Skip to main content

Tala I Vaifanua

LELEI MAKETI MO LE 'AVA SAMOA

 

I le taimi nei i le maketi mo le Ava Samoa e auina atu i maketi i fafo, ua fa'ailoa mai ua matua mautu lava. O se tala fiafia i le vaega o faifa'ato'aga 'Ava Samoa ile malo Tuto'atasi, peita'i, ina ua maua se avanoa e fefa'asoa'i ai ma le susuga le Fa'atonu o Fa'ato'aga Filifa'atali Mike Fuiava, sa ia fa'ailoa mai, o se tasi o mataupu o le a ia avatua i le fonotaga ma Samoa e Lua, “ina ia aoga fo'i lea ituaiga o fa'ato'aga e avea ma se tatou fua o fa'aeleeleaga e auina atu i maketi i fafo."

 

O le 'Ava Samoa ua iloga mai  e fa'aaogaina lea i le vaila'au fa'amoe mo tagata pe a faia ta'otoga, fa'apena fo'i ma meaola ma o le afua lea ona lelei o le tau mo fefa'ataua'iga.

 

I le tulaga sa i ai le auina atu i maketi i fafo o le Ava Samoa, sa i ai se faaletonu i le tausaga 2002, lea na taofia mai ai le maketi e le Iuni a Malo Europa, peita'i, na sogasoga lava le sa avea ma Taitaifono o le Komiti Fa'afoe mo Maketi o Fefa'ataua'iga a Samoa, Tagaloa Eddie Wilson, sa ia sailia loa le konekarate o le Maketiga o Oloa ma Fua o Fa'ato'aga i fafo, ma ua iloga ai, o lo'o tele se avanoa e malo ai Samoa i se fa'amasinoga e faia ona ua le tu'u feagaiga maketi i fafo i aiaiga o lea feagaiga mo fefa'ataua'iga.

 

O iina na toe maua ai le avanoa ma ua toe tatala mai ai le maketi a le Atu Europa, peita'i, sa sailia fo'i e i latou nisi maketi fou, ma ua tele ai  maketi ua avanoa mai mo le fa'atauina atu o le Ava Samoa.

 

Ona o tatou eleele i Amerika Samoa nei e matele ina maua avanoa i nai auvae mauga ma eleele soata, e tele le la, ua aoga tele lea mo le Ava Samoa e totoina ai. Ua maua se isi avanoa mo lea ituaiga o maketi, ae mafai ona fa'aulu sa'o fo'i i tatou i Hawaii ma isi setete o Amerika.

 

O se lipoti a Filifa’atali e tusa o le Talo a Samoa sa taofia le toe aumaia i le atunu'u, ua mae'a tatalaina mai, ae le fa'aaogaina mo le polokalama o Mea Taumafa a le fanau a'oga [SLP] ua na'o le faiga tuai lava sa fa'atau ai i faleoloa, e le mafai fo'i ona fa'atauina i le tatou maketi tele i Fagatogo.

 

O lea tatalaga o le toe fa'atauina mai o Talo mai Samoa, na pasia ma tatala i le aso Lulu ae aso Faraile ua tatou afatia. O lona uiga o le aso 7 Fepuari, 2018 na tatala ai lea fa'asa.

 

METOTIA FOU AOAO AI FANAU - POLOKALAMA A LE ‘KEEEP’

 

Sa fa'atalosagaina e faia'oga ma Pule A'oga lenei ituaiga polokalama e saili ala e fa'aosofia pea le agaga fiafia e a'oa'o atu, ma ia fa'atele fo'i ala e mafai ai ona fesiuia'i apefoe o le a'oa'oina o fanau, aua o tatou fanau, ua i ai suiga ua tatou matauina, ua ave'esea ai o latou taliga mai le fa'alogo, po'o latou agaga mai le ituaiga a'oa'oga sa masani ona taotu fa'atautaia ai a'oa'oga i potu a'oga.

 

E le gata i lea, ae ua matele ina fesi'ita'i tofiga e faigaluega ai faia'oga, ua maua le fa'afualoa o le tautua ma ua si'itia fo'i le atamai e tusa o tusi pasi ua mae'a umia, ma ua si'itia ai tulaga e galulue ai, ae leai se polokalama e mafai ona fesoasoani i faia'oga nei, ia iloa lelei le tofiga fou ma ala o faiva o le a faigaluega ai i na tofiga fou.

 

O sui e to'alua mai Amerika o lo’o fa’afoeina a’oa’oga a faiaoga mo le polokalama o le ‘KEEEP’ - Keep Explemplary Educators Enriched Program - talu mai le aso Gafua, e aofia ai le tamaitai ia Dr Marilyn Simon.

 

"O le a'oga, o le faia'oga o le tagata su'esu'e, ae o le fanau a'oga e te faia aga'i i ai lau suesuega ma lau polokalama ua e manatu e ao ina fa'aofi i mafaufau o le fanau. O taimi uma o lou lava lea sao, aua ne'i motu lau sailiiliga, va'ai toto'a ma matau, po'o le a fo'i se aoga o lau suesuega o fa'atautaia i le agaga fiafia e saili o le fanau a'oga i lau vasega,” o se tasi lea ala sa fa'ailoa e Simon.

 

“O fesili e fa'amoemoe tele i ai lo latou naunau e fa'aaoga lau suesuega. E i ai au fesili o le a to'atele e fiafia e sailiili ai pe tali mai ai fo'i, ae i ai fesili o le a e va'aia e tausailia e i latous e tali. O le vaega lua lena o lau suesuega, ia e va'ai toto'a i a'afiaga o le fanau a'oga i au fesili.”

 

"Vaega tolu o lau suesuega taumafai e toe fa'amaumau uma ai fa'ai'uga ua va'aia i lau vasega e tusa ai o au fesili ma o latou tali. Ia faia sau fa'ai'uga lelei ma ia e iloa lelei, o le sui tausaili i ala e mafai ai ona malamalama lelei le tamaititi i le mataupu sa e fa'aaogaina mo lau suesuega."

 

O le agaga atoa o lea folasaga na amata tatala ai le folasaga a lenei tama'ita'i faia'oga i le numera mai le Walden University, "Ia mautinoa ua fa'aosofia le agaga fia a'oa'o o le faia'oga, ia le motusia le so'otaga fiafia fo'i o le fanau e auai i lau suesuega ma ia malamalama atili ai i latou i lau mataupu sa e fia fa'ailoa atu i lau vasega."

 

TAPENA MO LE FA'ALELEIA LAISENE AVETA'AVALE

 

Ua fa'ailoa e le Matagaluega o Puipuiga o le Saogalemu Lautele, le ma’ea ona fa'akoekarateina se kamupani mai fafo e fa'aleleia le tapenaga o laisene ave ta’avale a Amerika Samoa.

 

Saunoa le Komesina o Leoleo, Le'i Sonny Thompson, e fa’apea, "O lea sa le taulia tatou Laisene ona o le ituaiga pepa sa fa'aaogaina e lomia ai, ma ua agava'a ai mo se pepa fa'amaonia e tusa o aiaiga a le Feterale."

 

O le kamupani lea ua fa'atulaga nei, o le a galulue fa'atasi ma le DPS ina ia aumaia lea ituaiga pepa sa'o, ina ia le toe fa'aletonu lea itu o le auaunaga lautele.

 

O le taofiga lea e i ai nei, talu mai le aso 5 o Fepuari, ua le toe talia ai le Laisene Ave Taavale a Amerika Samoa e fa’aaoga e ulufale ai i totonu o se setete ma teritori o Amerika, ae maise fo'i o nofoaga a le militeri.

 

O le galuega muamua e fa'atino e lenei kamupani ua fa'akonekarate, o le fa'atula'ia lea o le Masini Fai Pepa Fa'amaonia po'o Laisene i le OMV i Tafuna, ona toe fa'aauau loa lea o le pu'ega o Laisene Aeta'avale.

 

"O lo'o fa'aauau lava le sailiga, po'o fea ua o'o i ai le vaega tupe na toina mai e $300,000 mo le tapenaga o Laisene Ave Ta'avale Amerika Samoa ia agava'a ai o pepa fa'amaonia a le Feterale. E tele suiga sa faia i lea vaega tupe ma e mae'a ane ua o'o i le $1.3miliona mo lea lava fa'amoemoe e tasi, ae o lea lava e le o faia le galuega na afua ai ona fa'amatuu mai lena vaega tupe tele,” o a Le’i lea.

 

Mai lena vaitau sa tapena ai lea auaunaga ia sa'o, na talosagaina fo'i le toe tolopoina o le fa'amamaluina o lea aiaiga o laisene mo le tausaga e tasi, fa'atasi ai ma le nofo va'ava'aia e tolu masina, lea ua muta ai loa ma le avanoa.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all