Taumafai se alii Samoa e faaitiitia lona faasalaga

Honolulu - HAWAII

Ua taumafai nei se alii Samoa i Hawaii, na tali ioe i luma o le faamasinoga feterale i Honolulu, i lona gaoia o tupe mo tagata lautele faapea le faia o sona tusi folau pepelo, ina ia toesea mai le taimi atoa na lokaina ai oe, mai lona faasalaga lea o le a lauina i le masina fou.  O lenei talosaga sa faauluina e le loia a le ua molia, i le faamasinoga i le Aso Faraile o le vaiaso ua tuanai.

E pei ona sa ripotia a le Samoa News i se vaitaimi ua tuanai, o le susuga ia Laneserota Fa’avesi Seufale, lea o lo o taofi loia a le malo feterale, o se sitiseni o le malo Tutoatasi o Samoa, sa na ia aoina se tinoitupe e silia ma le $117,000 mai i penefiti Saogalemu, i lalo o le igoa o seisi tagata – ma o le tausaga ua mavae, na ioe ai o ia i lea solitulafono, e ala i se maliliega na faia ma le malo feterale.

I lea maliliega, ua faaleaogaina ai nei moliaga e faatatau i penefiti saogalemu, ae tumau pea ona lokaina o ia i le falepuipui feterale, e aunoa ma le totogia o se tupe e toe tatala mai ai i tua.

E pei foi ona sa ripotia e le Samoa News, o lenei mataupu sa uluai suesueina e le Matagaluega o le Homeland Security a Amerika Samoa ae i le masina o Aukuso 2018, sa faapea ona faaooina atu ai loa lenei mataupu i le ofisa Saogalemu a le malo tele i Honolulu. (Mo nisi faamatalaga auiliili i lenei mataupu, e mafai ona faitau i le lomiga a le Samoa News ia Aperila 28, 2023.)

TUSITUSIGA MO FAASALAGA

E tusa ai ma se talosaga tusia mai i le loia a Seufale, sa ia ta’ua ai e faapea, o Seufale o se tagata o le Atua, e faatauaina ia te ia ia tapuaiga ma o se tagata e fesoasoani i lona aiga ma lona nu’u.  Na taua foi le tu’uina atu o lona olaga atoa i le tautuaina o lana ekalesia ma ona tuaoi.  O se tagata loto maualalo ma le lima vaivai, lea na mafua ai ona ia faia lea solitulafono.

O Seufale na soifua mai i le tausaga e 1963 i Samoa, ae ina ua tuputupu a’e ma avea ma alii talavou, sa faapea loa ona aumai o ia e lona aiga i Iliili, Amerika Samoa ma o lana galuega sa fai, o le faatauina atu lea o niu, talo, fa’ausi ma isi taumafa i maketi tafa ala.

Na ta’ua foi e lana loia, e leai lava se tupe sa u’uina e Seufale ae o tupe uma sa maua mai i ana faatauga, sa tu’uina atu uma i le aiga sa nofo ai.  I le 1981 na toe fo’i ai Seufale i Samoa i lona tina.  Ae i le 1983 po o le 1984, sa alu atu ai lona ‘Aunty’ i Samoa ma toe aumai o ia i Amerika Samoa ma o latou nonofo i Fagasa.

O le taimi lea ua pe a ma le 31-32 tausaga o le soifuaga o Seufale, ma sa faafaigata ona maua sana galuega.  O le mea lea na ave ai o ia e lona ‘Aunty’ ma apalai sona ID palota, ina ia mafai ai ona nofo ma faigaluega i totonu o le teritori.

Sa taua e le loia a Seufale, e le i silafia e Seufale, na fa’aaoga e lona ‘Aunty’ ia se igoa o seisi tagata e fai ai ana pepa.  E le i taua i le molimau tusia a le loia po o ai le tagata lea na fa’aaoga e le ‘Aunty’ le igoa e fai ai pepa a Seufale, ma po o le a foi lo la sootaga.

Ma sa ta’ua e le loia a Seufale, e ui ina sa silafia e Seufale e ese lona igoa ma le igoa lea e i luga o lona ID fou, ae peitai, sa ia usitai i le faatonuga a lona ‘Aunty’ sa ia le fesiligia ai lea tulaga.  Ma ina ua o’o i le taimi e apalai ai se tusi folau a Seufale, sa ave o ia e se tagata matua o lona aiga, e faatumu ana pepa, ma toe fa’aaoga atu ai le igoa pepelo lea ua fa’aaoga nei e Seufale.

I le 30 tausaga na avea lea tulaga ma avega mamafa ia Seufale, aua o lo o ona silafia lava, e le o lona igoa moni lea e i luga o lana ID po o lana tusi folau Amerika.  Ae peitai, sa le i avea lea ma tulaga na taofia ai lona fa’aaogaina o nei pepa faamaumau.

Na ta’ua e le loia a Seufale, o le tasi mafuaaga na le faia ai e le ua molia se tulaga pe taofia le mea o lo o tupu, ona o le uunaiga mai a tagata o lona aiga ae le gata i lea, o lona maasiasi i le tauvalea o lona aiga.

Ae peitai, na ta’ua e le loia a Seufale, e ui lava i uunaiga a lona aiga, ae na silafia e Seufale, o ia lava sa faia le filifiliga sese.  I taimi uma lava e faatumu ai ana pepa apalai mo lona tusi folau po o nisi faamaumauga fou, sa tatau ona ia faasa’oina lona igoa ma le nu’u na fanau ai, ae peitai, sa ia fa’aauau pea ona faia le mea sese.

Sa ia le sailia foi se fesoasoani tau tulafono ina ia mafai ona faasaoina lenei sese, sa ia fa’aauau pea ona fa’aaoga ona faamaumauga sese ma le pepelo.

Sa ta’ua foi e le loia a Seufale, i le 2017 sa talatalanoa ai Seufale ma lona tina ma sa faamatalaina ai iai e lona tina le talaaga atoa o lona olaga  ma o iina sa faapea ona lototele ai Seufale ma apalai lona tusi folau Samoa ma fa’aaoga ai lona igoa moni ma le nu’u moni sa fanau mai ai.

Na ta’ua e lana loia, o le faia e Seufale o lea tulaga, ua fa’atino mai ai lona taumafai e faasa’o le mea sese sa ia faia muamua.

I totonu o nei faamaumauga o lo o ta’ua ai e faapea, sa toe faafouina le tusi folau Amerika a Seufale, i lona igoa pepelo ia Iulai 20, 2017 ae o Oketopa 26, 2017 sa fai ai loa le tusi folau Samoa a Seufale, i lona igoa sa’o o Laneserota Fa’avesi Seufale.

Ta’ua e le loia a Seufale, ua silafia nei e le ua molia le leaga o le mea o le faia o ni faamauga sese ma le faaaogaina o se igoa pepelo, ma o se soitulafono feterale i totonu o le malo tele.  E faapena foi o le aoina o penefiti i lalo o se igoa pepelo.

O lo o ua finau le loia a Seufale e le i malamalama Seufale le loloto o lana solitulafono sa faia.

Ua ta’ua foi i faamaumauga a le faamasinoga e faapea, i le tausaga e 2018 na faailoa atu ai e le tagata moni lava e igoa ia Seufale, ia le ua molia, e mafai ona ia fa’aaogaina pea lona igoa ma lana numera saogalemu, ae ia totogi atu e le ua molia ia se tinoitupe e $300 pe $480 i le masina.

E ui i lea, ua taofi loia a le malo tele, e le ave’esea ai gaioiga solitulafono sa faataunuuina e le ua molia.  Ma o le tagata lea na faatonuina le ua molia e totogi atu tupe mo le fa’aaogaina o lona igoa, e le i molia lea tagata i se solitulafono.

VAEGA E TATAU ONA TAGAI IAI LE FAAMASINOGA

O lea ua manatu ai loia a le ua molia, e iai itu o lenei mataupu e ao ona tagai toto’a iai le faamasinoga aua le sailiga o se faasalaga mo le ua molia, e pei o le taimi lea na ave faapagota ai Seufale, sa ia le faaffiti i lana solitulafono ma sa ia fa’aalia lona agaga salamo i lana mea sa fai.

O leisi itu ua manatu le loia a le ua molia e ao ona tagai toto’a iai le faamasinoga, o le alofagia ma le tau leleia o Seufale, e lona aiga ma lana fanau ma isi o lo o lagolagoina o ia.

E le gata i lea, o lo o finau le itu a Seufale, ua 25 tausaga o avea Seufale ma se tagata galue malosi i ana galuega ma sa avea foi o ia ma faifeau i totonu o lana Ekalesia, le Ekalesia Aso Fitu ma ua ia faatinoina, e le gata i upu ae o gaioga, lona agaga i le Atua.

O le aso 16 o Aukuso lea sa faatulagaina ai le lauina o le faasalaga o le ua molia, ae peitai, o lea ua toe tolopoina atu i le masina fou.

O le tamaitai loia o Sharron Rancourt, o lo o tulai mo le ua molia.