Skip to main content

Faailoa fuafuaga malo mo le tausia saogalemu va o Auasi ma Aunuu

Auasi wharf

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

O le saogalemu o soifua o tagata o lo o alala ma papaao i le motu o Aunu’u, aemaise lava i le taimi e malaga mai ai i va’a alia i le uafu i Auasi, o se tasi lea o itu ua manatu le malo e ave i ai le fa’amuamua ina ia faaleleia tulaga o femalagaaiga a va’a alia, ma ia usitaia e alii va’a tulafono o luga o le sami ina ia mautinoa le saogalemu o le pasese.

 

O fuafuaga e pei ona faailoa e le Komesina o Leoleo i se iloiloga ma le Komiti o le Puipuiga o le Saogalemu Lautele a le Maota o Sui i le 2 vaiaso talu ai, o le fausia lea o se Ofisa o Leoleo i luga o le uafu i Auasi, ma tofia ni Leoleo e galulue ai mo le mata’ituina o tulaga uma e pei ona fuafuaina. 

 

Ua i ai le vaega e fausia ai le galuega ma ua tapena fo’i tulaga uma i le galuega, toe lava o le tuuina atu o le tuuina atu o le ioe mai le Matagaluega o Galuega a le malo ina faatino loa lea o lenei galuega.

 

O le vaega o le Marine Patrol a le Ofisa o Leoleo ua faamoemoe e vaavaaia le saogalemu o femalagaaiga i le va o Aunu’u ma Auasi.

 

O le taimi nei, o lo o fa’aauau pea ona fealua’i le va’a Leoleo i le va o Aunu’u ma Auasi i taimi e faaletonu ai le tau ma siisii le gataifale, ina ia mautinoa e leai se faalavelave matuia e toe tula’i mai i le lumana’i, e pei o le fa’alavelave lea na maliliu ai ni ali’i se to’alua ina ua goto se va’a alia i le va o Auasi ma Aunu’u.

 

Na faamanino atili e le alii Kapeteni ia Malaefono, o ia fo’i lea o lo o fa’auluulu i ai le Vaega a le Marine Patrol e faapea, e taua tele le i ai o se fale e faamautu i ai le aufaigaluega i Auasi i soo se taimi e faatino ai a latou galuega.

 

Saunoa le afioga i le ali’i faipule ia Lavea Fatulegaee Palepoi Mauga e faapea, o le faafitauli i le tulaga o femalagaaiga i Aunuu ma Auasi, e le o se mataupu e fou i le faafofoga a le Fono, ae o se faafitauli ua tele tausaga o tau saili se fofo.

 

I lona talitonuga, a lelei ona faamalosi e le Ofisa o Leoleo le tulafono e ala i le taofia o le alava’a pe a leaga le tau, o le isi lea auala e mafai ona foia ai faalavelave e tutupu mai ma ma’imau ai soifua o tagata.

 

Saunoa atili Lavea e faapea, ua soifua ua ma’imau i le va lea talu ai taimi e faaletonu ai le tau ma siisii le sami. I lona talitonuga, e tatau lava ona i ai ni aoaoga mo alii va’a o loo faatautaia va’a alia e la’u ai pasese i le va o Auasi ma Aunu’u, ina ia latou silafia tulafono ma mulimuli ta’i i ai. E talitonu fo’i le afioga a Lavea, e tatau ona faasala le alii vaa na te le usitaia le tulafono.

 

Na faamanino e le alii Kapeteni ia Malaefono e faapea, o lo o faaauau pea lava aoaoga a le Ofisa o Leoleo ma alii va’a mai Aunu’u i le auala e faafoe ai malaga i taimi e lelei ai le tau atoa fo’i ma le taimi e leaga ai le tau. O masina uma lava e faataunuu ai nei aoaoga ma faailoa i alii vaa le taua o le tausisia o tulafono, atoa ai ma le atoatoa o mea faaola mo le pasese pe a tula’i mai se faalavelave.

 

O le faalavelave lea na tula’i mai i le 2 tausaga talu ai ma ma’imau ai soifua e to’alua, na mafua mai ina ua le usitaia e le alii vaa tulafono i luga o le sami. 

 

O le tulafono na faatulaga e le vaega a le Coast Guard mo alia o loo la’u ai pasese, e na o le to’a 6 lava tagata e mafai ona ave e le va’a, ona to’a 7 lea i le ave va’a. O le aso na tula’i mai ai le faalavelave, ua matua mamafa le uta a le va’a ona e lata i le to’a 20 le pasese na ave.

 

Na faaalia e Lavea lona le fiafia i le tulaga o lo o i ai le Fale Leoleo i Fagaitua, e le gata e le lava le aufaigaluega ae leai fo’i ni sui o le Marine Patroll ma le EMS e faamautu ai mo le tautuaina o le itumalo i taimi e tutupu mai faalavelave.

 

Mo se faataitaiga e pei ona saunoa Lavea, afai e goto le va’a i le va o Aunuu ma Auasi, ae alu atu le va’a faaola a Leoleo i Fagatogo, e oo atu le va’a Leoleo ua malelemo le pasese o le alia o lo o goto, e mafua mai i le mamao o le vaega o loo taumafai atu ai. 

 

Ae ana i ai lava se va’a e tautuaina le Falelima i Sasa’e faapea ai ma sui o le EMS, soo se taimi lava e tula’i mai ai se fa’alavelave o le a vave lava le tali atu ma lavea’i i latou o loo aafia.

 

Saunoa Malaefono, ua leva ona tapena le vaega a le Marine Patrol e faatino le auaunaga, ua uma fo’i ona faia aoaoga ma faamasani alii Leoleo i auala e faaola ai se tagata pe a malemo, pau le itu o loo totoe, e le o lava le aufaigaluega e faatinoina le galuega, o le mafua’aga fo’i lena ua toe faafo’i uma atu ai isi vaega a le Marine Patrol sa tautua i isi Ofisa o Leoleo e pei o Fagaitua, Tafuna ma Leone, ona e le atoa le aofa’i o alii Leoleo e faatinoina le galuega, aemaise lava pe a fa’aaoga le va’a fa’aola a Leoleo.

 

Na faamanino e Malaefono e faapea, o le va’a faaola a Leoleo e pei ona tuuina mai faatasi ma faatonuga a le Coast Guard, e tatau lava ona to’a 5 le aofa’i o le au va’a i soo se taimi, peita’i o le tele o taimi, e na o le ta’i to’a 3 le aufaigaluega e galulue i Ofisa Leoleo i Fagaitua ma Leone, ma, e le mafai e le to’a 3 lea ona faa auva’a se va’a Faaola a Leoleo.

 

E toflu lava le tagata mai alii e to’a 5 ma le galuega e faatino, ae afai loa e le atoa le au va’a, lona uiga ua tele le faaletonu e tula’i mai.

 

Na fesiligia e le Taitaifono o le Komiti, afioga i le alii Faipule ia Avagafono Tuavao Vaimaga Maiava le faafitauli o lo o tula’i mai i le Falepuipui i Tafuna, i le faaletonu o le tulaga o loo i ai fale o loo taofia ai alo ma fanau o le atuunu’u. Saunoa Avagafono e faapea, e le taitai talafeagai le tulaga o loo i ai le fale o le Bravo Unit ma le tulaga e tatau ona soifua ma ola ai tagata soifua.

 

Saunoa le Komesina o Leoleo, le afioga i le Faatui ia Lefiti Aitulagi Pese, ua tele manaoga ua moomia le faatino ae faigata e utiuti le itu tau tupe e faatino ai lea galuega. 

 

Mo se faataitaiga e pei ona ia taua malae vaalele aulelei e 3 i Manu’a, ae o le faafitauli, e leai se va’alele e lele ai i nei malae vaalele. E faapena fo’i le tulaga o loo i ai le Matagaluega, e tele naua atina’e ma galuega o loo naunau le matagaluega e faatino, ae o le faafitauli lava o le itu tau tupe.

 

O le taimi nei e pei ona saunoa Lefiti, o le galuega i Auasi lea o loo tulaga muamua i poloketi faatino a le Matagaluega mo lenei nofoaiga, ma ua i ai le faamoemoe o le taimi lava e avanoa mai ai le seleni, ona amata loa lea ona faatino le galuega.

 

I le tulaga o fualaau faasaina, o se tasi lea o mataupu na fesiligia ai le Komesina e sui o le Komiti.

 

Saunoa le afioga i le ali’i Faipule ia Luaitaua Gene Pan, ua ese le tulaga ua i ai le sasao faaafi o le faafitauli i fualaau faasaina i le Amerika Samoai le taimi nei, ma ua faigata i Taitai o le malo ona tau saili se auala e foia ai lenei faafitauli.

 

Sa ia talosagaina le Komesina o Leoleo ina ia faaoo atu se ripoti i le tulaga o mataupu e faatatau i fualaau faasaina ua mae’a ona faaoo atu i le Fa’amasinoga talu mai le tausaga e 2018 seia oo mai i le taimi nei.

 

Saunoa le afioga i le ali’i Faipule mai le itumalo o Manu’a #1 ia Alumamalu Filoiali’i Ale, o le manaoga o Saole e faatatau i le faaleleia lea o le auala o femalagaaiga, o le manaoga fo’i lea o le itumalo o Manu’a ua tele tausaga o tu’itu’i mai ai. Pau le eseese o Aunu’u ma Manu’a e pei ona saunoa Alumamalu, e lei i ai lava se soifua ua ma’imau i Manu’a ona o tulaga leaga o le tau ma auala o femalagaaiga i le sami, e mafua mai ona e popoto tagata Manu’a e folau i luga o le sami.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all