Skip to main content

Tala I Vaifanua

FA’AILOA I FOMA’I DOH & LBJ LE MA’I PIPISI CONOVARIUS MA ONA AUGA

 

Ua mae’a faia le galuega tima’i i le vasega o foma’i uma ma tausima’i a le Matagaluega o le Soifua Maloloina e tusa o le fa’ama’i fou lea ua pipisi mai fo’i e afua mai Saina, ma ua maua ai nisi i Amerika ma isi malo o le atu Asia.

 

Ua matauina e faigata tele fo’i auga o le Conovarius, ma ua matauina fo’i le tele o fa’asalalauga fa’alaua’itele mai atunuu eseese o le lalolagi e logologo atu ai i o latou tagata nu’u auga va’aia o lea gasegase ma nisi o ala ua fa’aaogaina e puipuia mai ai tagata lautele mai le pesia a’o femalagai i lea gasegase.

 

Fa’ailoa e le foma’i o Fa’ama’i Pepesi ma fa’amaumauga uma e tusa o nei fa’ama’i, Dr Aifili John Tufa, “E leai se tasi ua iloga mai ua maua i lenei ma’i i le tatou malo, ma ua fa’ataoto fo’i fuafuaga a le Matagaluega o le Soifua Maloloina ina ia taumafai atili e taofia le avanoa e mafai ai ona pesia se tasi i lea Conovarius.”

 

O le a lava le gasegase e ulufale mai i falema’i i le atunu’u e tau atagia mai ai foliga va’aia o lea gasegase ua faia fa’amaumauga ma auina atu i fafo mo suesuega atili, ma toe fa’ailoa mai mo le silafia a le mamalu o le atunu’u ma i matou fo’i e faia aga’i i ai togafitiga.”

 

Ua fa’ailoa mai fo’i e ia, e tauau e i ai fo’i se fa’asa e fa’amalosia mulimuli mai, ina ia puipuia le atunu’u, ae amise lava i le vasega o pasese femalaga’i mai vaalele ma va’a la’u pasese ma va’a fagota i a latou aufaigaluega.

 

Mo le taimi nei ua ia fa’ailoa mai ua mae’a tauaofia le vasega o foma’i ma tausima’i uma lava i le atunu’u o auga va’aia o nisi ua maua i lea gasegase e aofia ai: tale, fiva, ma e faigata ona manava pe fufusi tele fo’i lau fa’alogo i lou fatafata, e tali tutusa lava ma auga o le influenza.

 

Ua talosagaina tagata lautele, ia va’ai toto’a i auga o nisi o aiga pe afai o le a fa’agasegasea, a va’aia loa nei ituaiga o auga, vave ona fa’ao’o ane i latou i le falema’i e va’aia foma’i.

 

3 FANAU MAUA SIKOLASIPI - FIJI NATIONAL UNIVERSITY

 

E toatolu alo o le atunu’u ua malaga atu nei i Fiti mo aoaoga fa’afoma’i i le Fiji School of Medicine i avanoa fa’asikolasipi mai le tatou Malo.

 

O le a fa’aopoopo atu fo’i i latou i le isi vasega o fanau a le atunu’u ua mae’a auai i lea Iunivesite i a’oa’oga fa’a-Foma’i.

 

E ono avanoa sa taua’aoina atu e le LBJ Medical Center peita’i e to’atolu i latou ua toe ave’esea talosaga, ae to’atolu ua fa’aauau pea ma e amatalia a’oa’oga ia Fepuari 2020. O i latou nei e to’atolu, Anna Afoa, Jasmine Muasau ma Talimeli Taufetee.

 

O le vaiaso sa fono ai i latou nei ma le afioga le Kovan a Sili, Lolo Matalasi Moliga; Pulesili o le LBJ, Faumuina John Faumuina, ma le ta’ita’ifono o le ASG Financial Aid Board Senatoa Faiivae A. Godinet.

 

O nisi o fanau a le atunuu ua mae’a aooga i le Fiji National University e aofia ai Noel Anesi, Nerisa Faumuina, Mary Mataia ma Noelle Niedo.

 

Ua i ai foi nisi o fanau aoga a le atunu’u e a’o’oga mo ni tusi pasi i le Clinical Laboratory Technology mo le tausaga e tasi. Ma o lo’o fa’atupeina e le  Matagaluega o le Initeria. O i latou nei o Amber Jungblut, Leva Joan Tauti ma Filigatapupula Togiola.

 

SAILIA OFISA O FEMALAGAIGA SUI AGAVA’A I LE “SHORT AMNESTY”

 

I le toe lua ai o vaiaso mae’a le polokalama a le Kovana e talosaga ai pepa nofo mau o nisi o loo ua alaala pea i Amerika Samoa ae ua ova taimi o latou pemita, ua o atu ai i afio’aga le aufaigaluega a le Ofisa o Femalagaiga e lesitala mai nisi e mafai  ONA fa’aaoga ma agava’a i lea polokalama - “short amnesty”.

 

Fa’ailoa e le Pule o le Ofisa o Femalaga’iga Peseta Dennis Fuimaono, talu mai ona amatalia le lesitala mo lenei polokame, “ua iloga mai lava e le o fa’aaogaina nei avanoa. O le ala lea o le toe a’apa atu lava o le Ofisa ma auina atu tagata faigaluega, ina ia mae’a lenei fa’agafua a le Kovana ae ua aoga ia i latou e fa’aleleia ai latou pepa nofo mau i Amerika Samoa, ma ia amata ai fo’i ona usita’ia e i latou tulafono tau femalag’aiga i le tatou teritori.”

 

O le aso 6 o Fepuari e fa’amuta ai lea polokalame a le kovana.  O le aso toana’i ua te’a sa fa’atulaga ai nofoaga e lesitala i latou e agava’a mo le polokalama.

 

Fa’ailoa e Peseta e lua mafuaaga o le le toatele i latou e lesitala mo le “short amenesty”, e aofia ai le taugata tele fo’i le tinoitupe e totogia ai le faiga o latou talosaga e nonofo mau ai ma le isi, aua e iloa ai i latou ma i’u ai ina sailia i latou ma ave fa’apagota ai i latou atunuu.

 

“Ua i ai se taimi ua atofaina mo le mamalu o e talosagaina pepa o nei sui ua ovasiteia i Amerika Samoa ina ia latou totogia ai pili mo talosaga o le a fa’auluina. Ua iloga mai e faigata lava lea ua mafua ai ona to’atele i latou ua nonofo e le talosagaina pepa, ma ua avatu ai ia i latou le avanoa lea. Ae tatau ona fa’aulu mai le talosaga, ia maua le vaitau tonu mo le fa’agafua lea e fa’agasolo nei.”

 

I le taimi nei e 850 talosaga ua mae’a fa’aulu ae tusa o le 72% o talosaga ua mae’a totogia uma pili e mafai ai ona fa’agasolo i le fono a le Komiti Fa’afoe o le Ofisa o Femalaga’iga ma pasia mai ai e nonofo mau i Amerika Samoa nei. O le isi 28% o lo’o fa’atalitalia pe taimi e mae’a ai ona totogia pili na fa’atulaga ona fa’ao’o fo’i lea o latou talosaga i le fonotaga a le Komiti Fa’afoe ma fa’amae’a ai le tautuaina o i latou.

 

O pili nei ua mae’a fa’atlulaga mai e le Ofisa o Femalagaiga e aofia ai le Pone ua mae’a fa’atulaga mo tagata o malo eseese e malaga mai ai sui ua ovasiteia, o latou pasese toe fo’i ma fa’aulu o le talosaga i le fonotaga a le Komiti Fa’afoe fa’atasi ai ma le totogi o lou ID pe a mae’a mai le fono ua pasia.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all