Skip to main content

Aofia i totonu o le lipoti auiliili a le teritori le toaitiiti o tagata faigaluega I ofisa faamalosi tulafono a le malo

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O lo o ua fa’ama’oti mai i totonu o le Lipoti Auiliili a le Teritori (TCR), le toaititi o tagata faigaluega o galulue nei, i totonu o le Ofisa o Leole (DPS) o, le Ofisa a le Loia Sili (AGO) faapea le Ofisa a Loia mo le mamalu lautele (OPD). 

 E mafua lea tulaga, e pei ona ta’ua i totonu o le TCR, ona e sili atu totogi ma ponesi a galuega i atunu’u i fafo.

 I totonu o le DPS, o lo o ta’ua ai e faapea, e 2,864 valaau na tali iai leoleo i le tausaga tupe o le 2023, e aofia ai fa’alavelave su’esu’eina e 1,136, ae 871 valaau mo se fesoasoani; 708 faalavelave tau taavale sa su’esu’eina ma le 149 aveta’avale na lokaina ona o le aveta’avale fa’asuaava.

I le auiliiliga o ituaiga vala’au na o’o mai i le ofisa leoleo; e 291 sa mo fa’alavelave o le fa’ao’olima, soso’o mai ai mataupu tau talepe fale e 240; o mataupu tau i le fa’avevesi i nofoaga lautele ma totonu o aiga, e 196, o mataupu tau i le gaoi e 136, o fa’alavelave i totonu o aiga e 98 faapea ma mataupu e faatatau i le talepe fale, e 81.

I le iunite a le ofisa a leoleo, lea o lo o mataituina fualaau fa’asaina, e 63 mataupu sa su’esu’eina na a’afia ai fualaau faasaina.

Ina ia tali atu i le faafitauli o le toaitiiti o lana aufaigaluega, sa talosagaina ai e le ofisa a leoleo se paketi faaopoopo mo le tausaga tupe o le 2024, lea na pasia e le Fono ma le Kovana, e avea ma se vaega o le pili faaopoopo e $22 miliona e faatupeina mai tupe totoe mai i le tausaga tupe o le 2022.

Mai i vaega e 9 ia sa faatupeina, e na o le tasi lava e faasino tonu i manaoga a le DPS, e le i aofia i totonu o le paketi o le tausaga tupe o le 2023, mo le $886,000.  E le i maoti mai i le pili po o le lipoti a le TCR ia le mea na fa’aaogaina iai lea tupe – ae peitai, o lo o ta’ua i le lipoti, le tatalaina o le A’oga Faaleoleo lona 29 ia Mati 2024.

Mo le ofisa a le loia sili, lea o lo o gafa i le mataituina ma le fa’amalosia o tulafono lotoifale, faapea ai ma le ulufale mai i totonu o le teritori, ua lipotia mai ai le taulimaina e le vaega a le ‘Civil Division’ le silia ma le 600 mataupu savili i le 2023, ae i le vaega o le ‘Criminal Division’, i le 2023 e silia ma le 7,000 mataupu tau ‘criminal’ ma solitulafono i luga o alatele sa taulimaina.  O lo o ta’ua foi i le lipoti a le TCR le tulaga faaletonu o le aofaiga o loia a le ofisa a le loia sili, o lo o galulue nei.

Ina ia tali atu i lenei faafitauli o le leai o ni loia, ua liliu ai le ofisa a le loia sili e fa’aaoga mai i latou ua ta’ua o Faufautua o le tulafono (Legal Practitioners), e latou te taulimaina mataupu patino i soligatulafono mama, faalavellave tau taavale faapea ma mataupu e a’afia ai fanau talavou.

Ua ta’ua foi i le lipoti a le TCR le sainia e le AGO o ni maliliega ma nei Faufautua o le Tulafono, e malaga atu i Hawaii e saunia ai mo le su’eina i su’ega faaloia, ma afai ae pasia, o le a avea loa o ia ma sui loia sili i totonu o le vaega o le ‘Criminal Division’ e fesoasoani i le toalaiti o loia i totonu o le ofisa a le loia sili.

O le ofisa loia mo le mamalu lautele (OPD), o la latou matafaioi o e fesoasoani lea ia i latou e le gafatia ona totogi ni a latou lava loia.

O lo’o ta’ua i le lipoti a le TCR e faapea, i le aso 4 o Iulai, 2022 na faamavae ai le loia na totoe i totonu o le ofisa a le OPD; i le aso 18 o Iulai, 2022 na filifilia ai se loia lotoifale e galue i le OPD ma I’u ai ina fa’amaonia e avea ma loia a le OPD ia Setema 2022.  Ae peitai, i le aso 12 o Setema, 2023 na maliu ai lea loia.  Ma o le taimi nei, o lo o ua avea ai le susuga i le loia ia Asaua F. Fuimaono ma loia i totonu o le OPD faatasi ai ma ni fuafuaga mo ni suiga tetele i lea ofisa.

Ina ia talu atu i le faafitauli o le leai o ni loia i totonu o le OPD, ua tau saili mai ai nei ni loia tua e mafai ona fesoasoani, lea na mafai ai ona faaiuina ni mataupu e 520 sa ta’atia i le OPD, i le faaiuga o le tausaga tupe o le 2023, ae toe faaopoopo mai ai nisi o mataupu fou.

O lo o ta’ua foi i totonu o le lipoti a le TCR e faapea, o le fa’afaigata ona aumai o ni loia mai atunu’u i fafo, e faafaigaluega i totonu o Amerika Samoa, ona o tulaga o totogi ma ponesi.

I le 2022, sa fausia ai e le faigamalo se komiti e latou te mataituina faafitauli o feagai ma le malo i le sailiga o ni  agata faigaluega po o le taofia o tagata faigaluega o iai nei, ae le gata I lea, i le ogatotonu o le 2023 na pasia ai e le faigamalo se si’i i totogi, e le gata mo loia, ae faapea foi isi galuega.

Ua fa’ailoa mai foi i le lipoti a le TCR, o lo o ua galue nei se loia i totonu o le OPD, e avea ma sui loia mo tagata lautele, ma o lenei loia, ua silia ma le 20 tausaga o galue faa loia ma tele ni mataupu tau faamasinoga ua mafai ona ia fofoina, e aunoa ma le faasalaina o se tasi.

O lo o ua tagatagai nei le OPD i ni loia se tolu, i le amataga o le 2024.  Ma o lo o fa’aauau pea ona galulue le komiti filifilia a le faigamalo mo le sailiga o ni tagata faigaluega fou.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all