Skip to main content

Teena Faatonu o Aoga Amata tu’uaiga i le fa’aaoga le tatau o tupe

Pago Pago, AMERIKA SAMOA

 

Ua teena e le Faatonu o Aoga Amata a le malo (Early Childhood Education-ECE) ia Milaneta P. Tinitali tu’uaiga mai ni isi o Faiaoga o le ECE e faapea o loo masalomia le i ai o nisi o tupe o le polokalame e le o sa’o ona fa’aaoga.

 

Na taua e ni isi o Faiaoga nei i se talanoaga ma le Samoa News i le vaiaso na te’a nei e fa’apea, talu ai masalosaloga i le i ai o tupe a le polokalame e le o sa’o ona fa’aaoga, o le mafua’aga lea ua saili ai a latou Loia e tauaveina lenei mataupu. O ni isi o nei masalosaloga na afua mai i le faafitauli lea e aafia ai le to’atele o Faiaoga o le ECE, i le fiu lea e fa’atali a latou totogi mo le 4 vaiaso na galulue ai i le polokalame o e summer i le masina o Iuni ma Iulai o le tausaga nei.

 

Ina ua fesiligia le Faatonusili o le Polokalame o Aoga Amata e uiga i lenei mataupu, na ia matua teena malosi ai tu’uaiga e faatatau i le fa’aaoga le tatau o tupe mai fafo o loo faatupe ai le polokalame.

 

“E tatau i Faiaoga o lo o faasea ona aumai faamaoniga o a latou tu’uaiga faapea o loo i ai ni faiga le faamaoni i le fa’aaogaina o tupe a le polokalame o Aoga Amata. Ou te ta’utino atu, e leai se mea faapena o tupu,” o le saunoaga lea a Tinitali.

 

Na faamanino e le Tamaitai Faatonu e faapea, o le auala o lo o faatino ai le polokalame a le ECE, o loo matua mata’ituina uma lava e le Ofisa o le Feterale o loo faatupeina le polokalame gaioiga uma o loo faia i aso ta’itasi.

 

E faia fonotaga i masina ta’itasi ma fesiligia ai e le Ofisa a le Feterale (Head Start) ripoti ma tulaga uma o lo o fa’aalu ai tupe. Ana moni tu’uaiga o lo o i ai ni faia le sa’o i le fa’aaogaina o tupe, ua leva na maua e le HS, ma atonu fo’i ua taofia le toe faamatuuina mai o tupe mo le polokalame.

 

Na faamanino e Tinitali e faapea, o le auala o loo faataoto ai le polokalame, e tuu mai tausaga e 5 e faagasolo ai le polokalame. I le tausaga muamua, e malaga mai ai sui o le Head Start e iloilo ripoti ma fesiligia tagata faigaluega i le auala o loo faatino ai le polokalame.

 

E suesue uma lava i latou o lo o galulue i le Ofisa o le ECE, ae patino lava i tagata faigaluega o lo o galulue i le vaaia o tupe, faapea ai ma le faasoasoaina atu o tupe mo manaoga taitasi.

 

O le tausaga 2 ma le 3, e leai ni sui e malaga mai, ae o le taimi tonu lea latou te vaavaai toto’a mai ai i ripoti uma lava e tuuina atu, ma iloilo poo sa’o le fa’aaogaina o tupe. E tatau ona talafeagai auala o loo fa’aaoga ai tupe ma le faatonuga sa tuuina mai e le Head Start.

 

O le tausaga lona 4 e pei ona saunoa Tinitali, o le tausaga lea e silasila toto’a ai loa le Head Start i le tau aofaiga o le polokalame atoa ma fai ai loa le faaiuga, pe tatau ona toe faamatuu mai se vaega tupe mo le isi 5 tausaga o loo lumana’i pe leai fo’i. E fuafua le faaiuga o le toe faamatuu mai o tupe mo le polokalame, pe afai e faamalieina le Pule o le Head Start i auala o lo o fa’aaoga i ai tupe a le polokalame.

 

“Mo tausaga sosoo e 3 ua mavae atu, sa leai se faaletonu o le auaunaga a le ECE, e le gata na atoatoa ma lelei le faatinoina o a matou ripoti, ae na talitonuina fo’i e le Head Start auala o lo o faagaioi ai le polokalame,” o le saunoaga lea a Tinitali.

 

“Ana faapea e i ai se faaletonu i le auaunaga a le polokalame, atonu e le faamatuu mai le ova i le miliona lea na tuuina mai mo le polokalame o le COVID-19. Ana faapea fo’i e faaletonu le polokalame, e le faamatuuina mai e le Head Start le ova i le $300,000 mo isi manaoga, atoa ai ma le silia i le $3 miliona mai le ‘basic grants.”

 

Na taua e Tinitali lona lagona faanoanoa i le tulaga o loo taumafai ni isi o Faiaoga e fai e faaleaga ai le polokalame. I lona talitonuga, o Faiaoga lava ia, o le latou tiute o le a’oa’oina lea o fanau, o ia ma le aufaigaluega, o le latou tiute o le faasoasoa o tupe mo le polokalame ma faia faaiugae manuia ai le polokalame a fanau aoga.

 

Na taua atili e le Tamaitai Faatonu e faapea, e le o silafia e le Pule o le Head Start faafitauli o loo tula’i mai i faasea mai nisi o Faiaoga, ona o le tuai ona maua o a latou totogi mo le polokalame o le summer. E le o silafia fo’i e le Head Start manatu le manuia o loo faasalalau solo i luga o upega o fesootaiga e pei o le Facebook, ma faaleaga ai e nisi o Faiaoga le polokalame.

 

“Mo le silafia e Faiaoga, o lo o silafia lelei e le Pule a le Head Start le mataupu e faatatau ia te outou e lei maua siaki mo totogi o le summer program. E mafua lea tulaga, ona o lea lava e faatali le polokalame i le taimi e talia ai e le Head Start le talosaga ma faamatuu mai loa le tupe e totogi ai faiaoga.”

 

Na fesiligia e le Tamaitai Faatonu le mafua’aga ua ala ai lava ona naunau nisi o Faiaoga e saili a latou Loia, ae ua le susu atu i lona Ofisa latou te faasoa ma fetufaa’i, atonu e manino ai le mataupu.

 

I lona talitonuga, o le natura lava lea o le tagata soifua, e tuai loa ona maua le tupe, oso loa le ita ma le masalosalo. Ae afai e moni le alofa o nei Faiaoga i le polokalame a fanau, taatia o latou finagalo le manuia, ae susu atu pe valaau atu fo’i i lona Ofisa latou te talanoa.

 

“E le i faigofie le amataina mai o le polokalame mo Aoga Amata mo fanau i le atunu’u. Na amata mai lava i fale o aiga. E leai ni ofisa, leai ni ta’avale, lea fo’i ni faiaoga na umia ni faailoa tetele i na taimi ua tuana’i, ae o faamanuiaga a le Atua i nai Tina matutua na asaina maia le gasu ma le fita, lea ua mafua ai ona oo mai le polokalame i lenei mamao,” o le saunoaga lea a Tinitali.

 

O le taimi nei, ua faamanuiaina le polokalame i le to’atele o faiaoga ua maua faailoga tikeri o le AA ma le BA, e mafua mai ona o faiga paaga a le polokalame ma Iunivesite i fafo. O nei faiga faapaaga o loo faaauau pea e oo mai i le taimi nei.

 

Ua siitia le tulaga o le polokalame i Faleaoga matagofie mo fanau aoga, ua to’atele faiaoga ua maua faailoga maualuluga, ma nisi o loo fa’aauau pea a latou aoaoga i le taimi nei mo nei faailoga. Ua lelei Ofisa, to’atele tagata faigaluega ma ua i ai fo’i ta’avale e tele a le polokalame.

 

I le tau sailia ai o se auala e foia ai lenei faafitauli, na saunoa ai le Tamaitai Faatonu e faapea, o le a ia fesiligia se fautuaga mai ni isi o Taitai o le Matagaluega, mo le tau sailiina lea o se avanoa e maua ai se faasoa ma susuga i Faiaoga, ina ia soalaupule lenei mataupu ma maua ai se taunuuga manuia.

 

“O le autu o lenei polokalame, o le aoaoina lea o fanau talavou i le taimi nei, ina ia manuia i latou mo le lumana’i.”

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all