Skip to main content

Su’esu’e faiga fa’atali tane o loo tu’uaia ai ni Tamali’i o le atunuu

E le o toe umi se taimi ae mae’a loa su’esu’ega o lo o fa’agasolo a le Matagaluega o le Puipuiga o le Saogalemu Faalotoifale (ASDHS) a le malo o Amerika Samoa, fa’asaga i le mataupu o lo o tu’uaia ai ni faiga fa’atalitane i le va o se fafine mai Samoa, ma ni Tamali’i se to’afa o le atunu’u e fa’aaoga ai tupe.

 

Na taua e le fafine o lo o a’afia i se fa’atalatalanoaga ma le Samoa News i le vaiaso na te’a nei, o lo o ia te ia uma ata sa ia pu’eina i le taimi na fa’atino ai nei faiga, ma ua ia sauni e fa’asoa atu nei ata uma i le taimi e fa’atinoina ai le fa’amasinoga o lenei mataupu, ina ia lagolagoina ai lana mau.

 

I se fa’atalatalanoaga ma le Samoa News, na fa’amaonia mai ai e le afioga i le ali’i Fa’atonusili o le ASDHS ia Samana Semo Ve’ave’a e fa’apea, e tele isi mataupu o lo o aga’i i ai le latou suesuega e fa’atatau i lenei mataupu.

 

O ni isi o ia mataupu e pei ona saunoa Samana, e fa’atatau i le pisinisi lea o lo o a’afia ai le fafine mai Samoa, faapea ai ma le taumafai e fa’atalatalanoa Tamali’i o le atunu’u o lo o a’afia.

 

Saunoa atili Samana e fa’apea, sa ia talanoa i se tasi o Tamali’i o lo o a’afia, ma fautuaina o ia ina ia taofi lona manatu e natia le mataupu, ae ua tatau ona tula’i mai e fa’ailoa lana itu ina ia mafai ai ona fesoasoani i le latou suesuega o lo o fa’agasolo i le taimi nei.

 

“Matou te mana’omia fa’amatalaga mai Tamali’i e to’afa o lo o a’afia e fesoasoani ai i le matou suesuega. Ae le mafai ona matou maua nei fa’amatalaga pe afai e mumusu nei Tamali’i e fa’ailoa le mea moni ma talatalanoa i o latou aiga,” o le saunoaga lea a Samana.

 

O ni isi o Tamali’i o lo o tu’uaia o latou suafa i lenei mataupu, ua lauiloa i le atunu’u ma o lo o umia fo’i ni isi o tulaga maualuluga i totonu o Ofisa a le malo. O i latou uma fo’i nei e pei ona saunoa Samana, o sui e litaea mai i vaega ‘au a le malo tele, o lo o latou umia fo’i suafa matai maualuluga.

 

I le mataupu e fa’atatau i le pisinisi o lo o a’afia ai le fafine mai Samoa, na saunoa Samana e fa’apea, ua tele fa’amatalaga ua maua e lona Ofisa i le fa’atinoina lea e le fafine lenei o lana pisinisi e fa’atau atu ai ola taulima ao i ai o ia i le atunu’u.

 

“O lo o matou sailia fo’i pe sa lesitala lana pisinisi e tusa ai ma ala o le tulafono pe leai fo’i,” o le saunoaga lea a Samana.

 

Na fesiligia e le Samoa News ia Samana poo le a le ituaiga moliaga lea o lo o ia manatu e ono molia ai se tasi o lo o a’afia i lenei mataupu. Na saunoa Samana e fa’apea, o lo o latou vaavaai muamua lava i le fafine ma lana pisinisi, poo fa’atinoina i ni auala faasolitulafono i totonu o Amerika Samoa.

 

Ae o le mataupu e fa’atatau i faiga fa’atalitane e ala i le fa’atauina o faiga fa’afeusuaiga, o lo o latou vaavaai i le auala na taumafai ai lenei fafine e fa’aaoga lona tino i faiga faafeusuaiga ma Tamali’i e to’afa ae maua ai ana tupe.

 

“O lo o matou vaavaai i le tulafono o faiga fa’atalitane ina ia mautinoa e fesoota’i ma elemeni o gaioiga uma sa tutupu. O lo o matou vaavaai fo’i i le faia o pisinisi fa’asolitulafono i totonu o le teritori,” o le saunoaga lea a Samana.

 

O le fafine e pei ona saunoa Samana, o se tagatanu’u o Samoa na malaga mai i Amerika Samoa nei mo le fa’atauina mai o ana ‘ula lopa’ (lopa neckless), ae i’u ina aafia ai loa i tu’uaiga e pei ona tula’i mai i tulaga fa’afeusuaiga fa’atalitane.

 

Ina ua le maua e le fafine lenei vaega tupe sa naunau i ai mai Tamali’i na latou mafuta, na ia alu ai loa ma faila lana tagi i le Ofisa o Leoleo ona o gaioiga sa faia e Tamali’i fa’asaga ia te ia.

 

O le tofu atu ai o lenei mataupu i le Ofisa o Leoleo, na tuuina atu ai loa e le Ofisa o le Loia Sili se poloaiga e taofi ai le tuua e le fafine o le atunu’u ae sei fa’agasolo suesuega a le Ofisa o Leoleo.

 

Na maua le avanoa o le Samoa News e fesiligia ai le fafine o lo o ogatotonu i ai lenei mataupu. I lea talanoaga, sa ia talosagaina ai le taofia o lona suafa e aua le fa’alauiloaina.

 

Na fa’amaonia e le fafine lona pu’eina o ata o gaioiga uma fa’afeusuaiga sa faia i le va o ia ma Tamali’i na a’afia, ma ua mae’a fo’i ona tuuina atu nei ata i le Ofisa o Leoleo e fesoasoani ai i le latou su’esu’ega.

 

E le i mana’o le fafine e talanoa e fa’atatau i le mataupu, ona ua mae’a ona fautuaina o ia e le Leoleo Suesue o lo o gafa ma le suesueina o le mataupu, e aua ne’i talanoa i le au fa’asalalau e uiga i lenei mataupu.

 

“Na fautua mai le Leoleo Suesue ia te a’u, o le taimi lava ou te talanoa ai i le au fa’asalalau e fa’atatau i le mataupu, o le taimi fo’i lena e taofia ai loa le suesuega o lo o fa’agasolo,” o le molimau lea a le fafine.

 

Sa ia faamanino atili e fa’apea, o le poloaiga mai le Ofisa o le Loia Sili e taofia ai o ia mai lona tuua o le atunu’u, e le ona o se taumafaiga e taofia o ia mai le sola ese, ae o le taumafaiga ina ia taofia o ia e fai ma molimau a le malo i le taimi o le fa’amasinoga.

 

E to’atele ni isi o le atunu’u ua fesiligia le mafua’aga ua ala ai ona fa’atino e lenei fafine lana pisinisi a o i ai pea o ia i le atunu’u. O nisi ua latou fesiligia le pemita na malaga mai ai o ia, poo tumau pea lona lelei pe leai fo’i.

 

Ae na taua e le fafine i le Samoa News, e leai se isi e mafai ona fa’afoia o ia i Samoa, ona o ia o le sitiseni Amerika, e fa’aipoipo atu fo’i o ia i se tagatanu’u o Amerika Samoa.

 

Sa ia taua atili fo’i e fa’apea, na alu i le Faletua o Ipu Lefiti, lea o lo o fa’auluulu i ai le Ofisa o Sulufaiga o Tagata Mafatia mo se fesoasoani, ae emo ane le ata ua ripoti e Lefiti le mataupu i Leoleo.

 

Ae na taua e Lefiti i se fa’atalatalanoaga ma le Samoa News e faapea, na ia faia le faaiuga e tuu atu ai le mataupu i le Ofisa a le afioga a Samana, ina ua mae’a ona ia fa’alogologo i le molimau a le fafine ma ia mautinoa ai loa, e leai ni mau fa’amaonia e lagolagoina ai lana fa’amatalaga, o ia sa aafia i faiga fa’afeusuaiga.

 

Saunoa Lefiti e fa’apea, o le faamatalaga atoa a le fafine lenei na manino ai, o lana taumafaiga lenei sa faia ina ia fa’aaoga lona tino e maua mai ai tupe mai Tamali’i na a’afia. O lea fo’i ua ia taumafai malosi lava i se auala e faafefe Tamalii i ata ua ia pu’eina ina ia totogi atu ai ni tupe ia te ia.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all