Skip to main content

Tu’ua le malo - le sa avea ma loia sili, Tautai Aviata Fano Fa’alevao

Ua tu’ua le malo e le ulua’i Loia Sili Samoa o le Malo o Amerika Samoa, Tautai Aviata Fano Fa’alevao, ma sa maliu o ia Novema 10, 2019 a’o i ai i Vancouver, Washington.

 

I molimau na fa’afofogaina i le sauniga mo lona Aiga e molimau ai i le soifua tautua i lana Ekalesia, ona afio’aga sa soifua a’e ai, ma lona aiga na tautua ai, sa mata’ina lona soifua tauivi i a’oa’oga, tautua i lona aiga, ma iloga fo’i lana tautua i lana Ekalesia Fa’apotopotoga Kerisiano i Amerika Samoa.

 

“O lenei le sui iloga o lenei aiga, e matua malamalama lelei i le fa’aupuga, ‘Ola Tauivi.’ Na amata mai lona olaga ina ua soifua a’e i Fagalele, Leone ia Mati 5, 1946 lea na soifua a’e i ona matua Faife’au Rev. Fa’alevao Amitoelau Fano ma Safua Vaili Pepe o Satapuala, A’ana ma Safune, Toamua, Faleata i Samoa, Safune i Savaii ma Toamua i Faleata, Samoa. O iina na o’o ai le soifua o Aviata i le ituaiga o olaga tauivi ma le tautua tuavae. Na fa’atau sea ai o ia, ma o lea fo’i le itu, na matua manino ai le suiga o lona soifua, e afua ai ona ese lona soifua atia’e tuto’atasi ma le tauivi i so’o se mea na te faia, ae maoa’e ai fo’i ona tauivi i a’oa’oga,” o se vaega lea o molimau sa faia.

 

“Na toe fa’afo’i mai e lona tama na tausia o ia i Tutuila ina ua ia silafia, ua tatau ona toe aumaia o ia e saili lona lumana’i manuia i lona malo na soifua a’e ai, ma ua taliu mai ua alaalata’i i latou i Fagatogo, lea na soifua ai lava ma fa’amautu ai lona aiga, ae o Faga’alu lava i lona aiga Sa Fano, o lona lea tupuaga.”

 

Sa fa’au’u Aviata i le tausaga 1965 mai le Aoga Maualuga a Amerika Samoa ma fa’aauau a’oa’oga i le Warren Wilson College i Swannanoa, North Carolina. Sa si’itia aoga i le Iunivesite o Tennessee, i Knoxville, Tennessee ma maua ai lona fa’ailoga Bachelor of Science in Political Science i le tausaga 1969.

 

Na sailia lona tusi fa’aloia i le Valparaiso University School of Law i le setete o Indiana ma fa’au’u ai i le 1974.

 

O ia o le ulua’i Loia Sili Samoa a Amerika Samoa ina ua mae’a amatalia ona taumafai le faigamalo e filifili ma palotaina le kovana i le 1978.

 

Sa galue o ia i le Ofisa o le Loia Sili,  o le loia sili lagolago, a le malo mai le 1975-1977, a’o avea Lyle Richmond ma Loia Sili.

 

I lea vaitau sa ia u’una’ia malosi ai le taumafaiga a Amerika Samoa e palotaina e ona tagata le Kovana  a Lutena Kovana ma o lea na fa’ato’a faia i le palotaga o le 1978 mo le amataga o le faigamalo 1979 ma sa avea ai loa o ia ma Loia Sili i lea faigamalo a Kovana Peter Coleman ma Lutena Kovana Tufele Li’amatua.

 

O nisi o ana galuega i le malo, sa avea o ia ma fa’atonu o le Public Defenders Office. Ina ua ia tu’ua galuega a le malo na ia toe se’e mai lava ma fa’aauau pea lona Ofisa Loia, ma avea fo’i o ia ma Taitaifono o le Vaega Fa’aupufai a le Ripapilikana i Amerika Samoa. Na i ai fo’i le vaitausaga na taumafai ai o ia e avea ma Sui i le Konekeresi ae le’i manuia.

 

Sa i ai fo’i tofiga i le ekalesia ma sa avea ma Loia Faufautua a le EFKAS, Kanana Fou, Amerika Samoa.

 

O ia o le Totino o le Asosi a Loia a Amerika Samoa ma le malo tele talu mai le tausaga e 1974. O ia o le totino o le Pennsylvania Bar Association talu mai le 1974.

 

Mai molimau a le fanau se’ia o’o i le fanau a lana fanau, sa latou fa’ailoa ai uiga o lenei tama.

 

“O ia o se tama e alofa tele. E tali alofa i so’o se tasi e gau i ai lana silasila i sona olaga taumafai. O lea uiga sa ia maua mai i lona ola a’e ai i Toamua, Samoa i se olaga tauivi e a’e mai se taumafaiga i tulaga o a’oga se’ia o’o lava i lona soifua tautua i galuega.”

 

“O ia o se tama e finau ina ia matua a’oa’oina lana fanau. E le faigofie ona soifua fa’atasi ma ia, ona e mana’omia e ia le olaga a’oa’oina i le potu a’oga, ae maise o uiga e ola ai i le aiga, ia usiusita’i ma fa’alogo le fanau. E matua alofa o ia i le fanau a lana fanau lea ua atoa le 11 o i latou.”

 

I le molimau a lona uso ia Sailiata Fano, “E le o se tasi e tautala so’o,pe fia fa’alialia i se mea ua ia iloa pe na te maua. E le faigofie fo’i ona ia fa’ailoa atu ona lagona patino faaletagata, o le mea lea sa ou iloa i lo’u uso. O se tasi e na te silafia mea ua tautala ai, e le faigofie ona ia toe solituina sana upu. Peita’i e leai se pa pupuni e na te taofia lea sui, pe a o’o ina tula’i e fa’aalia lona taofi, o se fa’aiuga ua faia ma le tulafono e aiaia ai mataupu fa’aletulafono. O se tasi e tausi i ana upu, ma e fiafia e fai mea tonu fa’aletulafono.”

 

Tula’i fo’i le ali’i Faife’au Toeaina, le ta’ita’ifono o le Fonotele a le EFKAS, Rev. Elder Fa’alevao mai le EFKAS i Amouli mo lana saunoaga.

 

“O se tasi sa mitamita ai si o matou aiga i lana tautua ae maise i ana matati’a fa’aleaoaoga na ia tausinio ai ma manumalo. O se meaalofa taua tele a lo matou aiga na lima tu’ulima mai e le Atua silisili, ma sa matou sapi ai i ma’a o malie i lana tautua i le Ekalesia i Amerika Samoa nei. Sa iloga ai si o matou aiga i faigamea fa’alemalo.”

 

I le taimi na amata fa’agasegasea ai loa Tautai na tu’ua ai loa e i la’ua Amerika Samoa, ae si’ima’i atu i fafo, ma nonofo ai lava i si a la’ua fanau, ma o lea fa’ato’a toe taliu mai ma ua alaala fo’i i Fagatogo. E to’afitu si a la’ua fanau.

 

Sa i ai foi le molimau mai se tasi o tufafine mai Toamua, i Samoa. O ia lea sa ia toe fa’atepa le mamalu na auai i ona toe sauniga, i le olaga na ola mai ai o ia i Samoa, e afua ai ona soifua finau i mea lelei, soifua atina’e lenei alo o le aiga.

 

Na aumaia se fe’au fa’amaise mai ia Aumua Amata, le faipule o Amerika Smaoa i le Konekeresi ma ua ia fa’aalia ai, le umi o le mafutaga vavalalata a lona tama ia Kovana Kolumane ma Tautai.

 

“O lo’o ia te ia le tomai e saunoa ai ma le toto’a i so’o se mataupu fa’a-Upufaiomalo, e le lolo’ua fo’i e se tasi se fa’aiuga ua ia faia fa’aletulafono, e mau fa’atuatuaina fo’i e Kovana Kolumane ma Lutena Tufele ana fa’aiuga a’o avea ma Loia Sili i le la’ua faigamalo. Fa’afetai tele Tautai Aviata Fano Fa’alevao, i lau tautua matavela i le atunu’u, ua le tau sulaina lava se toga lelei, o oe lava lea!”

 

Ua fa’apea fo’i ona fa’ailoa e Iulogologo Joseph Pereira, o se tasi sa tautua fa’atasi ma Tautai i le faigamalo a Kolumane , ma ia fa’ailoa ai, “E moni e le o se tasi e tautala so’o, ae le fo’i lana tautala pe a o’o ina lutaluta le tai i ni mataupu fa’alemalo fa’aletulafono e ao ina fa’asa’o ia laina lelei ma le tulafono. E ia te ia fo’i le malosi’aga o le fa’alogo i lagona o tataga uma ma o latou manatu, a’o le’i faia se fa’aiuga i ni mataupu ogaoga fa’aletulafono.”

 

I le sauniga o le aiga, sa matua fa’ailoa ai e fanau a lana fanau, lo latou o’otia ona ua misia lo latou tama matua, e sulufa’i i ai i latou uma i mea e momo’o i ai o latou loto.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all