Skip to main content

Faamalieina le Fa’amasinoga i le faatamala o le malo mataupu i va’a alia fagota

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Ua manino i le faaiuga na tuuina mai e le Vaega Iloilo o le Fa’amasinoga Maualuga a Amerika Samoa le faamalieina o le Fa’amasinoga i mau na folasia, o faaletonu i tino o va’a alia fagota a nisi o tagata Faifaiva o le atunu’u, na mafua mai i le faatamala o le malo i le faatinoina o galuega e toe faaleleia ai tino o va’a fagota.

O le masina na te’a nei na tuuina mai ai le poloaiga a le Faamasinoga e faamaonia ai le faatamala o le malo, faatasi ai ma se faaiuga ina ia toe totogi e le malo tupe mo le faaleleia o vaega o va’a alia fagota ua faaleagaina. 

E le o manino mai i le taimi nei pe fia le tupe e tatau ona totogi e le malo aga’i i tagata Faifaiva e to’a 5 na tagi i lenei mataupu.

O i latou nei e aofia ai Togotogo Sotoa; Lolesio Smith; Simi Paepae; Maatulima Maea ma Howard Dunham, lea na faila le latou tagi faasaga i le Vaega Tosova’a a le malo i Satala, o se Vaega Tumaoti e i lalo o le vaavaaiga a le malo o Amerika Samoa. 

O le ali’i loia ia Charles V. Alailima na tula’i mo alii faifaiva na tagi i lenei mataupu, ae o Loia mai le Ofisa a le Loia Sili na tula’i mo le malo o Amerika Samoa.

O lenei mataupu na tofu atu i le Faamasinoga ina ua faila e ni faifaiva se to’a tolu sa latou tagi i le 2019, e faasaga i le malo ona o tulaga faaletonu ua aafia ai a latou va’a fagota. Mulimuli ane faila e isi alii faifaiva e to’alua a laua tagi faasaga i le malo. 

I le amataga o le tausaga nei, na amata faatulaga ai loa le aso e faataunuu ai le faamasinoga autu o lenei mataupu. Na talosaga ai loa fo’i ma Loia mo se avanoa e tuu faatasi ai tagi eseese nei e tolu i totonu o le tagi e tasi, ina ia faa faigofie ai ona faagasolo taualumaga o le Fa’amasinoga.

Na talia e le Faamasinoga Iloilo le talosaga a le itu tagi, ina ua leai se tete’e a le malo faasaga i le talosaga.

MAU FAAMAONIA O LE MATAUPU

O lenei mataupu na tofu atu i le Faamasinoga Maualuga, ina ua faila e alii Faifaiva e to’a 5 sa latou tagi faasaga i le Vaega Tosova’a i Satala, o se lala o le malo o Amerika Samoa, i lo latou faatamala lea i le lipeaina o vaega o a latou va’a alia fagota, lea na mafua ai ona pala vaega o va’a ina ua sese le vali e vali ai, ma le mafai ai loa ona toe fagogota i latou.

E pei ona taua i folasaga a itu e lua e faapea, sa i ai se polokalame na faatupe mai e le Ofisa o Faiga Faiva ma le Vaomatua a le malo tele, na faamatu’u mai ai le vaega tupe e $999,000 e fesoasoani ai i le toe faaleleia o va’a fagota a i latou na afaina a latou va’a fagota i le taimi o le Galulolo o le 2009, ma le mafai ai ona toe fagogota i latou e saili ai tupe e tausi ai o latou aiga.

Na talosaga aii Faifaiva e to’alua i lenei polokalame ma manino ai lo latou agava’a i le tuuina atu o a latou va’a alia e lipea ma faafou e le malo i lalo o le polokalame. O tuutuuga muamua sa faia, o le Matagaluega o. Faiga Faiva, Vaomatua ma Alamanuia na manatu e faia le galuega mo le lipeaina o va’a alia fagota, peita’i na toe suia ma alia’e mai ai, o le Vaega Tosova’a i Satala latou te faatinoina le galuega mo le lipeaina o va’a alia fagota.

O le taimi lava fo’i lea e tasi na faa konekarate ai e le Matagaluega o Faigafaiva, Vaomatua ma le Gataifale se tasi o Tamalii o le atunuu e i ai le agava’a ma le taleni i le fausiaina o va’a e aofia ai Fautasi ma alia fagota, susuga Maselino Ioane e gafa ma le faatinoina.o galuega toe lipea mo alia fagota i Manu’a.

O vaega uma ia na mafai ona folasia i le taimi o le faamasinoga autu o lenei mataupu.

E 10 alia fagota mai Ta’u ma Ofu na mafai ona faatino e Maselino galuega lipea. E 5 va’a alia fagota mai Ofu ma le 5 mai Ta’u na aofia i lenei polokalame, lea na fausia e Maselino i le tau e $25,000 i le va’a e tasi.

Na manino le molimau a Maselino i le taimi o le faamasinoga autu o lenei mataupu, i le ituaiga vali na ia faaaogaina e vali ai tino o va’a na ia faatinoina galuega lipea. O le ituaiga vali lea e fetaui lelei ma le alamini o lo o fausia ai tino o va’a alia fagota nei.

Na maua le avanoa e fesiligia ai e le Fa’amasinoga alii faifaiva taitasi nei e to’alua e tusa ai o le latou molimau e faatatau i le faafitauli na tulai mai i a latou va’a alia fagota. 

Na taua e le alii faifaiva ia Lolesio le faateia o ia ina ua ia vaaia le amata ona magoto o lona va’a alia fagota i le taimi na alu ai e faatino lana faiva. Na ia taumafai e siaki ma ia iloa ai le faaletonu, e le sa’o le vali na fa’aaoga e vali ai le apa alamini, ma ua mafua ai loa ona pala le apa i le malosi o le vali na sao atu ai loa le suasami i totonu o le va’a ma amta ai ona goto. 

O le popole o le susuga a Lolesio i lona saogalemu na mafua ai loa ona manatu e toe fo’i lana fagotaga i lea aso.

O le molimau foi’ lea a isi alii faifaiva e to’alua ia Maea ma Sotoa i le taimi na maua ai le avanoa la te molimau ai luma o le Fa’amasinoga. Na faamaonia e Maea, o le Vaega Tosova’a na gafa ma le faatinoina o galuega lipea mo lona va’a alia fagota, peita’i o le tulaga faaletonu sa ia maitauina i le pala o se vaega o le alamini ae sao atu ai le suasami, na mafua ai ona ia faia le faaiuga e toe foi i le fale ua muta fo’i lana faiga faiva i le aso na tula’i mai ai lea faaletonu.

O le molimau fo’i lea a le susuga a Sotoa. Sa ia taua lona lagona faanoanoa ina ua ia maitauina tulaga faaletonu i lana va’a alia e 31 futu le umi.

Na maua le avanoa e faafofoga ai le faamasinoga i le molimau a le alii faifaiva lona lima ia Dunham, ma ia taua ai fo’i tulaga faaletonu i lona va’a fagota e mafua mai i le sese o le vali na vali ai le alamini, na alia’e ai loa le pala o le alamini ma mafai ai loa ona sao atu le suavai i totonu o le va’a.

Na taua e Dunham lona aga’i atu i le Ofisa o le Pulesili o le Vaega Tosova’a, susuga a Moefaauo Bill Emmsley ma faailoa i ai lona atugaluga e faatatau i lana va’a fagota, peita’i o le tali a Moefaauo, na matua ese lava ma le tulaga sa ia mafaufauina.

Na maua fo’i le avanoa e faafofoga ai le Fa’amasinoga i molimau mai ni alii se to’alua e i ai le tomai faapitoa i le lipeaina o va’a alia fagota, i ituaiga vali e fa’aaoga e teu ai galuega lipea, faapea ai ma le auala e faafou ai.

Ina ua alia’e lenei faaletonu, na taumafai alii faifaiva e faia ni feutanaiga ma le Vaega Tosova’a a le malo ina ia saili se auala e foia ai le faafitauli. Ae talu ai ua le mafai lava ona maua se tasi, na i’u atu ai loa lenei mataupu i luma o le Faamasinoga.

I le mae’a ai ona faafofoga o le Faamasinoga i mau faamaonia o lenei mataupu, na latou tuuina mai loa la latou faaiuga e talia ai mau a i latou e to’a 5 na tagi faapea ai ma le mafua’aga ua latou taunuu ai i lea faaiuga.

Na taua e le Fa’amasinoga e faapea, ua lava ma totoe mau faamaonia sa folasia i luma o le Faamasinoga e faamaonia ma lagolago ai le se sese sa faia. Na talia fo’i e le Fa’amasinoga le molimau a le susuga a Maselino faapea ai alii e i ai le tomai faapitoa i le lipeaina o va’a alia fagota, o le faaletonu na mafua mai i le sese o le vali na fa’aaoga e vali ai u’amea o va’a fagota.

Ua faamaonia e le faamasinoga, o faaletonu na alia’e mai i tino o va’a alia fagota a i latou e toa 5 sa tagi i lenei mataupu, na mafua mai i le faaletonu o le malo i le faatinoina o galuega toe lipea i tino o va’a. 

E leai ni mau faamaonia a le malo e faailoa mai ai, sa faia ni sainigalima poo ai e gafa ma le faatinoina o ni vaega e faaletonu pe a mae’a ona faatino lenei galuega ma alia’e ni faaletonu

O lo o manino i le faaiuga a le Fa’amasinoga le faamalieina o alii Faamasino i le manino o mau faamaonia na folasia e i latou na tagi i lenei mataupu e lagolago ai le latou tagi.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all