Skip to main content

Tete’e nisi i se poloketi ua fuafuaina mo le paka Liona

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Ua faaleoina e nisi o le atunu’u e masani ona asiasi atu i le paka Liona ma a latou aiga, ia lo latou le fiafia i se fuafuaga a le malo, mo le fausiaina o se fale tele e faia ai fiafiaga, i se vaega o le paka lea e faafesaga’i ma le a’oga maualuga a le Matata Ese’ese, e latalata i le nofoaga o iai ipu Satelite.

Ua ta’ua e tagata ia le ave’esea e le poloketi fuafuaina a le malo, o avanoa manaomia ma le matagofie o le paka.   E le gata i lea o le a tatu’u ai ma la’au taua ma e pei ona ta’ua e le susuga ia Tino Fa’apale, o la’au nei ua tauau ina mou atu i totonu o le atunu’u.  E le gata i lea, e aoga mo manu felelei, faapea faapaologa aua tafaoga a aiga.

Sa le’i malamalama Fa’apale pe aisea lava o le a aumai ai lenei fale tele a le malo, e fa’atu i le paka o lo’o aoga mo tafaoga ma malologa a tagata o le atunu’u, ae le ave e fa’atu i seisi fanua e le tulata i le sami.

Na ia ta’ua lona fiafia e ave lana fanau e tafafao, savavali ma ta’a’alo ai lana fanau i luga o le mutia i le paka.

O le fale mo fa’afiafiaga lea o lo’o fuafua le malo e fausia i le paka Liona, o se poloketi a le Matagaluega o Fefaatauaiga (DOC), ae faatupeina e le polokalama a le CDBG (Community Development Block Grant).

O le ata sa tusia e le kamupani faufale a le Silva, ma o i latou foi o le a gafa ma le fausia o lenei poloketi ma ua mae’a foi ona fa’apaina le vaega o le paka o le a faia ai lenei galuega.

E ui ina e le’i saunia le amataina o le galuega, ae peitai, e foliga mai o lo’o iai se naunauga ina ia faatopetope le faamaeaina o le galuega, ina ia mafai ona fa’aaogaina le vaegatupe ua atofaina mo lenei galuega, ae e le’i o’o ia Me, 2025, ona o aiaiga mo le fa’aaogaina o tupe feterale.

E tusa ai ma ni manatu fa’aalia a nisi o le atunu’u ua faapea ona fa’afeso’ota’i atu le Samoa News, sa tatau ona fa’ataunu’uina se iloiloga lautele e mafai ai ona fa’aleoina e tagata o le atunu’u o latou manatu ma popolega, e tusa ai ma le a’afiaga o le atunu’u i lenei poloketi fuafuaina.

Sa ta’ua e le susuga ia James McGuire, o so’o se poloketi lava e a’afia ai le fausiaina o ni fale i luga o paka mo le mamalu lautele, e tatau lava ona iloiloina e le Komisi o Paka ma Malaeta’alo (PRC).

O lea komiti e filifilia e le kovana, ma o la latou matafaioi o le atina’eina lea o tulafono ma polokalama e mataituina ia le fa’agaioiga o paka ma malae ta’alo.  Ma o i latou ia e taloina fonotaga mo le mamalu lautele, e tapa ni manatu a le atunu’u, e tusa ai ma se galuega ua fuafua e faatino i luga o paka.

Ua ta’ua e McGuire le tele o poloketi ua faapea ona faatuina i luga paka mo le mamalu lautele, e aunoa ma le tapaina o ni manatu po o lagona a le atunu’u.  O se galuega lata mai nei, lea ua fuafuaina, o le ‘stadium’ lea ua saunia e fausia i le paka i Onesosopo.

E le o manino pe sa faia se iloiloga lautele ae e le’i tu’uina atu le faatagana mo lea galuega.

Sa ta’ua e McGuire le fa’ailoa atu e se taitai sinia a le PNRS (Project Notification and Review System) le mae’a ona fa’alauiloaina atu i le mamalu o le atunu’u, e tusa ai ma le poloketi ua fuafuaina mo le paka Liona, e ala i se fa’aaliga sa lomia i le Samoa News ia Mati 2023.  Ma e leai se tasi o le atunu’u, sa fa’ao’oina atu ni manatu fa’aalia, e tusa ai ma lenei fuafuaga.

Ae peitai, e tusa ai ma le finau mai a McGuire, e leai nisi e latou te faitauina ni fa’aaliga faapenei mai i le malo ma o se ‘alofaga lenei ua fa’aaogaina e le Komiti Faafoe a le PNRS, e fa’ailoa mai ai lo latou mulimuli i le tulafono.

Ma i sona talitonuga, ua toilalo ai le mafuaaga na fausia ai paka mo tagata lautele ma ave’esea ai le aia tatau a tagata o Amerika Samoa, e faaleoina ai o latou manatu e tusa ai ma a’afiaga leaga e ono tutupu mai, ona o poloketi faapenei.

Sa ta’ua e McGuire e faapea, na tatau foi ona fa’asalalauina nei poloketi fuafuaina i luga o le leitio, lea o lo’o faalogologo iai le toatele o le atunu’u faapea ma televise.

O le susuga ia McGuire, o se tasi o totino o le ‘Zoning Board’ ma i sona malamalama’aga, o lo’o iai i le komiti faafoe a le PNRS le aia faaletulafono e faia ai faaiuga e patino i mataupu mo le fa’aaogaina o fanua.  Ae o le ‘Zoning Board’ e iai le malosiaga e faia ai faaiuga i pemita mo le galuega e faatino i luga o fanua.

Ma sa ia fa’ailoa mai le tele o pemita ua te’ena e le latou komiti faafoe, ona ua o latou talitonuga, e ono a’afia ai le mamalu lautele, e pei o le faatuina o se fale teuoloa i nofoaga o iai fale a aiga, pe latalata i nofoaga o iai aoga.

I sona talitonuga fa’aleoina, e tatau i le Matagaluega o Fefaatauaiga (DOC) ona tapa se manatu fa’aletulafono mai i le Loia Sili, pe manaomia ona faia se iloiloga a le ‘Zoning Board’ mo pemita i le fa’aaogaina o fanua a le malo, aemaise lava paka mo le mamalu lautele.

Ma ua ia u’una’ia foi le mamalu lautele ina ia fa’aaogaina o le aia tatau e pei ona fa’atulafonoina m fa’aleoina o latou manatu e tusa ai ma so’o se poloketi fuafuaina mo le fausiaina o fale i totonu o paka, lea o lo’o fa’aaogaina e le atunu’u e malolo ma ta’a’alo ai.

Sa taumafai le sui o le Samoa News e feso’ota’i ma le taitaifono a le PNRS, ia Gina Faiga-Naseri ma le Faatonusili a le DOC, ia Lina Petaia, mo se faamatalaga e tusa ai ma lenei mataupu, ae peitai, e le’i maua se feso’ota’iga. 

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all