Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FA’ATAUNUU LE TATALAGA O LE MALAEVA’ALELE I OFU, SISI LE FU’A A MANU’A & TATALA LE ALATELE I MATASAUA:

O le ulua’i galuega na tatalaina o le alatele e aga’i atu ai le Matasaua, le mea e oso a’e ai le La i le atu Samoa atoa, sa fa’atinoina i le aso Lulu, Iulai 13, 2022. O le fa’amoemoe o le tatalaina o le Malaeva’alele na fa’atulaga mo le aso Tofi, Iulai 14, 2022.

O le toe fa’aaliga na mautu atu, mo lea fa’amoemoe na malaga atu ai le va’a o Leoleo mai Ta’u i Ofu ma e oo atu ai le afioga le Sui Kovana, Talauega Eliasalo Ale e tatala aloa’ia le Malaeva’alele. O le aumalaga lea sa malaga atu ai le va’alele a le Samoa Airways i Ta’u, ae ua fitaituga fo’i le sou o le vasa ona o peau sousou ma le maualuluga na a’afia ai le atu Samoa ona o nmafui’e tetele e tolu i le vasa pasefika.

I le tatalaga o le Malaeva’alele sa ta’ita’ia ai e le susuga le Fa’afeagaiga Penetekoso le sauniga Rev. Fa’ato’a Sipa. O lana toe fa’amanatu ia Amerika Samoa i ona tagatanuu ma lana faigamalo, “Tou te le mafaia lava se mea, pe afai e ‘au ma le Atua i mea uma. O le a lava lou fa’amoemoe maualuga e fia fa’ataunuu, poo se mea ititi e le anoanoa e se isi, e le taunuu lava i se lelei pe afai e le auai ma le Atua i au taumafaiga uma.”

O le lauga mai le sui mamalu o le Malo, sa ia tima’ia ai le Faleluanuu i pelega uma o lo’o alaala tumau ai, “Poo le a lava le faigata, e le moe le tofa mamao ma le fa’autaga poto a lo outou faigamalo, ina ia ala tutusa le tautuaina o outou, ma le tautuaina fo’i o uso ma aiga pele o lo’o alaala i Tutuila ma isi motu uma o Amerika Samoa. E ui i le sou o le vasa ma le fita o peau o le ea, e taumafai mai lava, aua e taua lo matou manatu ma a matou fa’ai’uga faia, ia tautuaina outou iinei. Ua fa’afaigofie ona outou femalaga’i, pe a fia asiasi atu, pe nonofo pea iinei ma atina’e o tatou aiga.”

“E le o galo i la outou faigamalo outou le Faleluanuu fa’apea le Faletau, e tutusa lava lo matou fia fai mea lelei mo outou ma isi uma o le atunuu lautele o papaa’ao i Tutuila ma Aunuu. O i taotu o se atunuu e to’eseanuu potopoto. E tatou vavamamao, ae mafana le autasi o tatou loto.”

O le tau o le Malaeva’alele na tulei i ai le tamaitai Sui Fa’atonusili o Uafu ma Malaeva’alele, Tumua W. Matu’u, ma ia fa’ailoa ai e $8.673,747 miliona lona tau aofai ma o alagatupe mai le FAA e fa’aleleia atili ai malaeva’alele. O le ata o le fausaga o lenei malaeva’alele sa saunia lea e le Woolpert Inc. O inisinia o le galuega sa va’ava’aia toto’a lea e le inisinia fa’akonekarate e le Paramount Builders Inc., Chris Soti ma inisinia fa’apitoa a le Port Adminisitration o Sailimalo Natalia Palamo ma Mika Aga.

I le o’otiga o le lipine mo le tatalaina o le Malae Sese’e fou mo Va’alele i Ofu sa toto’o fa’atasi i ai le susuga le Faife’au Rev. Fa’ato’a Sipa ma le afioga a le Lutena Kovana.

O le ‘aiga tele sa fa’atino lea i le Maota na fa’amautu i ai le Matagaluega o Uafu ma Malaeva’alele i Ofu ina ia mautu lelei le nofoaga e fa’atino ai le tausamiga ma fa’aaloaloga i le maota talimalo o Siva. Ona mae’a lea o le fa’amoemoe ae loma ai le alausu i le MV Manu’atele lll mo le malaga faapitoa i Ta’u e fa’atino le sisiga lona 118 o le Fu’a a le Manu’atele i Malaetele, Ta’u.

Na muamua le feiloa’iga i Malaetele i le malu taeao na tapena e le itumalo. Soso’o lea ma le usualele a le Itumalo le Faleta’u e talimalo ai i le usu atu a le Malo e fa’atino o latou faiva i Malaetele.

Ona fa’ato’a faia loa lea o le sauniga mamalu e sisi a’e ai tagavai a le Malo tele, le tagavai a Amerika Samoa, ma le tagavai a le Manu’atele. O le susuga le Faife’au Toeaina Rev. Elder Autele sa ta’ita’ia lea sauniga, peita’i sa auai uma fa’afeagaiga a le Faletau, Ofu ma Ta’u Manu’a i le sauniga mamalu.

O le vasega o Leoleo na malaga atu mo lenei fa’amoemoe e sisia’e le Fu’a i le Manu’atele, sa malaga atu ai le vasega o tamaitai leoleo uma lava, se’i vagana ai lo latou ta’ita’i i lenei tausaga. O se ulua’i taimi fo’i lea ua fa’atino ai e le vasega o tamaitai lea faiva e fa’amamalu ai le Fu’a a le Manu’atele.

 Na tula’i le sui Kovana Talauega Eleasalo Ale mo lana saunoaga fa’apitoa ma ia fa’ailoa fo’i le fa’anaunauta’iga o le Malo, “Poo le lava le faigata, ua loto le malo e feagai ma na fita uma, ae le mafai ona le oo mai ni sui e fa’atino lo latou tiute mo le mamalu lautele o ona tagatanuu o lo’o alaala ma papaaao i le Manu’atele. E tatau ona tutusa lelei mea e faia e le Malo mo outou fa’apei fo’i o mea o aeae ai nisi uma o tagatanuu o alaala i Tutuila. O lo matou faiva ia oo mai le tautua a le Malo e tatau ona fa’atino mo outou. Aua ne’i outou manatu matou te le o mai, pe sou le vasa pe fita aupeau o le ea, e taumafai mai lava, fa’afetai la’ia i le Atua, o lo’o ‘au mai lona finagalo ma le taumafaiga a lou malo Faleta’u ma Faleluanuu.”

“A’o fa’asolo mai le maimoaga ua va’aia le tele o fale ua tuufua, ua leai nisi o aiga o alaala tumau ai. Ona fa’anoanoa lea o le loto, aua masalo o se mea lea na fa’atuai ai ona faia le fa’ai’uga a tatou tua’a ua mavae, ina ne’i tatou se’etia atu i mea e tele ua maua i nisi malo, ae fa’agalo lo tatou fa’asinomaga.”

“O le ala lea o le naunau mai e fa’aleleia atili ala o femalaga’iga ma feoa’iga fa’apea ma fela’ua’iga. O se la’asaga muamua e tatau ona faia, pe a manatu i se taumafaiga e atina’e mautu se nofoaga. Fa’afetai fo’i ua oo le ala e feso’ota’i ai ma le Mea e oso mai ai le Malamalama o le Lalolagi i Samoa atoa, le Matasaua. O se mea lelei ua mae’a faia i lenei tausaga. Lea fo’i ua mae’a tatala le malae sese’e ai va’alele i le Faleluanuu, fa’afetai i le Atua ua mafai ona fa’atunuu ma mae’a lena galuega tele.”

“Manu’atele, poo le a lava le faigata, leaga o matou o tama a le eleele, matou te manatu mai, matou te o mai lava!”

Ina ua mae’a le sauniga sa tula’i le tofa Tauese Va’aomala Sunia ma ia fa’afetaia le fa’aao o le Malo Amerika Samoa, peita’i sa ia fa’auia mai ai le talosaga mo ni galuega se lua ua moomia ona fa’atino i Malaetele. O le mea muamua o le taligalu mo le itu atoa i le sami lea ua matua malolosi peau ma si’isi’i fo’i le suasami i le gataifale, ua aia le tele o nei apitagalu ma ua solofa atu ai le oneone e i’u lava ina afaina le latou Malumalu Tapua’i o lo ua tu ai. 

Lona lua o mana’oga o se faletele Samoa pei ona fa’atutuina i Paka i Tutuila mo le Malae o le Vavau, i Malaetele. Ua iloga o lo’o ua i ai tinoitupe atofa mo le fausaga o Fale Samoa tetele mo le fa’atumauina o le aganuu a Samoa i totonu o afio’aga ma nofoaga e fa’amanuina iloga i le Aganuu a Samoa.

O le aiga fiafia sa tufatufaina mai mo le mamalu lautele sa auai i lenei tausaga i Malaetele mo le fa’amauina o le sisiina a’e o le Fu’a lona 118 i o latou lauteleele.

TUFAINA ATU MEA’AI MA SUAVAI TAUMAFA MAMA I AIGA I AUNUU:

Ua mae’a fa’ailoa mai ua tufatufaina atu nei mea’ai ma suavai taumafa mama i aiga o lo’o ua alaala i Aunuuu ona ua fa’aleagaina le tele o mea i le malolosi o galu na sofa’ia apitagalu ma oo lava i maota o nonofo ai le tele o aiga e tulata i le sami o latou maota ma laoa.

O le aso Tofi ma le aso Faraile lea sa fa’atino ai lea galuega alofa ma ua iloga lava nai aiga o lo’o tele le mana’omia o i ai, ina ua va’aia le a’afia o latou falenofo ma sapalai o le suavai taumafa mama.

O se ripoti mai le EOC na faatoa mafai ona fa’ao’o atu nei fesoasoani ina ua mae’a tatalaina le fa’asa ona feoa’i o nisi i va’a latiti i le atunuu ona o le tetele ma le maualuluga toe malolosi o galu na feagai ai ma le atu Samoa i le aso Tofi ma le aso Faraile na te’a nei.

O le tele lava o va’a mai Aunuu ma i latou e fa’afoea faigamalaga i Aunuu sa taofia uma i Auasi ma ua fa’ailoa mai i le tele o ata fa’asolo na tapu’e i telefoni a nisi o Aunuu le tetele o a’afiaga na feagai ma i latou ona o le maualuluga ma le malolosi o aupeau o le sami.

Ua va’aia kalone suau’u ma kesi a le ASPA ua salalau solo, ua feavea’i solo e galu maualuluga ma le malolosi ma ua fa’ailoa mai e le Fa’atonu o le Matagaluega o le Puipuiga Fa’alotoifale o le tatou malo, Semo Veavea, o lo ua mae’a fa’agasolo nei se sailiiliga ma le suesuega amata o le aotelega o mea ua fa’aleagaina i lenei fa’alavelave fa’alenatura. Ua mae’a fo’i ona fa’amauina e le afioga le Kovana Sili lenei faalavelave fa’afuasei e tatau ona vaai toto’a i ai le malo i ni mea ua fa’aleagaina ma ia toe fesoasoani atu i le mamalu ua a’afia e ala i mea o mo’omia vave lava mo le tausiga lelei o le soifua maloloina.

Ua fa’ailoa mai e le susuga Samana, “I le taimi nei e ese mai Aunuu, ua fa’ailoa mai le fa’aleagaina o le tele o vaega o le alatele o lo’o sofa’i e galu malolosi i le tele o taimi. I le taimi nei o le fa’alauiloaga o lenei fa’alavelave fa’anatura fa’afuase’i ua na’o se galuega o le a fesoasoani mai ai le tatou teritori nei, ae le o aofia ai se fa’asalalauga aloa’ia a le Peresetene o le Malo tele, ma e le o i ai fo’i se fuafuaga e talosagaina lea tulaga i le taimi nei. Peita’i o lo ua iloga e matua tele se galuega e toe fa’aleleia atili ai le tatou talafatai.”

E oo mai lava i le taeao o le aso Toona’i, o lo’o tumau lava le fa’atautaiga pea o le EOC e pei ona fa’atulaga ai e le tatou ta’ita’i.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all