Skip to main content

TATALA ALOAIA LE TAUA - TINEIA MA FA'AGUGU LE MA'I MUMU TUTUPA

O le aso Sa ua te’a, Setema 23, 2018 na amata aloaia ai le taua e tete'e, tineia ma fa'agugu le fa’ama’i o le Mumu Tutupa.

 

O lenei taua ua afua mai i ta'ita'i o le malo, lea ua mae'a fa'asalalauina fa'ala'ua'itele lana poloa'iga, ina ia aotelega le atunu'u atoa, ia tineia ma fa'agugu le Mumu Tutupa.

 

"Ona o se gasegase e afaina ai tele lagona, e o'otia ai lou olaga fiafia i ou foliga ma le tino lalelei, e suia ai fo'i avanoa lelei mo so'o se tasi e maua ai ma le fiafia i le fa'anoanoa, e le faigofie ai ona maua se galuega, o le afuaga lea e tatau ai ona tutu fa'atasi le atunu'u e fa'agugu le Mumu Tutupa,” o se tala lea a le afioga le Lutena Kovana, Lemanu Peleti Mauga, i lana saunoaga fa'apitoa i le Sauniga i le Malumalu EFKAS i Faga'alu i le afiafi o le aso Sa.

 

I le sauniga lea, na fa'atasi atu i ai le to'atele o ta'ita'i fo'i o le malo i ona vaega uma e tolu ae maise ai lava le sapaia mai e le Matagaluega o le Soifua Maloloina. O le susuga le Ta'ita'ifono o le Komiti Fa'afoe mo le Taua e fa'asaga i le Mumu Tutupa, Dr Kalifa Kalifa sa ia saunoa e tusa ai o le fa'amoemoe ina ia tapua'ia faiva o i latou e nafa ma le fa'ainumia o fuala'au o le mumu ina ia matua o'o i tagata soifua uma i le atunu'u lenei fa'ainumaga o fuala'au mumu tutupa.

 

O susuga i le foma’i ia Tamasoali'i Dr. J. Tufa na fai ma sui o le Soifua Maloloina sa ia tutula'i ma faafeiloa'ia le vasega o Foma'i Fa'apitoa sa malaga mamao mai mo lenei fonotaga fa'alea'oa'oga i Amerika Samoa, o le taua e tete'e ma fa'agugu i le Mumu Tutupa.

 

O le susuga Dr. Rasul Baghirov mai le WHO lea e fa'amautu i Samoa o lo’o malaga mai, ae maise le tama'ita'i Ta'itaifono o le PIHOA lea e fa'amautu i Honolulu  lona Ofisa, Mrs Emi Chutaro.

 

O lenei polokalama o lo’o auai le fesoasoani a le US Centers for Disease Control and Prevention a le malo tele, le CDC.

 

E tusa ai o fa'amaumauga ua mae'a folasia, "O le gasegase Mumu Tutupa e le faigofie lagona e o'o i le tagata ua maua ai, aua ua ia taumafai fo'i e natia mai le va'aiga lautele a tagata ia te ia i lea gsegase. E matua fefete ma lapopo'a ou vae po'o le lima, ma e vave tele fo'i le aofaga o nei anufe o le Ma'i Mumu Tutupa pe afai e le'i inumia e oe fuala'au nei e fesoasoani i lou tino e tape ai le anufe o lea gasegase. O le namu e fe'avea'ia anufe mumu nei, mai le tagata ma'i mumu i le isi tagata e toe tuia e le namu."

 

"O anufe o le Mumu, e fa'asolo i alatoto o le tino o le tagata, ma e mautinoa ua e a'afia i lea ma'i pe afai ua fufula itu tino ua fa'apogaia ai anufe ma fa'atuputeleina ai. Ua fai fo'i lea ma mea e poloka ai alatoto o le tino ma mafua ai loa ona fiva ma teleina le fufula o nisi o itu tino o le tagata ua maua i le Mumu Tutupa."

 

"Manatua, o nei auga e le vave alia'e ae tuga ona o'oo'oga e pei o le fa'atama'ia ai o fatuga'o, ala toto ma isi totoga o le tino, ma o se va'aiga mataga, e maasiasi ai le tagata soifua, aveesea ai ma le fiafia o le tagata e fa'aalia lona tino matagofie, ae natia ona ua le matagofie ona vae, po'o lima o lo'o ua tutupa."

 

I le taeao ananafi, fo'i na alausu atu ai le mamalu o ta'ita'i o le Malo i le Gov. Rex Lee Auditorium mo le tatala aloa'ia o le fa'ainuga o fuala'au mo lea taua, ua mafuli fa'atasi atu i ai Amerika Samoa ma le World Health Organization ma le CDC fa'apea ma le PIHOA.

 

Na matua maua'a folasaga na tulei i ai sui iloga o le polokalama fa'asolo sa tula'i ai fo'i le afioga le Fa'atonusili o le Matagaluega o le Soifua Maloloina ma ia fa'afeiloa'i mai malo fa'aaloalogia ua aofia, ae maise o pa'aga mai fafo mo lo latou sao i le amataga o le taua, ma le susuga le Faife'au sa tofia e ta'ita'ia le sauniga mamalu e amatalia ai le fa'ainumaga o fuala'au mo togafitiga o le gasegase Mumu Tutupa.

 

O Rev. Eleasaro Fa'ata'a Taitaifono o le Komiti Fa'afoe o Falema'i Fa'aitumalo sa ia saunia le tatalo amata ma le toe tatalo fa'ai'u o le sauniga, ae o folasaga taua mai ia Dr Baghirov. Lea sa ia fa'amamafa atili le agaga fo'i e pei ona fa'alauiloa e le afioga Kovana Lolo Moliga i lana fa'asalalauga fa'alaua'itele ma le fa'amoemoe maualuga, "Ia galulue fa'atasi!"

 

"Pau lea o le vaifofo ina ia mautinoa ua alu ese le Mumu Tutupa mai totonu o le Atu Samoa nei, ia galulue fa'atasi, tutu fa'atasi e tete'e atu e ala lea i le Inumia o Fuala'au uma lava ua tapena mai e fuafua i lou mamafa ma lou matua. Afai ua afaina nisi o i tatou i lenei vaitau i lenei gasegase, ae o lea ua sapaia fa'atasi uma e le atunu'u le fa'amoemoe, ia le toe a'afia le tupulaga fai a'e o le atunu'u po'o tupulaga fo'i o le a tutupu mai,” o sana saunoaga fa'amalosi'au lea a Dr Baghirov.

 

E fa vaiaso o le a faia ai le inuga fuala'au o le Mumu Tutupa lenei i le atunu'u i ona nofoaga eseese ua fa'atulagaina, e o'o lava i le malae vaalele, ua i ai aso ua lautogia ai. O le aotelega fo'i o le aufaigaluega a le DOH ua fa'ailoa mai ua mafuli e fa'ainumia fuala'au a le mamalu lautele e to'a 180 i latou ma e 20 fo'i 'Au Fa'ainu Fuala'au po'o laulau e fa'atutuina mo le mamalu lautele.

 

"O le tima'iga, le atunu'u pele, e pei ona pele fanau, ia fa'apena ona e naunau i lo latou soifua maloloina lelei mai lea fo'i fa'ama'i. O se fa'ama'i ua loa ona afaina ai o tatou tagata mai le amataga, ae faigofie fo'i ona mautinoa ua tineia pe afai e tatou te tutu fa'atasi ma tau! Na'o lou o'o ane lava i se laulau a le DOH, fua faaleleia ou pauna, ma tusia fo'i ou tausaga ma lou suafa, ona fa'ato'a maua mai lea o le aofai o au fuala'au e inumia. E tolu ituaiga o fuala'au ua fa'atulaga, e tofu lava le fuala'au ma le ituaiga fasi e mafai ai ona mautinoa ua e le toe maua i le Mumu Tutupa.”

 

Ua fa'ailoa mai fo'i, "E saogalemu lava nei fuala'au, e leai ni ona a'afiaga tumau pe maumau ai fo'i lou soifua ona o fuala'au nei."

 

O lo ua fa'atulaga i le Matagaluega o le DYWA isi, o le EOB Maota o le Malo i Utulei, o falema'i fa'aitumalo uma e tolu i Leone Tafuna ma Amouli, ma le isi fo'i vaega i Faga'alu lava, ma le Fale Laumei e ono laulau ua fa'atutuina ai mo lenei vaiaso atoa.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all