, ua gaoia o le ma’umaga a le Land Grant i Malaeimi.

Ma sa ta’ua ai e faapea, e foliga mai na feosofi le au gaoi, i luga o le pa/neti lea o lo’o puipui ai le ma’umaga.

Na aga’i atu leoleo i Malaeimi ma talatalanoa atili ma le leoleo po, ma na fa’ailoa iai e le leoleo po ia le iai o se tagata faigaluega a le Land Grant, o lo’o faatalitali mai i tafatafa o le alatele i le maketi lea o lo’o i le isi itu auala o le faleoloa a le ACE.

Ma sa faapea ona agai atu iai leoleo ma sa fa’ailoa iai e le alii faigaluega a le Land Grant, lona taunu’u atu i le galuega i lea taeao, ma iloa ai le gaoia o le ma’umaga.  Ma sa iai sona masalosaloga ua faatauina atu ia talo ia na tase’i i se maketi lata mai.  Ma na mafai ona faamaonia, o talo ia mai i le maumaga a le Land Grant, ona o le lanu o le ‘a’ano o le talo.

Na liliu loa leoleo i le fa’atalanoa ia le au fa’atau talo Saina ma sa faamatala e le alii Saina le o’o atu o ni alii se to’alua i lona maketi i lea vaveao ma faatauina atu ia talo ia te ia.

Sa faapea foi ona fa’aali ifo e le faatau talo Saina ia se ata vitio na pu’eina, o lo’o maua ai ata o alii ia na o atu ma talo faapea ai ma le laisene o le la taavale ‘rental’, na malaga atu ai.

O se taimi lava o lea taeao, na toe fo’i atu ai leoleo i le Land Grant e aoina mai ata sa tapueina ai iina.

O le aoauli o lea aso, a’o faataunuuina tiute a leoleo i le alatele i Iliili, na va’aia ai le taavale lea sa i totonu o le ata vitio a le Saina, o lo’o agai atu i Sasa’e i tafatafa o le malumalu Katoliko.

Sa faapea loa ona faatuina e leoleo ia le taavale ma maua atu ai le susuga ia William Asiata (lea ua molia) ma lona faletua.

Na faatonuina e leoleo ia le ulugalii ina ia malaga mai i fafo ma le taavale.  Ma a’o lokaina mai Asiata, sa ia tu’uina atu se mea i lona toalua, lea na taofi e leoleo ma iloa ai, o se tamai taga pepa iila, e foliga mai o lo’o iai totonu se pauta (aisa), ae o lo’o ta’ai i se pepa tala ($1).

Sa tu’uina atu e leoleo i le faletua a Asiata ia le tupe ae o latou aveina ia le taga pepa iila ma logoina loa lo latou ofisa e mataituina ia vaega o Fualaau Faasaina.

Na lokaina mai ai loa e leoleo ia a’ao o Asiata ma tu’uina i totonu o le taavale sa o la malaga atu ai ma lona faletua, ae tu’uina lona faletua i totonu o le taavale a leoleo, ma faafeaoina atu i le Ofisa a Leoleo i Tafuna.

Ina ua taunu’u le faigamalaga i le Ofisa a Leoleo, sa faapea ona tu’uina atu Asiata i le vaega leoleo e mataituina Fualaau Faasaina mo a latou su’esu’ega, ae ua aveina atu le taga pepa iila ma su’esu’eina vaega sa iai totonu, lea na fa’amaonia o se vaega o Fualaau Faasaina o le Aisa.

Na ta’ua e le vaega a leoleo o lo’o mataituina vaega o Fualaau Faasaina le faia o se faamatalaga a Asiata ma sa ia faamatalaina ai mea sa tutupu, mai le taimi na taofia ai le la taavale e leoleo, se’ia o’o lava ina aumaia i la’ua i le Ofisa a Leoleo.

Sa faamatalaina foi e Asiata le faalavelave e faatatau i le ma’umaga a le Land Grant, lea sa ia ta’ua e faape, o le 6:00 o lea taeao, na valaau atu ai se tagata e suafa ia Pouvi Telefoni, ma faatonu o ia e sau e piki mai o ia i autafa o le auala, i tafatafa o le pa a le Land Grant.

Sa ta’ua e Asiata, ina ua taunuu atu i le nofoaga lea na ta’u atu e Telefoni, sa ia va’aia ni taga talo tetele se lua ma sa fa’amaonia e Asiata, o talo na gaoia e Telefoni.

Ina ua pikiina e Asiata ia Telefoni, na fa’ailoa atu iai e Asiata ia Telefoni, e na te iloa se tagata e mafai ona faatauina atu iai ia taga talo ma o la agai atu loa i le fale o le faatau talo Saina.

Na faamatala e Asiata lo la mauaina o se vaegatupe e $140 mai i le alii faatau talo Saina ma sa alu loa o ia e o ma lona to’alua e ave le la fanau i le aoga, i lea taeao.

O le 3:00 o lea afiafi na lokaina ai loa Asiata i le to’ese i Tafuna, ae agai atu leoleo e saili mai ia le susuga ia Telefoni.  Lea na faamatala ifo iai e se tuaoi, o Telefoni, e nonofo faatasi ma Asiata.

Na fiu leoleo e faatalitali ia le toe fo’i atu o Telefoni i le fale, ae peitai, na fiu e faatalitali.  O lea na faatonuina ai loa e leoleo ia le to’alua a Asiata, ina ia valaau atu le ofisa a leoleo, pe a toe fo’i atu Teefoni.

O le 5:00 o lea lava afiafi, na maua ai e le Ofisa a Leoleo se telefoni mai i le to’alua a Asiata, lea na fa’ailoa atu ai i leoleo le lafi o Telefoni i totonu o le latou fale.

Ina ua taunu’u atu leoleo, ua tumu mai tagata i luma o le fale ma sa o latou faasino ifo i leoleo le mea o lo’o lafi ai Telefoni.  Ae ina ua taumafai leoleo e ave faapagotaina ia Telefoni,  sa ia taumafai e osofa’i leoleo i se seleulu e tatala ai atigi pusa (box cutter) ma manu’a ai le a’ao o se tasi o sui malu o le malo.

Na taumafai foi Telefoni e sola ese ma tau’ai mai ona tuaoi i ni ma’a, ae peitai, sa fesoasoani tuaoi i le tuliloaina o Telefoni agai i totonu o le togavao ma leiloa atu ai lava.

Ae o le aoauli o le aso 18 o Setema, na valaau mai ai se tagata i le Ofisa a Leoleo ma ripotia mai ai ia Telefoni o lo’o i luga o le alatele i Fagaima ma sa faamatalaina mai ai foi e le tagata lea, ia la’ei a Telefoni, o lo’o ia la’eiina.

Ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga na faasino ifo o lo’o iai Telefoni, ma iloa mai e Telefoni le agai atu o le taavale a leoleo, sa amata foi ona ia toe tamo’e ese ma tuliloaina ai o ia e leoleo.  

Sa fa’aaogaina e Telefoni ia se kalapu ta polo (golf club) e tete’e mai ai le taumafaiga a leoleo e lokaina mai o ia, faatasi ai ma lona tau’aia o leoleo i ma’a.  Sa faamanu’alia nisi o sui malu o le malo, i le taumafaiga e lokaina mai ia Telefoni.

Ina ua aveina atu Telefoni i le ofisa a leoleo ma su’esu’eina ai o ia, sa ia faamaonia lona gaoia o talo pe a ma le 50, mai i le Land Grant.  Ma lona valaauina o Asiata, e alu atu e piki mai o ia ma taga talo gaoia.  Lea na o la aveina ma faatau atu i le alii Saina mo le $140.

E lima faitauga o moliaga o le alii o Pouvi Telefoni, e aofia ai;

Faitauga 1 & 2: Tete’e atu i leoleo a’o latou taumafai e ave faapagotaina o ia; o se vaega ‘D’ o soligatulafono mamafa, e mafai ona lokaina ai i le falepuipui, i le le sili atu ma le lima tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5,000; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 3:  Gaoi; o se vaega ‘C’ o soligatulafono mamafa, e mafai ona faafalepuipupi ai i le le silia ma le fitu tauaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5,000; po o sa aofaiga e tali tutusa, pe a faaluaina le tau aofia o le tupe na maua mai i le solitulafono na faia, e o’o atu lava i le $2,000; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 4:  Solivale o fanua; o se vaega ‘B’ o solitulafono mama, e mafai ona faafalepuipui ai i le o’o atu i masina e ono, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 5:  Fa’ao’olima i lona tulaga e lua; o se vaega ‘D’ o soligatulafono mama, e mafai ona loka ai mo le lima tausaga, po o se sala tupe e o’o atu i le $5,000 po o faasalaga uma e lua.

E $80,000 se vaegatupe na faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Ae mo William Asiata, o ona moliaga, na aofia ai;

Faitauga 1:  Gaoi; o se vaega ‘C’ o soligatulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepupui, i le le silia ma le fitu tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5,000.

Faitauga 2:  Solivale o laufanua, o se vaega ‘B’ o soligatulafono mama, e mafai ona faafalepuipui ai i le o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 3:  Umia o vaega o Fualaau Faasaina (Aisa); o se vaega o solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le va o le lima ma le sefulu tausaga, po o se sala tupe i le va o le $5,000 ma le $20,000; po o faasalaga uma e lua.

E $20,000 le vaegatupe faatulagaina mo Asiata, e mafai ona tatalaina ai o ia i tua e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all