Skip to main content

Talosaga pea le malo i le atunu’u e agai e fai a latou tui puipui COVID-19

Pago Pago, AMERIKA SAMOA

 

O lo o faaauau pea le talosagaina e le malo, tauala mai i le Komiti Faafoe o loo gafa ma puipuiga o le faama’i o le COVID-19 o le mamalu o le atunu’u, ina ia agai e faia tui puipui i nofoaga eseese ua mae’a ona tapena e le Matagaluega o le Soifua Maloloina faapea ai le Falema’i o le LBJ, ina ia mautinoa ua malu puipuia le atunu’u atoa mai lenei faama’i mata’utia.

 

O le tolu ai lenei o vaiaso sosoo o loo faaauau pea ona talosaga mai le Komiti Faafoe i taimi o fonotaga ma Tusitala, mo matua ina ia ave le latou faamuamua i le malu puipuia o fanau ma le aiga atoa, e ala i le faia lea o tui o tagata uma i totonu o le aiga. 

 

O le fonotaga ma Tusitala i le vaiaso na tea nei na auai sui o le Komiti Faafoe o loo gafa ma le puipuia o le atunu’u mai le faama’i, e aofia ai le Taitaifono, le afioga i le Lutena Kovana ia Talauega Eleasalo Ale; o le afioga i le Maoputasi ia Mauga Tasi Asuega; o le Pulesili o le Falema’i o le LBJ ia Faumuina John Faumuina; Foma’i Sili o le LBJ ia Dr. Iotamo Saleapaga, faapea ai sui o le Matagaluega o le Soifua Maloloina.

 

Talu mai le masina o Tesema o le tausaga na te’a nei na amata ai ona faagasolo tui puipuia mo le atunu’u, e to’a 25,298 le aofa’i o tagata ua mae’a ona fai a latou tui puipui, pe tasi poo le lona lua fo’i, tusa lea o le 53.4% o le faitau aofa’i o le atunu’u.

 

Mai le aofaiga o le atunu’ ua mae’a ona faia a latou tui ta’i tasi pe lua fo’i, ua manino mai ai, e le o taitai oo le aofa’i o tagata e tatau ai ona malu puipuia Amerika Samoa pe afai ae ulufale mai le siama i o tatou laufanua. E mana’omia le tatau ona oo atu i le 70-80% le aofa’i o tagata e fai tui ina ia mautinoa ai ua malu puipuia le atunu’u atoa mai le faama’i.

 

E to’a 22,372 le aofa’i o i latou ua mae’a ona faia tui puipuia e 2 (Moderna & Pfizer) o loo manaomia, poo le tui e tasi o le Janssen, tusa lea o le 74.2% o le faitau aofa’i o le atunu’u, ma le to’a 1,584 o i latou ua mae’a ona faia a latou tui puipuia ta’itasi i le tele o masina ua tuana’i, ae lei oo atu lava e faia a latou tui lona lua.

 

Ua manatu le malo e faia se isi auala ina ia faatosina mai ai le atunu’u e faia a latou tui puipui.

 

O lea auala e pei ona saunoa Talauega, o le faia lea o se lulu e agavaa ai na o tagata ua mae’a ona faia tui puipui, ae maua e le tagata se faailoga tupe. O lea metotia, o se taumafaiga ina ia unaia ai tagatanu’u e faia tui puipuia. E le i mautu mai se taimi e faatino ai lea polokalame, peita’i na saunoa le afioga i le Taitaifono o le Komiti Faafoe, o le a faamautu mai i se taimi o i luma lenei fuafuaga.

 

O le fonotaga a le Kapeneta i le 2 vaiaso talu ai na faalauiloa ai e le afioga i le ali’i Kovana ia Lemanu Peleti Sialega Mauga lenei mataupu, ma taua ai le faamatu’u mai e le malo o le vaega tupe e $250,000 e faatupe ai lenei fa’amoemoe. 

 

Ina ua maua avanoa o isi sui o le Komiti Faafoe e tulei saunoa ai, sa latou talosagaina ai loa le atunuu lautele ina ia faatino a latou tui puipuia ina ia mautinoa ua malu puipuia Amerika Samoa.

 

Saunoa le ali’i foma’i ia Dr. Tufa e faapea, o le taua o le tui puipuia, e mautinoa ai le saogalemu o tagatanu’u i totonu o le atunu’u. Sa ia aumaia le faafitauli o loo aafia ai le malo o Fiti i le taimi nei, lea ua silia i le to’a 20 le aofa’i o tagata ua maliliu i le faama’i, ma le faitau afe afe ua faamaoia le aafia i le siama.

 

E mafua lea tulaga e pei ona saunoa Dr. Tufa, e na o le 30% o le faitau aofa’i o tagatau’u o Fiti ua mae’a ona faia tui. O le to’atele o tagata aemaise lava i latou e nonofo i nu’u tua, e lei faia a latou tui. 

 

Faatusatusa i le malo o Isaraelu lea fo’i ua sosolo ai le siama fou o le faama’i e taua o le Delta variant, e ui o lea ua i ai le siama i totonu o le atunu’u, ae le o i ai lava se isi ua maliu, ona e lata i le 90% o le faitau aofa’i o le malo o Isaraelu ua mae’a ona faia tui puipui.

 

Mo sui o fanau e i le va o le 12-15 tausaga le matutua, o loo faagasolo pea lava i le taimi nei le faataunu’uina. Ua fautuaina matua ina ia tapea atu pepa e moomia mo fanau e pei o numera o le falema’i faapea ai ma se pepa e faamaonia ai fanau. 

 

Ae mo i latou o loo fia faia tui puipui poo isi fo’i o loo fia faauma tui taitasi o loo totoe, e manaomia le tauaao atu o numera falemai ma le pepa e faamaonia ai ua mae’a ona faia le tui muamua.

 

Na faalia e le afioga a Faumuina le lava sauni o le Falema’i o le LBJ i soo se taimi e sao mai ai le faama’i i le atunu’u. E le gata ua mae’a ona saunia moega ma masini i totonu o potu ua faapitoa, ae ua i ai fo’i pusa aisa tetele ua sauni ma tapena mo tino maliu.

 

Na faamanino e le afioga a Faumuina e faapea, ua mafua ona tapena faapea le Falema’i, e i ai lona talitonuga e to’atele tagata o le atunu’u e maliliu ma aafia pe afai ae ulufale mai le faama’i.

 

E ui ua tapena le falema’i, ae le o i ai se lagona o Taitai ma le Pulega o le Falema’i e aafia Amerika Samoa i le siama. I lo latou talitonuga, e sili lava le puipuia nai o le tau togafitiga.

 

Saunoa atili Faumuina e faapea, sa i ai foi le taimi na talanoaina ai e le Komiti Faafoe se manatu i se taimi ua tuana’i, ina ia faia loa se auala e sao mai ai le siama i Amerika Samoa, sei vaavaai poo le a le ituaiga aafia e aafia ai le atunu’u, ina ia lagona ai e tagata le taua o le latou talaiga o loo fai nei, e tatau ona faia tui puipui. 

 

Na toe fetuuna’i la latou faasoa ma manatu ai, ia malu puipuia pea Amerika Samoa ina ia aua nei aafia i lenei faama’i mata’utia.

 

MALAGA A VA’ALELE

 

Ua i ai le faamoemoe o le faaiuga o le masina lenei o Iulai e faamuta ai loa malaga faapitoa mai Hawaii o loo tapena ma faatulaga e le malo. Saunoa Talauega e faamanino e faapea, o le malaga lona 6 lea na faatoa mae’a atu nei i le aso 16 o Iuni, e to’a 240 le aofa’i o le pasese na malaga mai ai. O le vaiaso na te’a nei na toe tatala uma ai i latou nei i maota ma laoa. O suiga sa faia ua faamaonia le leai o se isi e aafia i auga o le faama’i.

 

O le aso 9 o Iulai, o le aso Faraile lea o le vaiaso nei ua faamoemoe e taunu’u mai ai le malaga lona 7 mai Hawaii. O loo faagasolo pea lava i le taimi nei ona aga’i atu tagata o le atunu’u i Hawaii mo le lesitalaina o latou suafa ina ia mafai ai ona malaga mai i lenei malaga.

 

Ae mo le aga’i i luma, o le masina o Aokuso lea ua faamoemoe e tatala ai loa malaga i le va o Hawaii ma Amerika Samoa, i lalo o le faatautaiga a le Kamupani va’alele a le Hawaiian Airlines. Na faamanino e Talauega, e ui o lea ua i ai le fuafuaga a le Kovana ma le malo e toe tatala malaga a va’alele, peita’i e le faapea e vave ona toe fo’i le tele o malaga a va’alele e pei ona masani ai ao lei tula’i mai lenei faama’i. O loo i ai le fuafuaga pe na o le ta’i 2 lava malaga a vaalele i le masina, fuafua lava i le manaoga e tula’i mai.

 

Mo malaga i le va o Samoa e 2, o le ogatotonu o le masina lenei ua faamoemoe le malo e toe amata ai ona tatala malaga a vaalele. E tumau pea aiaiga ma tuutuuga mo nei malaga, aemaise lava le faamalosia o le faia o tui puipuia, atoa ai ma le umia o pepa e faamaonia ai ua mae’a ona faia le tui o se tagata e fia malaga.

 

O le a faaitiitia i le na o le 2 i le 3 malaga a le vaalele i le vaiaso i le va o Samoa ma Amerika Samoa, o le a mafai fo’i ona ave ai uta ma faamomoli e pei ona masani ai i taimi ua mavae.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all