Skip to main content

Tala I Vaifanua

WPRFMC GALULUE & DMWR FA’ALELEIA FA’AMAUMAUGA PUNA’OA GATAIFALE

 

I le fonotaga lona 180 a le Western Pacific Regional Fisheries Management Council (WPRFMC) sa faia i le vaiaso ua te’a i Amerika Samoa, na mua’i fa’ailoa ai le mana’oga fa’apitoa o le Komiti Fa’afoe, ina ia fa’aleleia fa’amaumauga i so’o se taimi, o punaoa uma o loo aotelega i le gataifale, ae maise o fa’amaumauga o fagotaga, ia mautinoa le lava o le i’a mo le tatou vaitaimi ma soloa’i atu i le lumana’i.

 

O le matafaioi e galulue fa’atasi i ai le matagaluega o le Pulega o le Vaomatua ma le Gataifale (DMWR).

 

“A leai ni faamaumauga tonu, e le mautu fo’i le sosia ma puna’oa o le gataifale mo tupulaga o soloa’i mai o so’o se atunu’u, ma o se aia tatau e ao ina mataituina lelei i taimi uma, aua ua to’atele o lo’o ua fa’ataga e fagota i le vasa loloa fa’avaomalo o le vasa pasefika,” o se tasi lea o saunoaga a le ali’i sui taitaiono o le Komiti faafoe lenei.

 

I le saunoaga a le Lutena Kovana Lemanu Peleti Mauga na tatala ai le fonotaga sa ia ta’ua ai, “E taua tele ona amana’ia le fa’aauau pea o faigafaiva sa masani mai ai le atunu’u i o latou gataifale. Ua mataituina le mana’omia ona lava o le i’a mo fagotaga mo le faamoemoe e tu’uapa ma toe fa’atau atu o se oloa gaosia mai o tatou malo, peita’i e ao ina fa’aauau pea le ala o le soifuaga sa soifua a’e ai le atunu’u i ona atumotu, o se tu ma le aga e le tatau ona soloia. Fa’afetai i le sao o le Komiti i lona fa’auaua pea ona fa’ataga o fagotaga a atumotu se’iloga o loo ua fa’asa mo sina vaitau se’i toe fa’ao’a le gataifale.”

 

Sa ia fa’afetaia le fa’asoa mai a le Komiti lenei i le tele o poloketi fa’atautaia mo le fa’aauupegaina o le au faifaiva o le atunu’u.

 

Peita’i sa ia fa’ailoa, “Ua le gata ai le mana’omia, e ao ina talosagaina pea le fa’aauau mai o fa’atupega mo poloketi tetele ina ia mautinoa o lo’o aga’i atu le au faifaiva o le atunu’u ina ia fa’atumauina lo latou fo’i faatofala’iga i totonu o le atunu’u e soloa’i atu i le lumana’i.”

 

Ua ia fa’aalia, “Ua mautu fesoasoai mo fagotaga i Alia fagota lea e fa’ataga i totonu o le sone fagota mo va’a laiti, ua mae’a fa’afouina alia fagota i Tutuila ma le Manu’atele, fa’afetai tele mo lena fesoasoani sa fa’auia mo le ‘au faifaiva.”

 

O nisi o folasaga sa mafai ona tapena mai ai ni fa’amaumauga ua ogaoga e ao ina talanoaina ma fetufa’i ai le Komiti i lana usugafono lenei. O tulaga o le aotelega o va’a fagota o lo’o fagotaina le sone fa’avaomalo i le vasa pasefika, ua fa’ateleina va’a o le malo o Saina i le 45% ua si’itia ai, ae o le aofa’i o va’a fagota a Amerika Perseiners sa 60+ le faitau aofa’i lea ua toe na’o le 13.

 

O le lipoti mai le susuga Clay, o fa’amaumauga ua mafai ona maua mai e tusa ai o le aotelega o le I’a i le tatou sone ma le aotelega o le sone a setete ma atumotu o Amerika i le Pasefika, ua fa’ailoa mai ai o lo’o lava ma totoe mo le taimi nei.

 

E le o toe i ai se fa’asa o fa’amalosia se’i vagana ai le Malie lea o lo’o fa’assa ona fagota. O lo ua tatala le fagotaina o isi i’a uma e aofia ai le tuna Big Eye sa taofia. O le i’a lea e tausami e le atunu’u i a latou faigafaiva masani, ua fa’ailoa mai ua toe lelei fo’i lona faitauga mo le atunuu. O lo’o fa’amalosia pea lava le auai pea o se tasi o tagata e mataituina fagotaga i luga o va’a fagota ta’itasi, ina ia mautu pea lava fa’amaumauga o i’a ma le tele o fagotaga uma.

 

E ese mai lea ua aoina mai fo’i fa’amaumauga i e o lo’o o’o atu i va’a fagota pe a taula mai ina ia maua uma ituaiga o i’a o lo’o fagotaina i le gataifale o teritori ma setete o Amerika. O nisi ala ua fa’aaogaina mo le aoina mai o fa’amaumauga e fa’aautu i ai fa’aiuga a le Komiti lenei, o a latou sailiiliga e fa’atino ma e totogi fo’i le fa’atinoga i tulaga o fagotaga e fagota mai le atuvasa o pulea e Amerika i le Pasefika.

 

Ua fa’atalosagaina fo’i e le Matagaluega o Fefa’ataua’iga a le tatou nei malo le fesoasoani mai a le Komiti lenei ina ia latou tusia se tusi e va’ava’alua ma le latou talosaga i le US Economic Development Administration e fa’atupe mai ai le fausaga o le Alia Tele, lea o le a toe mae’a atu fo’i lenei nofoaiga, ae le’i mafai lava ona fausia ma tino mai, ina ia avea ma se poloketi aoga tele mo le ‘au faifaiva.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all