Skip to main content

Toe tolopo le mataupu a le afioaga o Pago Pago i le fa’amasinoga

Ua toe tolopo e le Vaega o Fanua ma Suafa o le Fa’amasinoga Maualuga a Amerika Samoa le iloiloina o le mataupu i le vaega o Alii ma Faipule o le afioga o Pago Pago ma le Tofa Tuaolo Meko Aiumu seia aulia le aso 15 o Aperila o le tausaga nei.

 

O le vaiaso nei lea na toe valaauina ai i luma o le Fa’amasinoga le mataupu a le afioaga i Pago Pago mo le taimi lona tolu, talu mai iloiloga e lua sa fa’ataunu’uina i le tausaga na te’a nei.

 

O le afioga i le Matua ia Togiola T.A Tulafono, o ia lea o le loia mo le Tofa a Tuaolo, ae o le ali’i loia ia Charles Alailima, o ia lea o le loia mo le afioaga o Pago Pago.

 

O le afioga i le ali’i Fa’amasino Sili ia Michael Kruse sa fa’afofogaina lenei mataupu, atoa ai ma le lagolago a afioga i Fa’amasino Lagolago ia Mamea Sala Jr ma Tunupopo Alalafaga.

 

Sa faatumulia fo’i totonu o le potu fa’amasinoga i le mamalu o le afioaga o Pago Pago, na afifio atu e fa’afofoga ma molimauina taualumaga o lenei mataupu.

 

ILOILOGA O LE MATAUPU

 

Ina ua amata le iloiloga, na fa’amanino ai loa e Togiola le mafua’aga na ala ai ona tofu atu lenei mataupu i luma o le Fa’amasinoga. E mafua lea tulaga, ona o le faaiuga ua faia e le Pulega a ali’i ma faipule o le afioaga e aveese ai le suafa o Tuaolo mai totonu o le faiganu’u, atoa ai ma lona le toe mauaina o fa’amanuiaga tau tupe o lo o maua mai e le afioaga i le maliliega sa sainia ma le Vaega o Paka Fa’asao, ona o fanua o le afioaga o loo lisiina atu i le Paka Fa’asao.

 

Na taua e Togiola e fa’apea, e tatau i le fa’amasinoga ona suesue atili i le mafua’aga na ala ai ona fa’ate’a Tuaolo mai le faiganu’u, atoa ai ma le mafua’aga na ala ai ona le toe maua e lona aiga o faamanuiaga tau tupe mai le lisi o fanua ma le Ofisa o Paka Fa’asao.

 

Na faauilavea Alailima ma finau i le fa’amasinoga e fa’apea, e leai se malosi o le fa’amasinoga e talanoaina ai le mataupu e fa’atatau i le mafua’aga na ala ai ona aveese le igoa o Tuaolo mai le lisi o aiga latou te mauaina fa’amanuiaga tau tupe, ona ua mae’a ona tuuina atu e le fa’amasinoga le malosi i le afioaga e iloilo ai poo ai tonu aiga e tatau ona i ai i totonu o le lisi.

 

Na faamanatu e Kruse ia Togiola e fa’apea, e le aiaina e le fa’amasinoga le mataupu i le aveesea o Tuaolo mai le faiganu’u, sei vagana o se mataupu e aofia ai tulaga o aia mai meatotino ua lisiina atu i le Ofisa o Paka Fa’asao.

 

“O a lava faaiuga ma mea sa tutupu i totonu o le afioaga o Pago Pago, e gata lava mea na i Pago Pago, e le oo fo’i i ai se malosi o le Fa’amasinoga, se’i vagana mataupu e aofia ai tulaga tau Tulafono, pau ia o mataupu e tatau ona aapa atu i ai le fa’amasinoga,” o le saunoaga lea a le afioga i le Fa’amasino Sili.

 

O le ulua’i molimau na valaau i luga o le nofoa molimau, o le Tofa a Tuaolo.

 

Na taua e Tuaolo i lana molimau i luma o le fa’amasinoga, e silia i le 20 eka le tele o lona fanua o loo aofia ai i le lisi o le maliliega ma le Paka Fa’asao. Talu mai lava le ulua’i taimi na amata mai ai le feagaiga a le Paka Fa’asao ma le afioaga i le lisiina atu o fanua, sa maua lava siaki tupe a lona aiga, seia oo mai lava fo’i i le taimi na ia tauaveina mai ai le suafa Tuaolo, sa fa’aauau pea ona maua le siaki a lona aiga i tausaga ta’itasi.

 

Sa ia taua atili fo’i e fa’apea, i lona talitonuga o loo i ai, e agava’a lona aiga i fa’amanuiaga tau tupe o loo maua mai i le lisi o fanua ma le Ofisa o Paka Fa’asao, peita’i na te le o iloaina se mafua’aga ua ala ai ona le toe maua se siaki a lona aiga.

 

E tusa ai o le molimau a Tuaolo, e to’a 12 le aofa’i o matai sa i totonu o le lisi o aiga e agava’a i siaki mai le lisi o fanua, ae na fa’ateia o ia ina ua sui le lisi i le 2018 ma tula’i mai ai, e na o le to’a 11 aiga e maua siaki, ae ua aveese ai ma lona igoa mai le lisi tuai sa i ai.

 

Ina ua fesiligia e le loia a le afioaga ia Alailima ia le molimau, pe sa i ai nisi matai na aveese fo’i o latou suafa mai le faiganu’u, ma i’u ina le toe maua ai e i latou fa’amanuiaga tau tupe, na tali le molimau, sa ia fa’alogo ai i le tulaga lea, peita’i na te le i mautinoa pe sa le toe maua moni ni faamanuiaga tau tupe a matai nei ma o latou aiga.

 

O isi molimau e to’alua na valaau mo le itu a le afioaga o Pago Pago e aofia ai le Matua ia Pulu Ae ma le afioga i le Maoputasi ia Mauga Tasi Asuega, o ia fo’i lea o le Failautusi o le Ofisa o Mataupu Tau Samoa.

 

Na taua e Pulu i lana molimau, e na o matai tu lava i totonu o le afioaga o Pago Pago e maua siaki mai le lisi ma le Paka Fa’asao. O matai tu e pei ona taua e le susuga a Pulu, o matai ia o loo aofia i latou i fa’alagiga poo fa’alupega o le afioaga.

 

Ae i le mataupu e fa’atatau ia Tuaolo, saunoa Pulu e fa’apea, e le mafai ona ia talanoa i le mataupu, ona e lei i ai o ia i le fono a le nu’u lea na aveese ai le suafa o Tuaolo mai le faiganu’u, ona o le taimi lea o loo malaga ai o ia i fafo mo ana talavai.

 

Ina ua fesiligia ia Pulu pe sa i ai ni matai na fa’ate’a ese mai le faiganu’u ma i’u ina le toe maua ai ni a latou fa’amanuiaga tau tupe mai le lisi, na tali Pulu, sa i ai matai na oo i ai le faaiuga a le afioaga ma taofia ai lo latou toe maua o tupe mai le lisi o fanua.

 

O nisi o nei matai ua le toe i ai i totonu o le faiganu’u, ae o le isi matai na mafua ona aveese mai le faiganu’u atoa ai ma le le toe maua o sana siaki mai tupe o le lisi, ona ua tele tausaga o aumau o ia i fafo, ua le toe faia fo’i ni ana monotaga i totonu o le nu’u.

 

I le saunoaga a le afioga i le Maoputasi ia Mauga, sa ia faamaonia ai i luma o le fa’amasinoga le faaiuga e aveese ai Tuaolo mai le faiganu’u, atoa ai ma le fa’aiuga e le toe maua ai e lona aiga se fa’amanuiaga tau tupe mai tupe o le lisi o fanua.

 

Saunoa atili Mauga e fa’apea, e ui i le faaiuga ua faia faasaga ia Tuaolo, ae ua mae’a ona toe fono le pulega a ali’i ma faipule, ma tula’i mai ai se finagalo autasi i fonotaga e 3 sa faia, soo se taimi e toe fia ulufale atu ai Tuaolo i totonu o le faiganu’u, e talia ma le agaga fiafia e le afioaga, o loo matala pea fo’i le avanoa mo ia.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all