Skip to main content

Alia’e inugapia ma tuuaiga o le faaoolima i totonu o le Toese

O le mataupu lea ua tu’uaia ai ni alii pagota o lo o taofia i le Toese i Tafuna, i lo latou faaoolima i se isi alii pagota ma manu’a tigaina ai, e le gata ua alia’e ai tu’uaiga e faatatau i le sao atu i totonu o le Toese o le ‘ava malosi, ae ua atagia mai ai le faaauau pea lea ona tulai mai o le faafitauli o le lamatia o le saogalemu o nisi o pagota e mafua mai i le faaoolima i ai o isi pagota.

 

E pei ona taua e le malo i le latou tagi faasaga i alii pagota e to’alua ia ua molia i lenei mataupu, na matua ova le onana o alii nei i le taimi na latou faatino ai le solitulafono, o le fasi faamo’amo’a lea o se tasi o alii pagota, ma taofia ai lea alii pagota i le potu tigaina o le falema’i i Faga’alu.

 

O alii pagota e to’alua ua molia i lenei mataupu e aofia ai Lefatia Faafetai III ma Ryan Pite. O le vaiaso na te’a nei na tutula’i ai i laua nei i luma o le Fa’amasinoga Faaitumalo, ma o lo o taofia pea i laua i le Toese.

 

O loo tau fai molia Lefatia ma Pite i moliaga ta’i lua o le faaoolima i le tulaga lua, atoa ai ma le fa’aaoga faasolitulafono o se aupega mata’utia, o le vaega D lea o solitulafono mamafa, lea e mafai ona faasala ai se tasi i le Toese mo le umi e le silia i le 5 tausaga, pe faasala foi i le salatupe e le siliai le $5,000, pe faasala foi i faasalaga uma ia e lua.

 

O le vaiaso lava foi na te’a nei na tofu atu ai loa le mataupu a alii pagota nei e to’alua i luma o le Faamasinoga Maualuga, ma la faaulu ai tali tete’e i le tagia le malo. O le masina o Me e toe valaau ai le mataupu a Lefatia ma Pite i luma o le afioga i le alii Faamasino Sili ia Michael Kruse.

 

TAGI A LE MALO

 

O lenei mataupu e pei ona taua e le malo i le latou tagi, na tofu atu i le Ofisa autu o Leoleo i Tafuna, ina ua talosaga se alii Leoleo Kapeteni o le Ofisa mo se suesuega faapitoa, e faatatau i le mataupu lea na fasi faamo’amo’a ai e ni alii pagota se to’atolu se isi alii pagota.

 

O alii pagota e to’atolu o lo o tu’uaia na aafia i lenei mataupu e aofia ai Lefatia, Pite ma Lauolefiso Naea. O i latou ia o lo o tu’uaia sa latou fasi faamo’amo’a le alii pagota o Auau Papali’i ma manu’a tigaina ai o ia.

 

O Papalii e pei ona taua e le malo, o lo o taofia i le Toese ona o tu’uaiga i lona faaoolima lea i se isi alii e ala i lona fa’aaoga o se naifi e tui ai o ia.

 

E to’atele Leoleo Suesue na aga’i atu i le nofoaga autu o le Toese ma amata loa a latou suesuega e uiga i lenei mataupu, e aofia ai ma le fesiligia o molimau e pei o Leoleo o le Toese atoa ai ma nisi o ali’i pagota o lo o taua sa latou molimauina lenei fa’alavelave.

 

Na taua ese tasi o molimau i Leoleo Suesue e fa’apea, o lenei mataupu na alia’e mai ina ua alu atu Lefatia ma fafagu mai Papalii mai totonu o le sela o loo moe ai, ma fai i ai la te savalivali i le sela o loo taofia ai Pite sei o latou talanoa ma faasoa i se tasi o mataupu taua lava.

 

Na taunuu Lefatia ma Papalii i le sela o loo loka ai Pite ma la vaaia ai ni alii pagota se to’alua o loo nofonofo mai ai, o i laua ia o Pite ma Naea. Na umi se taimi o fai talanoaga a alii nei e to’afa, lea e aofia ai alii pagota e to’atolu ia Lefatia, Pite ma Naea ma le susuga a Papali’i.

 

A o faagasolo le talanoaga a le au alii lenei, na matua faateia Papalii ina ua sasau atu se ta malosi a Pite i se laupapa ma manu’a ai lona ulu. Na taumafai Papalii e tu i luga e alu ese ina ua ia mautinoa o le faalavelave le mea lea o le a tula’i mai, peita’i na faateia o ia ina ua tu’i o ia e Lefatia ma palasi ai i lalo o le foloa sima o le fale.

 

E le i toe faatali Lefatia ma Pite ae ua la faasaga atu loa ma fasi faamo’amo’a Papalii e ala i le ta tu’i ma kiki o ia i ona foliga ma lona tino atoa, a o matamata ai le alii pagota o Naea ma ia pu’e le ata (video) o gaioiga o lo o faia ia Papali’i, e fa’aaoga i ai le telefoni a Pite.

 

Na umi se taimi o faia pea gaioiga a Lefatia ma Pite i lo la faaoolima lea ia Papalii seia oo lava ina lagona e i laua le vaivai, ma manatu ai loa e taofi le faaoogalima ae fai sina koma, a o taatia pea lava Papalii i luga o le fola o le fale o lo o manu’a lona tino.

 

E pei ona taua e le malo i le latou tagi e faapea, na toe faaauau le gaioiga a Lefatia ma Pite i lo la fasi faamo’amo’a o Papalii, ae na faatoa taofi le la gaioiga ina ua la vaaia le taatiatia o le alii na aafia e foliga mai ua oti.

 

O nei gaioiga uma e pei ona taua e le malo, sa pu’e uma e le alii pagota o Naea e faaaoga ai le telefoni a Pite. O le ata sa pu’e e Naea ma matamata ai nisi o alii Leoleo o le Toese, peita’i na fiu Leoleo Suesue e saili le telefoni e lei maua.

 

Na maua le avanoa o Leoleo Suesue e fesiligia ai Papalii e tusa ai o lenei faalavelave, ma ia faamaonia ai mea uma lava e pei ona taua e le molimau i lana faamatalaga.

 

Ina uma mae’a ona faaoolima i laua ua molia ia Papalii, sa la faaumuumu ai loa ma feei i luga. Na lafo foi e i laua nei upu masoa ao faaauau ona feei leotetele ma pisapisao i totonu o le Toese.

 

Na talosaga Leoleo Suesue i le Leoleo Kapeteni o le Toese ina ia avatu Lefatia ma Pite i luma o le Ofisa se’i fesiligia e uiga i lenei faalavelave, peita’i na tali le Leoleo o le Toese, e le mafai ona aumai alii nei e to’alua i luma e fesiligia, ona ua matua ova le onana, e faaeteete gata foi le taimi e aumai ai i laua i luma o le Ofisa.

 

Na faamaonia e se tasi o Leoleo o le Toese i Leoleo Suesue, lona vaaia o Lefatia ma Pite o lo o matua onana lava i le taimi na aga’i atu ai e taofi le faalavelave na tula’i mai. E le i mafai ona iloa pe na faapefea ona sao le ‘ava malosi i totonu o le Toese i le taimi na tula’i mai ai lenei fa’alavelave.

 

Na taua e se tasi o molimau i Leoleo Suesue, o le mafua’aga  na faaoolima ai Lefatia ma Pite ia Papalii, ona o le alii lea na manu’a i le faalavelave lea ua loka ai Papalii, o se alii e aiga i ai Lefatia ma Pite.

 

O manu’a na aafia ai le alii pagota na lavea e aofia ai manu’a tuga i lona ulu ma ona foliga, atoa ai ma lona auvae na gau.

 

E pei ona taua e le malo i le latou tagi, e le o se taimi muamua lenei ua aafia ai Pite i faalavelave o loo tutupu mai i totonu o le Toese.

 

I le tausaga e 2011 ao tuli ai le faasalaga a Pite, na aofia ai o ia i pagota e to’afa ia na sosola i tua mai le Toese ma latou fasi faamo’amo’a le alii Leoleopo o le Faletupe o le ANZ Bank i Tafuna, ae fao faamalosi ana meatotino e aofia ai tupe.

 

O le tausaga e 2013, na molia ma ta’usala ai fo’i Pite i lona faaaoga o se u’amea maai e tui ai le manava ma le papatua o se alii pagota i totonu o le Toese, e mafua mai ina ua tulai mai se feeseeseaiga i le va o ia alii e to’alua.

 

O le tausaga e 2015, na molia ma ta’usala ai Pite i lona sola i tua ma faaoolima i se alii i luma o se faleoloa i Tafuna, e ala i lona faaaoga o se atigi fagupia e ta ai lona ulu ma manu’a tigaina ai.

 

E ese mai i ia moliaga, na ta’usala foi e le Faamasinoga ia Pite i moliaga mamafa e aofia ai le gaoi, talepe fale ma le faomea.

 

O Lefatia o loo taofia i le Toese e faatali ai le faaiuga o le mataupu e pei ona tuuaia ai o ia i le umia faasolitulafono o fualaau faasaina ma a’upega malolosi.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all