Skip to main content

Tofu i le falepuipui se alii 25 tausaga i lona tau faamata’u i se tamaitai talavou

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O le aoauli o le aso 11 o Setema, 2024, na agai atu ai sui malu o le malo mai i le Ofisa Leoleo i Fagatogo, i se aoga maualuga, ina ua ripotia mai e se Faufautua (counselor) a le aoga ia le a’afia o se tamaitai a’oga e 17 tausaga, i gasegase o le mafaufau, ina ua lafoina atu e sana uo tama ni faamatalaga taufa’amatau, i luga o le telefoni.

Ma na avea lea tulaga ma auala na fefe ai le tamaitai 17 tausaga, e toe fo’i i lona aiga.

Ina ua taunu’u leoleo i le a’oga, sa mafai ona o latou talatalanoa ma le Faufautua, le puleaoga faapea ma le tamaitai na a’afia.  Ma na fa’ailoa mai iai e le Faufautua ma le puleaoga lo la atugaluga ona e foliga mai ua a’afia le tamaitai 17 tausaga, i gasegase o le mafaufau, ona o le tulaga na tula’i mai i le va o ia ma le uo tama, e 25 tausaga.

I le taimi atoa sa talatalanoa ai leoleo ma taitai o le aoga, faapea le tamaitai 17 tausaga, sa tatagi ai lava le telefoni a le tamaitai na a’afia ma va’aia ai le igoa o le ua molia, i luga o le telefoni.

Na ta’ua e le pulea’oga lo la ave’esea o le telefoni a le tamaitai a’oga, mai ia te ia, ona o le tatagi so’o i totonu o le vassega.  Ma sa ia faitauina foi faamatalaga po o feau na alu atu i luga o le telefoni a le tamaitai aoga mai i le ua molia, o lo’o ia tu’ua’ia ai ma fa’afefeina le tamaitai a’oga.

Na musu le tamaitai a’oga e tali mai i fesili a leoleo, i le amataga o le latou talanoaga, ae ua na o le tagi, ae na mulimuli ane, ia tu’uina atu loa le numera telefoni a lona tua’a.

Sa faapea loa ona fa’afeso’ota’ia e leoleo ia le tua’a o le tamaitai a’oga ma faatonuina o ia e agai atu i le ofisa leoleo i Fagatogo e tusa ai ma lenei mataupu ua tula’i mai i lona alo.

E tusa ai ma le molimau tusia a le Faufautua, na alu atu le tamaitai a’oga ia te ia, a’o iai o ia i le ofisa a le puleaoga ma na ia fesiligia le tamaitai po o iai se mea ua tupu, ma ia faatonuina le tamaitai e faatali se’ia maua sona avanoa.

Ina ua mae’a lea, sa o la aumaia ma le puleaoga le tamaitai i totonu o le ofisa ma amata ona su’esu’eina o ia, lea na i’u ai ina fa’aali atu e le tamaitai a’oga ia lana telefoni, o lo’o talanoa mai ai lana uo tama.

Na fesiligia e le Faufautua ia le tamaitai a’oga e uiga i lana uo tama ma ina ua aveina atu e le Faufautua ia le tamaitai a’oga i lona ofisa, o iina na amata ai ona valavalaau mai le uo tama a le tamaitai a’oga, i luga o lana telefoni.

Sa faapea ona tago atu le Faufautua i le telefoni ma talanoa atu i le alii o lo’o iai ma sa ta’ua e le Faufautua, e foliga mai e le o mautu le mafaufau o le alii lea sa ia talanoa iai.  Ma na fa’apea mai le alii, e le iloa e le tamaitai a’oga se mea.  Ma sa faatonuina le alii e le Faufautua e a’ua ne’i toe vala’au mai ona o lea o le a alu le tamaitai a’oga i lana vasega. E ui ina sa tali mai le alii, ua lelei, ae peitai, e le’i umi foi ae toe tatagi le telefoni.

Ma sa ta’ua foi e le Faufautua lona va’aia o le tele o feau po o faamatalaga mai i le ua molia, sa faapea ona atili ai ona tagi le tamaitai aoga.  Ma o nei feau po o faamatalaga, e fai sina malolosi toe le lelei, o lea na manatu ai le Faufautua, e fa’ailoa atu le mea o tupu i le pulea’oga.  Ma na o la taumafai foi e a’apa atu i le tua’a o le tamaitai, ae peitai, sa le’i faamanuiaina lea taumafaiga.

Ae o le taimi lea, ua na o le tagi o le tamaitai a’oga ona e musu e iloa e lona tama le mea o tupu.  O le mafuaaga lea na valaau ai loa le puleaoga i le Ofisa a Leoleo mo se fesoasoani.

Sa faapea loa ona aveina atu e leoleo ia le tamaitai a’oga i le latou ofisa mo le fa’aauauina o a latou suesuega, ae a’o agai atu leoleo ma le tamaitai a’oga, sa valaau mai iai lona tama e fa’ailoa mai iai le alu atu o se alii i le latou fale.

Na su’esu’eina e le tua’a o le tamaitai a’oga ia le mea o iai le tamaitai, ona sa ia manatu, o lo’o la iai faatasi ma le alii lea, i totonu o le fale.  Sa fa’ailoa atu e le tamaitai a’oga i lona tua’a, o ia o lo’o i le ofisa a leoleo.

Ma o iina na fa’ailoa atu ai loa e le tua’a o lenei tamaitai a’oga, i leoleo, le iai o ni alii se toalua, sa molimauina e le tama matua o le tamaitai a’oga, o lo’o i totonu o le latou fale, e aunoa ma se fa’atagana.

Sa faapea loa ona agai atu ia leoleo i le fale o le aiga a le tamaitai a’oga, ae ua tu’uina le tamaitai a’oga i le ofisa a leoleo mo le fa’aauauina o a latou suesuega.  

Na fa’ailoa atu foi e leoleo i le tua’a o le tamaitai a’oga, le valaau mai i le Faufautua o le aoga, e tusa ai ma le faalavelave o lo’o tupu i lona afafine.

Sa vala’auina ai foi ma le aufaigaluega a le Matagaluega o Auaunaga Lautele (DHSS), e tusa ai ma lenei mataupu.

Ae ina ua taunu’u leoleo i le fale o le aiga o le tamaitai a’oga, sa va’aia e leoleo ia se alii o fealua’i mai i fafo o le fale.

Ina ua ulufale atu leoleo i totonu o le fale, sa o latou feiloai ai ma le tama matua a le tamaitai a’oga.  Ma na faamatalaina e le tama matua lona valaau i lona atalii (le tua’a o le tamaitai aoga) e tusa ai ma le o’o atu o se alii i le latou fale.

Ae o le taimi lea, sa fealuai ai seisi alii i fafo o le fale ma faasinosino i le taualuga o le fale, ma ia fa’ailoa atu i leoleo, o lo’o iai se tagata o lo’o lafi i le taualuga o le fale.

Na faapea ona tauvalaau atu leoleo i le tagata lea, e sau i lalo.  Ae peitai, na i’u ina fa’aaogaina e leoleo se apefa’i e fepe’ei ai i luga o le fale.  Ae e leai seisi na iai i luga o le taualuga o le fale.  Ae toe fa’asino e le alii lava lea e tasi ia leoleo, i leisi itu o le taualuga o le fale.  Ma na su’esu’e foi e leoleo lea itu, ae e leai seisi na iai.

Sa fa’atalanoaina e leoleo ia le tama matua ma sa fa’ailoa mai iai e le tama matua i leoleo, o le alii lea o lo’o i totonu o le fale, o lona suafa o Mapu Laetigaga, ma o lo’o fai se la faigauo ma lona ‘granddaughter’.  Sa ta’ua foi e le tama matua, le alu atu o Leatigaga ma fa’ailoa atu ia te iai, le iai o ni tagata o lo’o osofa’ia lo latou fale ma lalafi i luga o le taualuga o le fale.

Mulimuli ane, sa faapea ona su’esu’eina e leoleo ia le alii lea sa i totonu o le fale ma na ia fa’ailoa mai foi i leoleo, o lona igoa o Mapu ma o ia o le uo tama a le tamaitai a’oga.

Sa fesiligia e Leatigaga ia leoleo po o fea o iai le tamaitai a’oga, ma sa fa’ailoa atu iai e se tasi o leoleo, o lo’o iai o ia i le ofisa a leoleo i Fagatogo.  Ae na mana’o Leatigaga e fa’amaonia lea tulaga, ma ia fesiligia pe fia tausaga o le tamaitai lea o lo’o i le ofisa a leoleo.

O iina na ave faapagotaina ai e leoleo ia Leatigaga, ae ina ua taumafai leoleo e tuuina o ia i totonu o le taavale, sa taumafai le ua molia, e sola ese mai i fafo, ma i’u ina pa’u mai ai se naifi faapata falaoa, mai totonu o le taga o lona ofu.

Ma a’o agai atu le taavale a leoleo i le ofisa a leoleo, sa fa’aauau ona ‘e’e le ua molia ma faatonu leoleo, e valaau le latou faifeau.

Ina ua o’o atu le taavale a leole i luga o se mati’e, sa taumafai le ua molia, e oso i fafo mai i le faamalama o le taavale.  Ae na mafai ona faatu e leoleo le taavale ma toe pu’eina o ia.  Ma na fai sina faigata ona toe tu’uina o ia e leoleo, i totonu o le taavale.  Lea na i’u ina fesoaoani mai ai nisi o le aumaga, ma tu’uina loa le ua molia i totonu o le taavale a leoleo ma agai atu ai loa i le ofisa a leoleo.

Sa musu le alii ua molia e fai sana molimau tusitusia.

Ma na fa’apea foi ona toe ave i tua e le tua’a o le tamaitai aoga ia sana tagi sa faia e faasaga i le ua molia.

Ua molia nei ia Leatigaga i faitauga e lua, e aofia ai ai le tete’e i le ave faapagotaina o ia faapea ma le faia o uiga taufa’amata’u, o ia moliaga, o vaega ‘A’ o soligatulafono mama, e mafai ona nofosala ai se tasi i le falepuipui, i le tausaga atoa, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalga uma e lua.

E $5,000 se vaegatupe na faatulagaina e mafai ona tatalaina ai i tua ia le ua molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all