Skip to main content

2ND ASO FONOTAGA TIMA’IGA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

Ua fa’ailoa atu i vaega eseese sa auai e faia folasaga ma lipoti ua mae’a tuufa’atasia e faalauiloa ai fa’alavelave fa’anatura ae maise o le aotelega o mea ua fa’amauina mai i Maugamu, mafui’e, lologa ma galulolo e ono tutupu mai e afua i le maugamu i le Manu’atele, “O galuega lavea’i e tofu sao i ai tagata uma.”

 

O le tupulaga talavou na tumutumu atu i le aso lona lua o le fonotaga, ua asiasi mai a latou aoga ina ia tima’ia i latou i mea e ao ina osotatau e fa’atino pe a oo ina lutia loa le atunuu i so’o se ituaiga o fa’alavelave fa’anatura.

 

“O outou fanau talavou, o lo’o tele lo outou malosi, e le tau fesiligia lena tulaga aua o lo’o outou talavou, ma e vave ona outou tamomo’e i nofoaga maualuluga i taimi e tutupu ai galulolo, ae ia outou mataala fo’i, e le o nofoaga maualuluga uma e saogalemu ai outou.”

 

“Afai ete fa’anatinati atu i le nofoaga maualuluga ae va’aia se tasi e moomia le fesoasoani, alofa i ai ma taumafai e fa’ao’o o ia i se nofoaga e fa’asaoina ai lona soifua. Ao lava le taimi e fa’atino ai se fesoasoani fa’ao’o atu lena fesoasoani.e taua le tatou galulue fa’atasi i mea uma ia fa’asaoina le ola.”

 

Peitai e i ai lava mea eseese ua faailoa mai, e eseese ai fa’atinoga o taumafaiga ia fa’asaoina le soifua pe a sofa’i mai e le afa ma matagi malolosi le atunuu, e fa’aosofia ai fo’i ma lologa ona o timuga mamafa e pa’u i le atunuu, ua ese mai lea mai galulolo ma mafui’e ma sologa. O le tele o ia mea, o le saogalemu e saili i le vave ona alu ese mai o le tagata mai se nofoaga o lamatia ai le soifua ona o nei fa’alavelave fa’anatura.

 

O vasega eseese sa fa’atinoa lea mai nofoaga eseese ina ua mae’a tatala le fonotaga i ona aso e lua. Na va’aia ai le fiafia o e uma e fia fa’alogo i se aotelega o iipoti ua mae’a tuufa’atasi mai le maugamu ma mafuie o lo’o lulu i le Manu’atele. 

 

O isi vaega o aoaoga ua fa’atinoa lea e le vaega a le Fire Crash a le Malaeva’alele ma sa i ai le latou fale’ie i lumafale o le Fale Laumei i Utulei mo lena fa’amoemoe.

 

O le Fire Crash sa latou fa’ailoa, o le tele o va’alele e tulaueleele fa’afuase’i e afua ona taumafai e tulaueleele ona ua i ai se mea ua fa’alogoina e pailate ua leaga o va’alele a’o i luga o le ea. O lena ituaiga o fa’alavelave e ono tupu mai, o le galuega patino lea mo i latou e fesoasoani atu pe a tulaueleele mai loa le va’alele. 

 

“E oo mai loa se avea’i fa’anatinati fa’apena, e muamua lava tapena i matou uma e galulue i o matou la’ei patino e tineia ai le afi, aua e leiloa pe tulaueleele mai lava le va’a ua amata ona mu, ma e tatau ona tineia a’o le’i a’afia nisi o le pasese ma le auva’a.”

 

“O le aoga fo’i o nei ofu faapitoa mo le au faigaluega a le tinei afi, ia mua’i fa’asaogalemuina le soifua o le aufaigaluega ina ia mafai ona tali atu i le mana’omia e tineia ai le afi a’o le’i a’afia nisi e to’atele ma maumau le soifua. O le vave ona fa’amaulu o le ofu fa’apitoa lenei e tagata tinei afi uma, o le mautinoa lena ua e agava’a e fa’aoo le fesoasoani i soo se taimi.”

 

Mai le vaega a le ASPA ua latou fa’ailoa ai le ituaiga o fa’alavelave e ono tutupu mai i le latou tautua lautele e ono afaina ai nisi e to’atele, e tolu lelei tautua lautele o lo’o feagai ma lea pulega a le Malo, Eletise, Suavai Taumafa ma le Lapisi Lafoa’i. 

 

Mai le eletise e mautinoa lava a motusia uaea ola o le eletise e le faigofie, aua o le a faigata ona fesoasoani atu nisi i le sui ua eletisea. E tele fo’i mea e afua i le eletise e fa’aleagaina ai le tele o mea totino ma e amata ai a’afiaga o mu tetele pe a sioti uaea eletise o se fale ma amata ai le mu. O galuega lavea’i e tatau ai ona oo atu le vaega a le Tinei Afi lea o mautu pea i le matagaluega o le Saogalemu Lautele i le taimi nei.

 

Mo le suavai taumafa mama, o se tasi o mea e fa’aolioli mai i le lumana’i pe afai e ono tuuina e se tasi ni vaila’au oona i le suavai taumafa e matua a’afia le lautele o le atunuu o lo’o oo atu i ai lea auaunaga pe afai e le vave silafia ma taofia ai ona toe fa’aaoga e le mamalu lautele le suavai taumafa o lo’o ta’ia atu i o latou fale ma aiga.

 

E tatau ona vave silafia se mea o a’afia ai le suavai taumafa, ao le’i a’afia tele le mamalu lautele o le atunuu. O le tele o fa’atanoa, e ao ina mataituina so’o se tasi e ulufale ma silafia lelei fo’i a latou mea o fai i totonu o na nofoaga ina ia le faia se soligatulafono fa’apea a’o i ai i totonu o le nofoaga o fa’atanoa o le suavai taumafa.

 

Mo Lapisi Lafoa’i e ono tutupu mai ai le tele o fa’ama’i, pe afai o le a fa’amama esea mai lapisi mai nofoaga o lafoa’i ai i kalone ma lapisi tetele. O se mala paga pe afai e atoa le vaiaso, lua vaiaso e le la’ua le lapisi.  E fa’atupu fa’alavelave i le soifua lautele i le tele o fa’amai ona o le a le mama le siomaga o ola ai tagata uma. 

 

I le vaega a le Homeland Security, ua matauina lava le latou tima’ia o fanau a’oga ina ia mataala i so’o se mea ua ala mai ai fa’afitauli, ua ese mai mala fa’anatura ae ua sofa’i mai fo’i le mala o fuala’au fa’asaina ma vaila’au o’ona ua inumia e le to’atele o tagala o le atunuu. Ua latou fa’ailoa mai le anoanoa’i o soligatulafono au mafai ona mataituina i le atunuu ua a’afia ai le mamalu lautele ae maise i tupulaga talavou. O folasaga uma e auaua’i i ai sui sa i lea itu o le tautua e fa’atino pe a fa’asolosolo atu fanau a’oga talavou mai lea a’oga ma lea a’oga sa auai i le aso lona lua o tima’iga uma i so’o se fa’alavelave fa’afuase’i e a’afia ai le soifua maloloina lelei ma le saogalemu o e uma o alaala i Amerika Samoa.

 

O le itu a le FEMA sa latou faapupula atili ai le tele o ituaiga fa’alavelave fa’afuase’i ua a’afia ai le atunuu, ae le fa’atuai fo’i le latou fesoasoani mai i so’o se taimi e fa’alauiloa ai e le afioga le Peresetele o tutula’i a le Malo tele, ua tatau ona fa’aoo mai le fesoasoani a le FEMA mo tagata uma ua a’afia.

 

O nei sui e to’alua sa malaga fa’apitoa mai i latou mo le fa’ao’o mai fo’i o le latou fesoasoani i le mamalu ma a’afia i galu maualuluga ma le malolosi lea sa a’afia ai Aunuu, Manu’atele ma Tutuila nei. Peita’i ua fa’ailoa mai fo’i o le a vave ona malaga ese atu le to’atele o i latou i le malaga lenei a le Hawaiian Air anapo, ae i ai nisi e to’afa o le a nonofo pea e fa’amae’a uma fa’amaumauga moomia mi e ua tatau i ai le fesoasoani a le FEMA mo latou mea totino ua fa’aleagaina ma o latou falenofo, fa’atasi ai ma le fa’amaumauina lea o mea uma ua fa’aleagaina i Uafu, Malaeva’alele, apitagalu ma le alatele a le Malo, ma galuega sa amata fausia ua toe fa’aleagaina, e fesoasoani mai i ai le FEMA e toe fa’aleleia.

 

Ina ua asiasi atu i ai fanau talavou, sa latou fa’afetaia le galuega alofa e fa’atino pea e le FEMA i le atunuu i so’o se taimi sa a’afia ai i le afa. “E le fou ia i latou le fa’alogo i le upu FEMA i totonu o matou lotoifale, aua e talanoaina e matou matua ma ta’uta’u i taimi uma. E matou te fa’alogologo ma le toto’a i nisi taimi o talanoa e le lava le fa’asoa mai a le FEMA mo le matou fale ma galuega toe fa’aleleia na moomia, ae fa’afetai sa toina mai se vaega mo le galuega toe fa’aleleia o le matou falenofo. O se tala lea mai se tasi o ali’i talavou, e sogasoga tele lona mafaufau, ma ia silafia lelei, o le agaga tonu lava lea o le FEMA, ia fesoasoani mai ae le o le mea atoa.”

 

Mai le vaega a le Koluse Mumu sa i ai fo’i le latou laulau e fa’alauiloa ai le latou a’ao fo’ai mai i taimi fa’aletonu o le soifuaga i Amerika Samoa. “O le foa’i lea e mautinoa lava e muamua mai lava i so’o se taimi ma fesoasoani mai i so’o se mea e tupu mai i Amerika Samoa, pe mo le aiga e to’atasi pe o le aotelega o ni aiga e to’atele, le nuu ma le itumalo ae maise o le Malo atoa.” O le tali lea a le ali’i talavou mai le a’oga a Manulele Elementary sa asia lea laulau i le taimi fo’i ua fia fa’alogo ai i se folasaga a le Koluse Mumu.

 

“O le auaunaga fesoasoani lenei, e le fa’atalitali, ae sau sa’o lava i le mae’a ai o le fa’alavelave na tupu, ma ua le fa’atuaoia lenei tautua pe tau faavasega na’o nisi o aiga ma tagata ua a’afia, ua fa’asalafa mo tagata uma.” O se saunoaga lea a le sui sa i ai i le laulau a le Koluse Mumu.

 

O le vaega a le Matagaluega o le Puipuiga o le Saogalemu Lautele sa i fafo lea i lumafale o le Lee Auditorium i le itu o i ai le matafaga le latou fale’ie mo latou folasaga. O le auau o le latou tautua, e Tautua ma Puipuia le Saogalemu o le mamalu lautele o le atunuu, ma e le fa’avasegaina fo’i le tautua, e fa’asalafa mo tagata uma e tutusa fo’i tagata uma i lea auaunaga.

 

O i latou nei e muamua lava vala’au e le mamalu lautele ina ia oo ane e feosoasoani i soo se mea e tula’i mai, e afua mai vevesi fa’aleaiga lava ia, se’ia oo ina fa’aletonu ma va ma tuaoi, se’ia oo i ni fa’aletonu ua va’aia ua tagofia ai e nisi vaila’au oona ma fuala’au fa’asaina, seia oo i fa’aletonu i mafutaga fa’aleaiga ma ua vevesi ae ua le mataituina le fanau o lo’o matamata mai, ma oo i taimi o fa’alavelave fa’afuase’i tuga e a’afia ma lamatia ai le soifua o tagata uma i totonu o afil’aga eseese. 

 

Sa i ai fou malu o le malo e latou te fa’amatala o latou tiute fai ma taumafai e fa’afilemu soo se ituaiga vevesiga i totonu o soo se fa’atasiga a nisi e to’atele poo totonu lava fo’i o aiga. O le malu puipuia o le soifua lautele, o le isi lea a latou tiute fai i aso uma, ma ua latou fa’ailoa, “E sili ona faigata ia i matou pe afai e va’aia atu se tasi ua a’afia, o nisi o matou aiga, e tuu atu i se isi e ese mai ia i matou, e nate faia se fa’aiuga ma fa’ataunuu o matou tiute i na sui. E le faigofie, ae tatau lava ona faia le mea tonu ma tusa ai ma le tulafono.”

 

O le lipoti fa’apitoa ua mae’a fa’amauina mai Mafui’e o loo lulu i Manu’atele, ma o fa’ailo fo’i lea o se maugamu o lo’o tau pa mai lalo ane o le motu o Ta’u e pei ona fa’ailoa mai, ua mae’a nei ona fa’amauina uma faitauga a masini ma ua iloa ai, e moni o lo’o afuafua mai se maugamu, peita’i e le’i patino se vaitau tonu e tupu ai lea fa’alavelave fa’anatura e oo mai lava.

 

Ua fa’ailoa mai ua le toe tele ni luluga o lo’o toe faitauina e masini fa’apitoa sa fa’atutu i le alititai o motu o Ofu, Olosega ma Ta’u fa’apea ma Tutuila nei. Ua mou malie atu lava le tele o luluga sa lutia ai le Manu’atele ma ua toe moe le toa i le fa’amoemoe atonu ua latalata mai le taimi e pa ai le maugamu. O fa’ailo nei e le o fa’atinoa e se tasi, ae o gogolo ia e lagona mai le foafoaga o mea fa’anatura e fafagu ai le tagata ia mataala.

 

I se taimi o le maugamu, o tusitusiga o le a mafai ona tima’ia ai le mamalu lautele, ae ua fa’aaogaina lanu ina ia mataituina mai e le vasega o e feoa’i mai le vateatea poo va’alele ma isi va’a uma e femalaga’i ia iloa patino ai poo a fa’ailo ma o latou uiga ua va’aia mai e i latou i le ea.

 

Lanumeamata o se fa’ailo o lo’o tutumau mea uma i le lelei, leai se afaina, lanu samasama ua tatau ona nofouta e i ai le mea ua fa’aolioli mai, e ono tupu ae le’i afaina ai se tasi.

 

Lanumoli ua tatau ona mataituina fa’aaliga o lo ua i ai suiga va’aia i le mea o tupu, ua amata ona a’afia ai le siomaga ma tagata nai lo le mea masani sa i ai.

 

Ina ua fesiliia le Matagaluega o le Puipuia o le Saogalemu Fa’alotoifale, le susuga Vinnie Atofau, mo le Polokalama fa’ataoto o Galuega Lavea’i uma a le tatou Malo i vaitau e sofa’i ai le atunuu i so’o se ituaiga o fa’alavelave fa’afuase’i, ua fa’ailoa mai, “O le tatou fuafuaga lea ua taoto ai nei o le fuafuaga lea sa tapena mai e le faigamalo ua tuana’i ia Kovana Lolo Moliga, peita’i o lo’o ua i ai fo’i ni suiga ua mae’a iloiloina lea fuafuaga tuai ma o le a tatau ona fa’aofi i le fuafuaga fou ma fa’amalosia fo’i ona fa’aaogaina pe a mae’a ona pasia ma sainia mai e le afioga le Kovana Sili Lemanu PS Mauga. E le o toe mamao la ae oo mai nei suiga taua aua o lo’o tatalia nei le va’ai toto’a i ai o le Kovana ma sainia mai pe a pasia ia te ia ma lana taupulega atoa o le Kapeneta lava lea.”

 

Lanu Mumu, ua tupu le mea ma ia amata loa ona matatuina le fa’alavelave ua tupu.

 

A’oga na va’aia o asia le fonotaga i le aso lona lua, e aofia ai Lupelele Elementary, Matafao Elementary, Samoana High, Coleman Elementary, Manulele Tausala Elementary, Laulii Elementary, Siliaga Elementary, ma Alataua II Elementary.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all