Skip to main content

Tu’ua’ia e se tamaitai ia lona tua’a i le faamalosia o ia

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le taeao o le aso 2 o Iulai, na fa’afeso’ota’i ai e se tuaoi ia le Ofisa a Leoleo i Leone, mo se fesoasoani ona o se misa a nisi o lona tuaoi.

[Ua le lomia e le Samoa News/Lali ia suafa o i latou na a’afia ma molia i lenei fa’alavelave, aua le puipuiga o le tamaitai na a’afia.]

E tusa ai ma le faamatalaga a le tuaoi na valaau i leoleo, sa ia lagonaina ia le ‘e’e ma le ‘ava’avau a le tamaitai i ona matua, ma ta’ua ai e le tamaitai na a’afia, ia le faamalosia o ia e lona tama ma ua ma’itaga ai.  Sa ta’ua e le tuaoi na valaau i leoleo, ia lona fesiligia o le tamaitai na a’afia, pe manaomia se fesoasoani, sa tali le tamaitai e na te manaomia se fesoasoani, ae e fefe i ona matua.

Sa ta’ua foi e le tuaoi na valaau i leoleo, e tusa ai ma le faamatalaga a le tamaitai na a’afia, e fefe o ia ona o ona uso laiti ma sa faapea ona fai atu le tuaoi (lea na valaau i leoleo), i le tamaitai na a’afia, e la te o ina ia mafai ona saili e lona tina (le tina a le tuaoi na valaau i leoleo) ia se fesoasoani.

Ina ua fa’alogo le tina a le alii na valaau i leoleo, i le faamatalaga a le tamaitai sa a’afia, na faapea loa ona o la fa’afeso’ota’iina le ofisa a leoleo.

Ina ua taunu’u leoleo, sa faapea ona faatalanoaina le tamaitai na a’afia, i le fale o le alii na valaau i leoleo.

Ma e tusa ai ma le faamatalaga a le tamaitai, sa o la tafafao ma ona ‘nephews’ i le latou faleo’o ma inu a latou pia, pe a ma le 10 i le po.  Ae ona vaaia le savali atu o lona tama ma ia tu loa i luga ma savali agai i le latou fale.  Ae na fesili atu lona tama, po o ai sa o latou tafafao, ma na tali mai iai le tamaitai, o ona ‘nephews’.  Ma faatonuina ai o ia e lona tama, e alu i le fale.

A’o ia savali atu agai i le latou fale, na tu i luga se tasi o ona ‘nephew’ ma taumafai e sulu lona ie lavalava ae iloa mai e lona (tamaitai na a’afia) tama ma ia fesili mai iai pe aisea e tau sulu ai lona ie lavalava.  Sa tali atu le ‘nephew’, sa fa’aaoga lona ie e faapulou ai le moli a le ‘speaker’ ona o le malamalama.  Ae na tago atu le tama o le tamaitai na a’afia, ma u’u mai le ‘speaker’ ma taumafai e togi ai leisi ‘nephew’.

Ae oso atu le tamaitai na a’afia, ma tu’u atu lona lima e taumafai e pupuni lona ‘nephew’, ma tau ai le speaker i lona tamatama’i lima.  O le taimi lea, na tamomo’e ese atu ai ‘nephews’ a le tamaitai na a’afia.

Sa faamanino ele tamaitai na a’afia, lona taumafai e tulei ese ia le na molia ma fai iai e soia le masalosalo ia te ia (tamaitai) ae peitai, sa taumafai le na molia e futi atu le ulu o le tamaitai, ae na se’e lona lima ma i’u ai ina ona ia (le na molia) fela’uina foliga o le tamaitai na aafia.

O le taimi lena, na o’o atu ai ma le uso o le pulenu’u ma taumafai e fa’ato’ato’a le mataupu, ae peitai, sa fa’aauau ona ‘e’e le tamaitai ona ua le lava.  Na fa’aalia i su’esuega sa faia, le amata ona faaalia o nei uiga, e le tamaitai na a’afia, ona sa faia e lona tua’a ni uiga mataga, ia te ia.

Sa fesiligia e leoleo ia le tamaitai na a’afia, ina ia faamanino le uiga o lana faamatalaga, i le faia e lona tama o ni uiga mataga ia te ia.  O lea na faamatalaina ai e le tamaitai na a’afia, e faapea, ia Iuni 2025, sa taumafai ai lona tama e la te faia uiga feusua’i, ae peitai, sa te’ena e le tamaitai.  Ae na fai atu iai lona tama, afai e na te le talia ona manaoga, o le a ia alu i uso laiti a le tamaitai na aafia.  O le mafuaaga lea na ioe ai loa le tamaitai, ina ia puipui ona uso laiti.

 Sa fa’ailoa atu loa e leoleo i le tamaitai na a’afia, o le a ave o ia i le ofisa a leoleo i Leone mo le fa’aauauina o a latou suesuega.  Ma faapea foi ona agai atu leoleo e saili le na molia ma ave faapagotaina o ia i le ofisa a leoleo.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le na molia, sa ia ta’ua ia lona fia iloa po o ai sa tafafao ma le tamaitai na a’afia, ae o lo’o fai le sa a le nu’u.  Sa faamaonia e le na molia lona sese ma na le tatau ona ia fasi ina le tamaitai na a’afia, ae sa tatau ona ia taumafai e fa’afilemu le mataupu.

Sa ta’ua foi e le na molia, le le’i sa’o o lona mafaufau, ina ua ia vaai atu i lona afafine, o tafafao mai ma ni alii, ma ia tago atu ai u’u mai le ‘speaker’ ma togi ai se tasi o alii talavou, ae na te le iloa, o le a oso atu lona afafine, e taumafai e puipui le alii talavou, ma tau ai le ‘speaker’ i lona afafine.  

Na ia fa’amaonia foi lona taumafai e futi le ulu a lona afafine, ae peitai, sa misi le ulu o le tamaitai, ae ma’osia ai ona (tamaitai) foliga.

Sa faapea loa ona aveina le na molia, i le to’ese i Tafuna, e faatalitali ai lona faamasinoga.  Ae logoina ia le vaega su’esu’e (CID) e tusa ai ma le mataupu lea na faamatala e le tamaitai na a’afia, i le va o ia ma lona tama.  Ma e tusa ai ma ripoti, e foliga mai, na faia e le na molia ia uiga mataga i lona afafine, i le tausaga ua tuanai.  Ma sa fanauina ai e lona afafine se pepe, i le na’o le 15 o ona tausaga.

O moliaga sa faia e faasaga i le na molia, na aofia ai:

Faitauga 1:  Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu – o se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2:  Faatupu Vevesi i totonu o le aiga – o se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui mo aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

E $500 se vaegatupe na faatulagaina, e mafai ona tatalaina ai le na molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all