Pago Pago, AMERIKA SAMOA
Ua faalauiloa e le Pulega a le Faleetupe a Amerika Samoa (Territorial Bank of American Samoa-TBAS) i luma o le Maota o Sui i le vaiaso na te’a nei le vaavaai o le Faletupe i le maua lea o tupe faasili e lata i le tasi le miliona tala.
O le Peresetene o le Faletupe a le TBAS ua David. A. Buehler, le Taitaifono o le Komiti Faafoe ia Olivia Reid ma le Sui Taitaifono ia Leilua Stevenson na molimau i luma o le Komiti o le Tamaoaiga a le Maota o Sui. O le iloiloga na taitaia lea e le afioga i le ali’i Faipule ia Samuel Ioka Ale Meleisea o le ta’ita’i komiti.
Ina ua fesiligia i le tulaga o tupe maua a le Faletupe, na faamanino ai e le susuga a Buehler i Faipule, le ausia e le Faletupe o le aofa’i e $600,000 o tupe faasili i le faaiuga o le masina o Ianuari.
Ae o lo o i ai le vaai mamao e ono oo atu i le miliona pe 2 fo’i miliona le tupe mama a le Faletupe pe afai ae tapunia le tausaga tupe lenei i le masina o Setema 31, 2021. Talu mai le tausaga e 2016 seia oo mai i le 2019, sa faatautaia pea lava galuega a le Faletupe i tupe gau, e mafua mai ona o le taimi lea o lo o tau amata ai galuega faatino a le Faletupe e ala i lana auaunaga mo le atunu’u.
Na fesili le afioga i le ali’i Faipule mai le Itumalo o Leasina ia Ape Mike Asifoa pe fia le tupe na gau ai le auaunaga a le Faletupe talu mai le ulua’i taimi na amata ai lana tautua i le atunu’u i le 2016.
Na faamanino e Buehler i le Komiti e faapea, i le va o le tausaga e 2016 e oo atu i le 2019, e tusa ma le $4.5 miliona le tupe na gau ai galuega faatino a le Faletupe, peita’i na toe suia nei numera faaletonu ina ua oo mai i le tausaga e 2020, ina ua taape i le atunu’u tupe na aumai faameaalofa e le malo tele o Amerika mo le teritori o Amerika Samoa ona o puipuiga i le faama’i o le COVID-19, ma mafai ai loa ona taape solo le faitau miliona ma miliona o tupe fesoasoani i le malo, tagata totogi lafoga faapea ai ma pisinisi.
“I la’u vaavaai atu ai i tulaga o numera ua mafai ona tuu faatasia e le Ofisa, e ono tula’i mai tupe fasili i le tasi le miliona pe oo atu fo’i i le 2 miliona,” o le saunoaga lea a le susuga a Buehler i luma o le Komiti.
E tusa ai ma faamaumauga na mafai ona faamanino i luma o le Komiti, tusa ma le $3.7 miliona le tupe na gau ai galuega faatino a le Faletupe talu ona amata mai lana tautua i le 2016. A o faagasolo pea lea auaunaga, na valoia le ono oo atu i le $2.1 miliona tupe e gau ai galuega faatino a le Faletupe i le faaiuga ole Tausaga Tupe 2019, tusa lea o le ta’i $178,000 i le masina.
Na faamanino e le Komiti i sui o le Faletupe o le TBAS e faapea, o lo o manino i le Tulafono na faavae ai le Faletupe e faapea, e tatau i le Pulega a le Faletupe ona latou tuuina atu i le Kovana o le malo, le Fono Faitulafono faapea ai ma le Ofisa e Vaavaaia le Tamaoaiga (OFI) ripoti e faaletausaga e mafai ai ona faamaonia tulaga o ana galuega faatino faapea ai ma le itu tau tupe.
E tatau fo’i ona agavaa tagata lautele latou te faitau ma iloilo kopi o ripoti uma e faatatau i le Faletupe ma ana tupe maua. E tatau fo’i ona saunia ele Faletupe ma lana Pulega ripoti tau tupe e faailoa ai tupe maua ma tupe faaalu i Kuata taitasi.
TALA FIAFIA
E ui i tulaga faaletonu sa i ai tulaga i tupe ma tupe faaalu a le Faletupe, peita’i na taua e le ali’i Peresetene ia Buehler le tala fiafia e faatatau i le auaunaga a le Faletupe, i le vaaia lea o le tulaga lelei ua i ai tupe e faagaioi ai auaunaga a le Faletupe, e mafua mai i le tele o tupe faameaalofa mai le malo tele ua sasa’a mai i Amerika Samoa.
O tupe faameaalofa e pei ona sasa’a mai i le atunu’u ua mafai ai ona fesoasoani i meatotino a le Faletupe atoa ai ma tupe e faatino ai ana auaunaga.
I le ulua’i 4 masina o le Tausaga Tupe lenei 2021, ua ausia ai e le Faletupe le $124 miliona o ana meatotino, ma ua maitauia fo’i le faatupulaia pea o lea numera i masina ta’itasi talu mai le masina o Oketopa o le tausaga na te’a ei.
E $65 miliona le tau fuafua sa i ai meatotino a le Faletupe i le masina o Iulai o le tausaga na te’a nei, peita’i ina ua taunu’u mai i le aso 1 o Ianuari o le tausaga nei 2021, ua ausia le silia i le $124 miliona. O lo o i ai le faamoemoe e tatau ona mae’a le Kuata 2 o le Tausaga Tupe lenei, lea e mae’a i le faaiuga o le masina lenei o Mati, ua lata i le $150 miliona le maualuga o le tau o meatotino a le Faletupe ua i ai.
Na taua atili e Buehler i le Komiti e faapea, talu mai le taimi na tatala ai le auaunaga a le Faletupe mo le atunu’u, ua maitauina le siisii i luga o vaega taitasi o lana auaunaga. E le gata i tulaga o nonogatupe mo tagata taitoatasi, ae o tulaga fo’i i nonogatupe mo pisinisi e oo atu lava i nonogatupe e fa’aaoga ai fanua ma meatotino e faamaonia ai.
PUIPUIA O TEUGATUPE E LE INISIUA A LE FETERALE
O se tasi o mataupu na fesiligia i lea iloiloga, o le tulaga i le puipuia lea o teugatupe a tagata taitoatasi ma pisinisi i le kamupani inisiua a le feterale I(FDIC).
Na naunau afioga i Faipule latou te fia malamalama i ni fuafuaga faataoto a le Faletupe i auala e mafai ai ona faamautu le puipuia o teugatupe a tagata o le atunu’u i le kamupani inisiua a le feterale (FDIC).
Na faamanino e Buehler i afioga i Faipule e faapea, o se tasi o auala e tatau ona ausia e le Faletupe ina ia mafai ai ona puipuia e le FDIC teugatupe a tagata, o le tutoatasi lea o le Faletupe ma pulea e kamupani tua e aunoa ma le toe aia i ai o le malo. E 3 tausaga na tuuina atu e le FDIC i le Faletupe o le TBAS e tapena ai tulaga uma e pei ona maa’omia e le FDIC.
O le taimi nei, ua mae’a le tausaga e tasi talu ona galulue le Pulega a le TBAS e faatino tulaga uma e pei ona moomia, toe 2 tausaga o loo totoe ona mafai loa ona tutoatasi le Pulega a le Faletupe e aunoa ma le toe pulea e le malo, ae pulea ma faatautaia e pisinisi lotoifale.
E ui e le o mafai ona puipuia e le inisiua a le feterale (FDIC) teugatupe a tagata o le atunu’u, peita’i na faamanino e le Taitaifono o le TBAS ia Reid, e i ai le kamupani tua o loo latou ofoina atu le inisiua mo teugatupe uma lava e oo atu i le $250,000.
Saunoa le afioga i le ali’i Faipule ia Avagafono Vaimaga Maiava e faapea, e foliga mai i lana maitau o le isi lea mafua’aga ua toatele ai tagata ua aga’i atu i le Faletupe o le ANZ Bank ma tatala ai a latou teugatupe, ona e le o puipuia e le FDIC teugatupe i le TBAS.
Na fesili Avagafono i le alii Peresetene, poo le a se vaega e mafai e le Fono Faitulafono ona fai e fesoasoani ai i le taumafaiga e faatutoatasi le Faletupe ona mafai ai loa lea ona agavaa i le tautua a le FDIC. Na tali le ali’i Peresetene o le Faletupe e faapea, e tatau i le Fono Faitulafono ona toe iloilo le tulafono na pasia e faavae ai le Faletupe i le 2016.
LITAEA MO TAGATA FAIGALUEGA A LE FALETUPE
O se tasi o mataupu na fesiligia i le iloiloga, o le mafua’aga e le agavaa ai tagata faigaluega a le Faletupe o le TBAS i le litaea a le malo. I le talitonuga o afioga i Faipule, soo se tagata faigaluega lava a le malo, e tatau ona agavaa lena tagata faigaluega i le litaea a le malo, e ala lea i le totogi o ana saofaga.
Na faamanino e Buehler i le Komiti e faapea, ua mae’a ona auiliili e Loia a le Faletupe tulaga o le tulafono ma ua manino mai ai le tulaga lea, talu ai o le silia i le 50% o meatotino a le Faletupe e aofia ai ma tupe o lo o pulea ma umia e le malo, e atagia mai i le faauigaina o le tulafono, o tagata faigaluega uma lava o lo o galulue i le Faletupe e le o ni tagata faigaluega i latou a le malo. Talu ai o lea tulaga, e le agava’a fo’i i latou i le litaea.
Saunoa le afioga i le ali’i Faipule ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen e faapea, i lona malamalama i le tulafono na pasia e faavae ai le Faletupe, o tagata faigaluega o loo galulue i le Faletupe, o tagata faigaluega uma lava a le malo.
Saunoa atili Faimealelei e faapea, o le itu o loo pito sili ona popole i ai lona taofi, o le lumana’i lea o tagata faigaluega o lo o galulue i le Faletupe, ina ne’i aafia lo latou lumana’i ma le mafai ai ona agavaa i le teugatupe a le litaea, ae le o i latou le mafua’aga.
Comments
Sorted by BestComments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.
Powered by Disqus