Skip to main content

Tala otooto mai le Fono Faitulafono

FESILIGIA LE FA’ALETONU UA TUAI AI ONA MAUA LAISENE AVE TA’AVALE

 

O le fa’afitauli i le leai o ni laisene ave ta’avale ae na o lisiti o lo o tu’uina atu e le Ofisa o Ta’avaleafi (OMV) i ave ta’avale o le atunu’u, ua mafua ai ona tele fa’asea mai le mamalu lautele o le atunu’u, ma fesiligia ai loa lenei mataupu i luma o le Fono Faitulafono i le vaiaso nei.

 

Na taua e le afioga i le Sui Peresetene o le Senate ia Nuanuaolefeagaiga S. Nua e fa’apea, ua fai si umi o tula’i mai pea le fa’afitauli lea i le Ofisa o le OMV, i le o atu o tagata e fa’afou laisene ave ta’avale ae tu’u ane i ai lisiti ma le fa’aupuga, ia fa’aali le lisiti i Leoleo i le taimi e taofia ai a latou ta’avale i luga o le aualatele, ae se’i fa’atali le toe fa’aleleia o le masini e pu’e ai laisene ave ta’avale.

 

O le iloiloga a le Komiti o le Puipuiga o le Saogalemu Lautele a le maota o sui i le taeao ananafi, na fa’amanino ai e le Komesina o Leoleo le tali o lenei fesili, ina ua fesiligia o ia e afioga i Faipule e uiga i le mataupu o laisene ave ta’avale ma lisiti o lo o tauaaoina atu i le atunu’u.

 

Saunoa le tofa i le Tootoo ia Le’i Sonny Thompson e fa’apea, o le fa’aletonu i laisene ave ta’avale e mafua mai i le fa’aletonu o le masini o lo o pu’e ai laisene i le Ofisa o Ta’avaleafi a le malo i Tafuna. E le o se taimi muamua lenei ua fa’aletonu ai le masini, e le gata o se masini ua tuai ae ua mana’omia fo’i le toe fa’afou o ni isi o ona totoga.

 

Na taua atili e Le’i le galulue pea o le Ofisa e foia lenei fa’afitauli, e ala i le taumafai lea ina ia fa’agaioi loa le auina mai o masini lea e pu’e ai laisene ave ta’avale ina ia tusa ai ma le tulafono lea ua pasia mai e le malo tele o Amerika i le 2005, lea e agava’a ai laisene ave ta’avale i totonu o setete ma teritori uma a le Iunaite Setete e aofia ai ma Amerika Samoa, ona aloaia i soo se vaega o le malo tele e malaga i ai.

 

Na fa’amaonia atili e Le’i le fuafuaga a le Ofisa o Leoleo o lo o i ai, ia oo atu i le masina o Ianuari 2018 ua mautu mai vaega uma e amata ai loa le pu’eina o laisene ave ta’avale ina ia tusa ai ma le tulafono lea ua pasia mai e le malo tele o Amerika, nai lo le tau toe fa’atau mai o se isi masini e pu’e ai laisene ave ta’avale o lo o i ai nei, ae oo atu i le tausaga fou ona toe suia fo’i lea i le suiga fou e pei ona fuafuagaina.

 

FA’AFITAULI I FUALAAU FA’ASAINA I FANAU AOGA

 

O le fa’afitauli i le a’afia o fanau aoga i fualaau fa’asaina, o se tasi lea o mataupu sa talanoaina i luma o le maota maualuga i le vaiaso nei, ina ua fesiligia e le afioga i le ali’i senatoa ia Paepae Faiai se fuafuaga a le malo aemaise ai le Fono Faitulafono ua faia ina ia foia ai fa’afitauli e pei ona alia’e mai i le amataga o le tausaga nei.

 

Saunoa Paepae e fa’apea, ua tatau ona gaioi le fono faitulafono e fesiligia aoga maualuluga o lo o masalomia le a’afia ai o fanau aoga i lenei fa’afitauli, ina ia mafai ai ona vave maua se fesoasoani ma taofia ai le toe fa’aauauina o lenei fa’aletonu.

 

I luma o le maota o sui, sa fesiligia ai fo’i e ni isi o afioga i faipule le mataupu lava lea e tasi. O popolega o afioga i faipule, ina ne’i avea le fa’atuai o se gaioiga a le malo e foia ai lenei fa’afitauli ma auala e faaauau ai pea lona sosolo atu ma a’afia ai le atunu’u.

 

O le vaiaso fou lea ua faatulaga e fa’ataunu’uina ai le iloiloga a le komiti o aoga a le maota o sui ma le Fa’atonusili o Aoga a le malo, mo le fesiligiaina o lenei mataupu, peita’i na taua e le afioga i le Komesina o Leoleo ia Le’i Sonny Thompson i se iloiloga sa faia i luma o le Fono Faitulafono i le amataga o le tausaga nei e fa’apea, o le a tofia ni Leoleo e tiute i nofoaga eseese o lo o i ai aoga maualuluga i le atunu’u, ina ia mautinoa e fesoasoani Leoleo i le tau foiaina o lenei fa’afitauli ua sasao fa’aafi i totonu o aoga ma a’afia ai olaga o tupulaga talavou.

 

FESILIGIA TOTOGI O UTA MO MANU’A

 

O le fa’aalia i luma o le fono faitulafono le to’atele o tagatanu’u o Manu’a ua fa’asea ma tu’u fesili, i le mafuaaga ua ala ai ona totogi le la’uina atu o a latou uta mo Manu’a. I luma o le maota maualuga, na fesiligia ai e le Sui Peresetene ia Nuanuaolefeagaiga S. Nua le mafua’aga ua totogi ai uta mo Manu’a, ae sa tatau ona iloiloina muamua e se Komiti tulaga o totogi o le a fa’ae’e atu mo soo se uta e fia ave i Manu’a.

 

I luma o le maota o sui, na fesiligia ai e le ta’ita’ifono o le Komiti o le Faagaioiga a le malo ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen le mataupu lava fo’i lea e tasi, ma ia taua ai le to’atele o tagata Manu’a ua valaau atu i lona Ofisa ma fa’asea i le mafua’aga ua totogi ai uta e ave i le itumalo.

 

Na taua e Faimealelei e fa’apea, o se tasi o fa’afitauli o lo o mafua ai ona fa’asea tagata Manu’a i totogi ua fa’ae’e mo uta o lo o la’u i le itumalo, e tutusa lava le totogi e ave ai le kula o loo ave ai uta i Manu’a, ma le totogi pe a toe fa’afo’i mai le kula i Tutuila ua leai se uta o i ai, ae sa tatau ona fuafua le totogi o le uta i le taimi e fa’aaoga ai le tautua a le Manu’atele mo le momoliina o uta i le itumalo.

 

Ua fa’atulaga iloiloga a maota e lua ma le Faatonusili o le Ofisa o Uafu ma Malaeva’alele, mo le fa’amaninoina o lenei mataupu i luma o afioga ia Senatoa ma Faipule.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all