Skip to main content

Tete’e Faipule i le faaiuga a le Kovana e aveese EMS mai le LBJ

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Na fa’aalia e le to’atele o afioga i Faipule lo latou le lagolagoina o le faaiuga ua mae’a ona faia e le Kovana Sili o le malo o Amerika Samoa, afioga Lemanu Peleti Sialega Palepoi Mauga, ina ia aveese mai le vaega a le EMS mai lalo o le vaavaaiga a le Falema’i o le LBJ ae tuu atu i lalo o se Ofisa fou lea ua faavae a le malo, le Ofisa o Sailiga ma Lavea’i (Search and Rescue Agency - SRA).

O le masina o Iulai na te’a nei na sainia ai e Lemanu sana poloaiga faalaua’itele (Executive Order) e faavae ai le ofisa fou o le SRA ma tu’u atu ai loa i lalo ma nisi o lala a le malo, e aofia ai ma le EMS, o loo galulue mo le tali atu i faalavelave e tutupu faafuase’i.

O le vaiaso na te’a nei na faataunuuina ai se iloiloga i luma o le Komiti o le Soifua Maloloina a le Maota o Sui ma sui o le LBJ faapea ai sui o le SRA, ma maua ai ma le avanoa e fesiligia ai e afioga i Faipule sui o le malo e faatatau i le faaiuga a le ali’i Kovana. 

O le afioga i le Sui Taitai Komiti, i le ali’i Faipule ia Logoitu’au Mark Atafua na fai ma sui o le Taitaifono o le Komiti, afioga Andra Tereise Samoa mo le taitaiina o le iloiloga.

O sui na auai e aofia ai le Pulesili o le LBJ, susuga Moefaauo William Emmsley ma sui o le Komiti Faafoe a le Falema’i, o le Faatonusili tofia o le SRA, susuga Faamasino Galoia, faapea ai ma le Pulesili o le Vaega a le EMS ia Galumalemana Popo Avegalio.

Ina ua amata le iloiloga, na faapupula ai e Moefaauo e faapea, e leai se malosi i le LBJ e taofi ai le faaiuga ua faia e le Kovana. O i latou, ua na o ni tagata faigaluega, e faalogo ma mulimuli i le faatonuga e tuuina atu e le Kovana.

O le taimi e pei ona saunoa Moefaauo, ua le toe i ai se aia a le LBJ i le EMS, aua o lea ua tuu atu i lalo o le vaavaaiga a Galoia ma le SRA.

Ua mae’a ona faia se maliliega a le LBJ ma SRA e pei ona saunoa Moefaauo, ma malilie ai itu e lua, o le a faamatu’u atu le fale tuai o le EMS i Faga’alu e fai ma meatotino a le LBJ, ae o le a faaauau pea ona totogi e le LBJ tagata faigaluega a le SRA seia mae’a le masina o Tesema o le tausaga nei. 

Na faamanino atili e Moefaauo e faapea, e sili ai le afa miliona le tupe a le LBJ na fa’aalu mo le fausiaina o le nofoaga fou a le EMS i Tafuna, lea ua avea nei lea nofoaga ma nofoaga autu mo le tautua a le EMS.

Sa ia taua e faapea, na mafua ona vaavaai le LBJ e fausia se nofoaga autu a le EMS i le itu i Tafuna, ona o le itu lea e pito sili ona to’atele le atunu’u e alala ma nonofo ai.

E ui o lea ua aveese aloaia mai le EMS mai lalo o le pulega a le LBJ, peita’i e le o mafai ai lava ona motusia le mafutaga o le galulue faatasi o vaega ia e lua mo le soifua maloloina o le atunu’u aemaise ai i latou e gasegase ma auina mai i le falema’i.

Ua tapena e le LBJ ni avanoa se 2 i le vaega e paka ai ta’avale a le LBJ e faapitoa mo taavale a le EMS e paka ai ma faa sauni i le taimi e aga’i atu ai e aumai gasegase tigaina mo togafitiga. Ua i ai fo’i le potu faapitoa ua faaavanoa e fai ma ofisa poo nofoaga autu a le EMS i totonu o le LBJ, ina ia fesoasoani ai i le faatinoina o a latou galuega. 

O le taimi nei, ua sauni le LBJ e toe faafou le fale tuai a le EMS i Faga’alu, ma le faamoemoe e avea le nofoaga lea ma nofoaga autu o Ofisa a le LBJ, ae o le vaega o loo i ai ofisa a le LBJ i le taimi nei, o le a faalautele ma fa’aaoga mo isi potu e togafiti ai gasegase.

O le faanaunuaga o le LBJ e pei ona saunoa Moefaauo, ia fa’aaoga le nofoaga atoa o le falema’i e togafiti ai gasegase, ae o ofisa uma lava a le LBJ o le a suia lo latou nofoaga i le nofoaga tuai sa i ai le EMS.

E lei talia e le toatele o afioga i Faipule e aofia ai ma le afioga i le Sui Fofoga Fetalai le faapupulaga a le Pulesili o le LBJ e faatatau i maliliega ma fuafuaga uma ua mae’a ona latou faia ma le EMS.

Saunoa le afioga i le Sui Fofoga Fetalai ia Fetu Fetui Jr, e le sa’o le faaiuga a le Kovana ua faia, o le aveese mai lea o le EMS mai Faga’alu ae ave i Tafuna e faamautu ai.

“Ae faapefea tagata soifua o loo alala i le Falelima i Sasa’e, e amata atu i Faga’alu seia tau i Onenoa, e aofia ai Vatia ma Afono ma isi uma afioaga i le itu i Sasa’e,” o le fesili lea a Fetu.

Na taua e Fetu lona le lagolagoina o le faaiuga e aveese mai le EMS mai le latou nofoaga tuai i Faga’alu, ae faaaoga e le LBJ.

Na faamanino e Galumalemana e faapea, o le nofoaga tuai a le EMS i Faga’alu, tusa o le nofoaga autu lea mo fesootaiga i le Fagaloa atoa ma faasolo atu ai i Afono ma Vatia. O le Ofisa i Fagaitua i le vaega o loo i ai le Ofisa o Leoleo, o iina e tautuaina le isi itu o le Falelima i Sasa’e seia oo lava i Onenoa.

Sa i ai le isi ofisa a le EMS i le Ofisa o Leoleo i Leone, peita’i ua aveese latou mai lea nofoaga. Sa i ai fo’i le isi a latou ofisa i le Ofisa o Leoleo i Tafuna, peita’i na tutuli ese foi latou mai lea nofoaga. 

O le taimi nei, o lea ua tatala le ofisa autu fou i Tafuna, o iina lea ua fai ma taulaiga o fesootaiga a le EMS aemaise ai o le tali atu i manaoga o le atunu’u. I le talitonuga o Galumalemana, e le talafeagai lea tulaga, e le gata e mamao le nofoaga i Tafuna ae le o lava fo’i nofoaga e tatau ona i ai ni ofisa a le EMS e sauni ai e tali atu i le atunu’u. 

E oo mai lava i le taimi nei, o lo o tau saili e le EMS se nofoaga e faamautu ai le latou Ofisa i totonu o Faga’alu. Ua mana’o le falema’i o le LBJ e talepe i lalo o le nofoaga tuai a le EMS i Faga’alu, ma o nei fuafuaga uma ma faaiuga, e le oo i ai sona malosi, e leai fo’i sana tala e mafai ona fai atu i ai.

Saunoa le Sui Fofoga Fetalai e faapea, e le malamalama lona mafaufau i le mafua’aga na fa’aauau ai pea ona nofoia ma faaaoga e le EMS le latou fale tuai i Faga’alu, ae o lea na avatu le faatonuga a le Matagaluega o le Soifua Maloloina i le masina o Setema o le tausaga na te’a nei e tapuni ma faatamaia ai le fale, ona ua le toe saogalemu mo le soifua maloloina o tagata faigaluega. 

“E fiafia tele le faigamalo a Amerika Samoa e tapuni fale’aiga ma isi pisinisi, ma faatonu tagata e ana pisinisi nei ina ia usita’i i le tulafono, a o lea ua toeitiiti atoa le tausaga talu ona avatu le faatonuga e tapuni le fale o le EMS ma o ese tagata faigaluega, a o lea lava e fa’aaoga e tagata faigaluega le fale ma nofoia,” o le saunoaga lea a le Sui Fofoga Fetalai.

Na lagolago le afioga i le alii Faipule ia Vailoata Eteuati Amituana’i i le finagalo o le Sui Fofoga Fetalai. 

Saunoa Vailoata e faapea, o lea ua nonofo taitai i le pito i luga ma fai faaiuga, ae safa ai lava le atunu’u. O lea ua leai ni taavale a le EMS e tautuaina le Falelima i Sasa’e pe afai ae tula’i mai e faalavelave. Lona uiga e faatali lava le aiga i le taavale a le EMS e sau mai Tafuna.

“Ou te faapea atu, e le aveesea le EMS ma Tafuna, e leai se malosi o se tasi na te aveesea ai auaunaga na ioe ai Tuaa o le Itumalo o le Maoputasi ma le afioga lenei i Faga’alu, e avatu ona eleele e fausia ai fale mo auaunaga taua nei,” o le saunoaga lea a Vailoata. 

Na tau fai lagolago uma e le to’atele o faipule saunoaga a Vailoata ma le Sui Fofoga Fetalai, aemaise lava i afioga i Faipule mai le Itumalo o le Maoputasi.

Saunoa le afioga i le alii Faipule ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen, na te la lagolagoina le faaiuga e aveese le EMS mai lona nofoaga tuai i Faga’alu. Na lagolagoina e le afioga i le alii Faipule ia Vesiai Samuel Poyer faapea ai le afioga ia Vaetasi Tuumolimoli Saena Moliga. 

Saunoa Vaetasi, e le o mana’omia e Amerika Samoa se falema’i fou. O loo mana’omia ni fom’ai lelei e tausia le soifua maloloina o le atunu’u. Sa ia taua e faapea, o le faafitauli lea ua maitauina, a le saili togafiti le tagata ma’i i falema’i i Amerika, e le ola ma toe faafo’i lona soifua maloloina.

Saunoa Faimealelei e faapea, sa le tatau ia Faamasino ona ia faia le faaiuga e ave le nofoaga tuai a le EMS mo le LBJ, ae faaauau pea ona totogi e le LBJ ana tagata faigaluega. 

Na faailoa e Faimealelei ia Faamasino e faapea, afai ua tuu atu e le Kovana le galuega i ona lima, e tatau fo’i ona tu’u atu ma le alagatupe e faatino ai fuafuaga uma, ae le o le tu’u tia’i atu faapea e le iloa poo fea e saili ai e ia se tupe e totogi ai tagata faigaluega ua tele tausaga o tautua i le malo ma le atunu’u.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all