Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE TAMA MATUA I LONA FA’AO’OLIMA I SE TAMAITITI 10 TAUSAGA

Na molia i le tulafono i le aso 17 o Novema, 2023 ia se tama matua e 66 tausaga le matua, i moliaga o le fa’ao’olima i se tamaititi laititi e 10 tausaga le matua, ma o lenei moliaga e mafai ona fa’afalepuipuiina ai se tasi i le lima tausaga, pe sala tupe e $5,000 ia po o faasalaga uma e lua.

E $3,000 le tinoitupe ua faatulaga e mafai ona tatala ai o ia mai i le falepuipui, e faatali ai lona faamasinoga.

(O le a le lomia le suafa o lenei tama matua ona o le laititi o le tamaititi na a’afia i lenei faalavelave).

E tusa ai ma faamaumauga a leoleo, na valaau ai se alii i le ofisa a leoleo i Tafuna, i le aso 15 o Novema, 2023 e ripotia le faamanu’alia o se tamaititi e 10 tausaga, ona ua sasa e se tasi.  O le tamaititi ua a’afia i lenei faalavelave, o le uo a le atalii, a le tamaloa lea na valaau i leoleo.

O lo o ta’ua i faamaumauga a leoleo, e faapea, na taunuu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, ma feiloai ai ma le tina o lo o talitonuina, e tausia le tamaititi (guardian) ma sa molimauina ai e leoleo le manu’a i le lima taumatau o le tamaititi.  Sa faamatala e lenei alualutoto i leoleo, o lona tama matua sa sasaina o ia i se paipa e pipi’i ai se fao.

Na agai atu loa leoleo ma suesueina le tama matua.  Sa faamaonia e lenei tama matua lona fa’aaogaina o se paipa uga (PVC) o lo o pipii ai se fao, e sasa ai lona atalii laititi.  Sa aveina loa e leoleo ia lenei tama matua, faatasi ai ma le atalii laititi ma le ‘Aunty’ o lo o tausia o ia, i le ofisa a leoleo i Tafuna, mo le fa’aauauina o a latou suesuega.

O iina i le ofisa a leoleo i Tafuna, na mafai ona togafitia ai manu’a i le lima o le alii 10 tausaga.  Sa faamatalaina e le ‘Aunty’ a lenei tamaititi i leoleo, o si nei alualutoto, e iai ona manaoga faapitoa (special needs).  

Sa logoina foi e leoleo ia le Matagaluega mo Tautua Lautele (DHSS) mo sa latou suesuega. 

Ae na faamatala e le tama matua e faapea, sa ia faalogo mai i le tagi a le uso laititi a le alii 10 tausaga, ona o lo o fasi atu e le alii 10 tausaga lea.  I lona toatamai tele, na ia aapa atu ai i le paipa uga ma ta faatolu ai le lima o le alii 10 tausaga.  Ae na ia fa’ato’a iloa le manu’a o le atalii, ina ua mae’a ona sasa o ia.  O lea na ia togafitia ai loa lona lima.  

Sa ta’ua foi e le tama matua, ua mae’a ona o latou talanoa ma le puleaoga ma le faufautua aoga a le alii 10 tausaga ma ua mae’a ona faaleleia mea uma i le ofisa a lea aoga.

LOKAINA SE ALII INA UA MOLIA I LONA FAAOOLIMA I LONA TOALUA

Ua moliaina nei se alii o lo o masalomia i lona faaoolima i lona toalua, faapea ma le faatupu vevesi i totonu o se aiga, ona o se ata sa ia fa’aalia i lona toalua, sa pu’eina i se masini pu’e ata.

(Ua le lomia le suafa o le tina ua a’afia i lenei faalavelave po o le ua molia, ona o lo’o a’afia ni fanau iti, i lenei mataupu).

E tusa ai ma faamaumauga a leoleo, i le aso 12 o Novema, 2023, na valaau ai se tina i le ofisa a leoleo, e ripoti le faaoolima o lona toalua ia te ia, i le latou fale i Fogagogo.

Ina ua taunuu atu leoleo, sa o latou feiloai ai ma le tina mafatia ma sa ia faamatalaina I leoleo le mea na tupu ma fa’ailoa i leoleo, o lo o iai lona toalua i totonu o le fale.  O lea na agai atu ai loa leoleo i totonu o le fale.  Sa faamatala e lenei alii i leoleo faapea, na tulai mai se fe’ese’esea’iga i va o ia ma lona toalua, ae ua mae’a ona fofoina lea faafitauli.

Ae na talosagaina uma le fafine ma le tamaloa e latou te malaga atu i le ofisa a leoleo i Tafuna.

E tusa ai ma le faamatalaga tusia a le tina, sa ia ta’ua ai e faapea, na fafagu o ia e lana tama teine i le taeao ma faapea atu, o lo’o mana’o lona toalua (le ua molia) e alu atu e gasese se taumafa o le taeao.  Ina ua mae’a, sa ia agai mai loa i totonu o le potu malolo, lea o lo o taumafa ai le ti taeao a lona toalua.  Ae fesili atu lona toalua pe aisea e le i alu ese atu ai ma le fale, e alu e ai le lalolagi.  Na toe agai loa le tina i totonu o lona potu e tapena, ae savali atu lona toalua ma fa’aali atu se ata o se tagata i luga o lana telefoni.  Ma o iina na amata ai le la taugaupu.  Sa ta’ua e le tina lona poeseina o le telefoni ma fesili i lona toalua pe manao e lepetia le la ulugalii e aunoa ma se faamaoniga, ae ‘ava’avau atu lava lona toalua ia te ia.

A'o taumafai pea lenei tina e tapena lona potu, sa faatonu o ia e lona toalua e alu ese ma le latou fale, e alu e nofo ma lona toalua fou.  O lea, na agai atu ai loa le tina i le umukuka, e aunoa ma le faia o se tala i lona toalua.  Ae ina ua ia valaau atu i le la fanau teine matutua e o mai e a’ai, sa ia faapea atu i lona to’alua, o lona alofa pepelo, ae faatonu o ia e lona toalua e avel ana fanau ma o i lona toalua fou e na te tausia i latou.  Sa faapea atu foi le tamaloa, e faamatala i le la fanau lana uo fou.  Ma ia faapea atu foi, afai e na te vaai ia te ia (le tina) ma lona toalua fou i totonu o le fale, o le a ia tipitipia i la’ua (se’i tulou).  

O lo’o ta’ua foi i faamaumauga a leoleo ia tuuaiga a le fafine e faasaga i lona toalua, i lona taumafai e titina lona ua, ona ua ita le tamaloa i le leotele o le fafine.  O iina na tagi ai le la tama teine laititi ma taumafai e faaofiofi i lo la va.  Ma valaau atu ai loa le fafine i le ofisa a leoleo, mo se fesoasoani.

Ae i le molimau tusia a le tamaloa, sa ia ta’ua ai le tulai mai o se fe’ese’esea’iga i le va o ia ma lona toalua i le aso 12 o Novema, 2023 ina ua ia fa’aali atu i lona toalua se ata na pu’eina I se mea pu’eata i le latou fale.

O lo o iloa atu i lea ata vitio se tagata o lo o tatalaina le faitotoa o le fale.  Ma sa fia suesue e le tamaloa po o ai lea tagata, ae tali lona toalua, e na te le iloa. Ma na ta’ua e le ua molia e faapea, o iina na amata ina faatetele ai le la finauga ma lona toalua, on aua palauvale atu lona toalua ia te ia, ma lau lona lotoleaga.  Ma o iina na ia taumafai e tapuni le gutu o lona toalua, ae faamanu’alia ai le gutu o lona toalua i lona atigilima, ma i’u ai ina valaau e lona toalua ia leoleo.

Ua lokaina nei le ua molia i le falepuipui e faatali ai lona faamasinoga.

O lo o molia o ia i le Faaoolima i lona tuaga e tolu, o se solitulafono e mafai ona loka ai se tasi i le tasi tausaga, po o se sala tupe e i le va o le $150 ma le $1,000.  Atoa ai ma le moliaga o le Faatupu vevesi i totonu o aiga; lea e mafai ona lokaina ai se tasi i le 15 aso, o se sala tupe e I le va o le $150 ma le $300 po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 le tinoitupe ua faatulagaina e mafai ona totogi e tatalaina ai le ua molia mai i le falepuipui, e faatali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all