Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

OFOINA LE ULUA’I SIKOLASIPI A LE TONGA MARKET 2022

 

Ua ofoina atu le ulua’i sikolasipi a le Komiti Fa’afoe a le Tongan Market i Tafuna ina ua mae’a ona filifilia toto’a e i latou talosaga na fa’aulu atu a le fanau e tupuga mai matua Tonga poo se sui fo’i na soifua a’e i Tonga ae ua nofomau ma a’oga i Amerika Samoa nei. O lea sui e ao ina talosaga i le Komiti Fa’afoe o le Tongan Market i Tafuna mo se avanoa e maua ai e ia lea sikolasipi e fesoasoani i le totogia o ana a’oa’oga mo faailoga maualuluga i Kolisi poo Iunivesite ua ia filifilia e fa’aauau ai ana a’oa’oga.

 

O lea alo ua malo nei i lea sikolasipi, ua fa’ailoa mai ua filifili o le a ulufale atu i le tatou Kolisi Tuufa’atasi.

 

O ia lea ua filifilia nei o Maika Tatofi, ma o ia e tupuga mai Matua Tonga ae sa soifua a’e ma a’oa’oina fo’i i Amerika Samoa nei. O ona matua o Tatofi ma Makileta Tatofi.

 

Na a’oga mai o ia i le Tafuna High mo le fa o tausaga o ana aoaooga maualuluga ma ua ia tau’avea mataupu fa’asaeanisi lea e fiafia i ai o ia, fa’atasi ma le Igilisi ma le Numera ma le tala fa’asolopito ma isi uma mataupu o lo’o tatau lava ona tauavea e le fanau ua fa’au’u mai a’oga maualuluga i Amerika Samoa nei, lea e aofia ai ma le Gagana Samoa.

 

E tolu gagana ua mafai ona tautala ma tusitusi ai Maika Tatofi, Gagana Tonga, Gagana Samoa ma le Gagana Peretania.

 

I lana fa’atalanoaga ma le tusi talosaga, ua ia fa’ailoa ai, e sili lona fiafia i mataupu fa’asaeanisi lea ua filifili e sailia ai sana kosi mautu mo fa’ailoga maualuluga i le ASCC lea la’a amata atu ai ana taumafaiga.

 

I le taimi nei ua oo ina matua ma o le talavou e tupuga mai Tonga, e le’i oo lava o ia i Tonga talu ona soifua mai, ae o lo’o mautu lona fa’amoemoe, i se taimi o lumana’i, e fia oo lava i Tonga, le malo na tupuga mai ai ona matua ma o lo’o mafai fo’i ona talanoa ma tusitusi ai ona ua a’otauina o ia e ona matua.

 

O lea ua filifili o ia e amata ana taumafaiga i le ASCC i sona fa’ailoga mai le Kosi Fa’apisinisi ona o lea ua pale o ia i le Sikolasipi mai Tongan Market i Amerika Samoa, ae o le autu o lea Maketi, o Fefa’ataua’iga.

 

Ua i ai le talitonuga tumau o Maika Tatofi, e tau le aliali pe iloga ni taumafaiga a le fanau a Tonga i le tatou Kolisi Tuufa’atasi , ma ua agaga o ia e faia se taumafaiga ia tumati’e ai se sao o le fanau e tupuga mai Tonga i le tatou Kolisi ma aga’i atu i fafo e fa’alautele atili le poto ma sailia ai fa’ailoga maualuluga fa’ato’a taliu mai ai e tautua i Amerika Samoa nei ona tagatanuu fa’apea ma le to’atele o e uma e tupuga mai Tonga o lo’o fa’afailele ma tausia lelei iinei. Peitai e le galo fo’i ia Maika lona agaga e toe fia fa’afo’i se faafetai ma se sao aoga i le taumafaiga e atina’e ma fatufatu mea lelei mo le Maketi a Tonga, tagatanuu o Tonga i Amerika Samoa nei, pe a oo ina tini lau o lona fa’amoemoe.

 

“O se mea taua e tatau lava ona ou taumafai i ai, ia iloga ona aoga ia te a’u ma le taumafaiga se seleni ua ofoina mai e fesoasoani i la’u sailiga. A mae’a lea, ona ou taumafai lea ou te aoga ai i nai o matou tagatanuu Tonga ma le taumafaiga i fefa’ataua’iga o lo’o fa’atautaia mai i le Maketi a Tonga i Tafuna, lea sa manatua a’u i le latou fa’asoa e fesoasoani mai i le totogia ai o o’u pili ko aoaoga. A mafai ona toe aoga atu i nisi fanau i le lumana’i, o se tasi lea o ala e iloga ai, ua maua so’u sao lelei mo le taumafaiga lenei.” O sana fa’asoa lea i lona fa’anaunauta’iga o i ai.

 

O le Komiti Fa’afoe o le Maketi a Tonga i Tafuna ua fa’ailoa mai le latou fiafia, ina ua mafai ona taunuu se tasi o fa’amoemoe sa toina mai e latou te fa’atinoa i le taimi o le latou nofoa’iga o i ai nei. Ia fa’atautaia le Maketi lea mo oloa e la’u mai Tonga, e matele lava i fua o fa’aeleeleaga ua moomia ma alumia tele i Amerika Samoa nei. 

 

O le tele o le sikolasipi ua ofoina nei mo Maika Tatofi e $4,000. Ua fa’ailoa e se sui o le Komiti Fa’afoe o pulea fo’i le Maketi a Tonga i Tafuna.

 

SAILIA SAINI FA’AULU SE PILI E TAUMAFAI ONA TAMAU AIA TAU PESEGA

 

O se tasi o alo o Amerika Samoa, ua leva ona silafia mai lona naunau i fatuga eseese, ae maise o lona fa’amoemoe o fatuga o pese Samoa, o se isi taleni aoga mo tagata ua naunau i ai.

 

E lauiloa lea ato o le atunuu i le Ta Piano, tusia pese, e fatua pese ma e lelei fo’i ma lona siufofoga. O Tupuivao Bernard Scanlan, ua tulai mai ma fa’ailoa lona talitonuga maumaututu, “Ua alagatatau ona tamau aia tatau tau pesega i le atunuu.”

 

O lea la ua amata ai ona ia sailia nisi e to’atele o lo ua taltonu fa’atasi i latou, ua alagatatau lea manulauti, ma afai e te fia sainia lana lisi e fa’aulu ai le lafoga tamau lea fa’aletulafono, e mafai ona e sainia lana pepa o saini ua autasia ai lou finaga e sapaia lea fa’amoemoe lelei.”

 

O lana pili tau fa’aulu o le a fa’auia atu lava i le Fono Faitulafono ina ia aloaia lelei se iloiloga a i latou i lenei fa’atofala’iga e aoga i tupulaga fai a’e o lo’o ua naunau i lenei taleni e sailia ai lo latou lumana’i ma soifua mautu ai.

 

“Aisea e manatu ai i se tulafono i aia tamau o pesega? Ina ia mafai ona taualoa le taumafaiga ma ia puipuimalu fo’i le aia a le tusi pese, fatu pese ma tagata pese e ona lea pese sa ia fatuatia ai e tuufa’atasi ma lagiina.” O le toe fa’asoa mai lea a Scanlan e tusa o fatuga ma aia a le fatupese.

 

“O leisi sui ua na’o le tago ane ma fa’aaoga le pese ua mae’a fa’afofogaina mai alaleo fa’asalalau, ae le’i tigaina. Peita’i e ao ina fa’aleo tonu le sa fatufatu mea leleima tigaina e tuufa’atasia lagona, ootia pe fiafia, ina ia mafai ona maua mai se fatuga matagofie i le fa’afofoga.”

 

“I le taimi nei, e le’i i ai muamua lava se tulafono a le tatou teritori e fa’aaogaina i lea fo’i taleni, ae o le to’atele o le ‘au talenia o fanau ma e fo’i ua matutua, o lo’o ua naunau i lenei taleni o fatuga ma pesega. E matua talenia fo’i alo o Samoa i tulaga o Musika ma fatuga, e tatau ona mataituina o latou sao aoga tele i lenei taleni poo le fa’atofala’iga.” O se tala fa’aopoopo mai lea a Scalan  e tusa ma lona nauauta’iga.

 

Ua fa’apea fo’i ona molimauina e lenei alo o le atunuu, ala esese ua mafai ona avea fa’anana ai aia tatau fa’afatupese e le to’atele o nisi o lo ua lalamua i lenei taleni, ma o se lagona lea e ala ai ona manatu e tatau ona taofia, ae ia fa’aauau le naunau ma le fiafia o le mamalu lautele i fatuga eseese ua fa’afiafiaina ai le atunuu, ma vi’ia ai le Atua silisili ese i ona vi’iga e tatau ma ia malie.

 

“O le mea ua iloga ma ua fa’amaonia, e to’atele i latou ua latou usuina pese, ma latou fa’amauina i leipo o latou CD pese ma kaseti aso ua te’a, o i latou e usuina pese, ae le tusia ai le sui sa ia tusia ma tigaina e fati pese nei. Ua fa’atau atu ma ua latou maua le taui, ae le’i tigaina e mafaufau upu, fati le pese ma fa’anota. O mea uma na e tatau ona tamau ma ia fa’aaogaina e se tasi, ae ua iloa le na fatia ma tusia le pese mai lona amataga.” O le fa’apupulaga lea o le mataupu o lo’o manatu Tupuivao e tamau fa’aletulafono.

 

E ese mai lea ua ia fa’ailoa fo’i, “E i ai isi tagata pese lelei lava, ua mae’a fatu ma fati a latou pese, ae ua le manatu ina ia fa’alauiloa fa’alaua’itele, ona o le naunau ia le tupu le mea lea ia i latou ma latou pese na fatu. O le tala mai, e i ai nisi la’a tele tupe i si o’u tigaina.”

 

Na tupu ia te ia lea mea. Na malaga i Hawai ma ana CD pese e fa’atau ai, peita’i e oo atu i Honolulu i le Swap Meet, o lae fa’atau ai e le isi sui ana CD. Fa’aulu atu e ia le mataupu i le Ofisa o le Loia Sili i Hawaii, ae o le fautuaga lea ua tuuina mai, “Ia e fa’auluina se pili e aiaia e le Fono Faitulafono ona fa’ato’a mafai lea ona fa’amalosia se fa’amasinoga e fa’asaga i le sui ua ia fa’atauina au CD pese.”

 

Ua fa’ailoa mai e Tupuivao, “Ua ou fa’afeso’ota’ia la’u faipule, peita’i e fai lava si tuai, ae o le naunau ua tatau ona amata lea fo’i taumafaiga ma ua uia ai lenei fo’i ala, e taunuu uma lava i se leleiga fa’aletulafono ina ia mautu le taumafaiga e faamautu aia tatau a le fatupese ma le fatipese i taimi uma e tautiga ai.” O sana toe tala lea e tusa o le taumafaiga.

 

Fa’afesoota’i Tupuivao i le 254-3665.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all