Skip to main content

Tatala aloaia Faletupe fou a le malo, le Faletupe a le atunu’u

I le silia ai i le 3 tausaga o galulue malosi le faigamalo a Lolo ma Lemanu e tau saili se isi faletupe fou, e sui tulaga i le lala o le Faletupe a Hawaii lea ua sauni e tuua le atunu’u, o le taeao ananafi na tatala aloaia ai le Faletupe fou a le malo, le “Territorial Bank of American Samoa”.

 

Na fa’atumulia le nofoaga autu o le Faletupe fou a le malo i Utulei i ta’ita’i o le malo sa auai i le tatalaina o lenei galuega, lea fo’i sa molimauina e ni isi o tagatanu’u lautele, fa’apea ai sui o le lala o le Faletupe a Hawaii.

 

O le sauniga lotu e tatala aloaia ai lenei sauniga atoa na ta’ita’ia lea e le afioga a Patele Viane Etuale, o le ta’ita’i lea o le Puleaga a Samoa - Pago Pago, lea na ia fa’amamafaina ai i lana saunoaga le taua o le galulue fa’atasi o ni tagata se to’atele e fa’atino se atina’e mo le manuia lautele o tagata, atoa ai ma le fa’amoemoe o galuega uma i le ta’ita’iga a le Atua. O viiga o le Atua na saunia lea e le aufaigaluega a le Faletupe fou.

 

E fa saunoaga sa fa’atulagaina mo le polokalame, lea e aofia ai le saunoaga autu na saunoa i ai le afioga i le ai’i kovana o le malo, tofa Lolo Matalasi Moliga.

 

O isi saunoaga e aofia ai le saunoaga a le Peresetene o le Senate, afioga Gaoteote Palaie Tofau, o le saunoaga a le Ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe o le Faletupe, afioga Utu Abe Malae, ma le saunoaga a Mark Rossi, o le sui ta’ita’ifono lea o le Faletupe a Hawaii, o ia fo’i o le loia sinia mo le faletupe.

 

Na fa’amanino e le tofa a Fiu Saelua, o le Ta’ita’i lea o le aufaigaluega a le Ofisa o le ali’i kovana e fa’apea, ina ua tula’i mai le fa’afitauli i le itu tau faletupe, sa le i nofoa’i le faigamalo, ae sa mafaufau loloto i soo se auala e mafai ona latou fa’atinoina, ina ia foia ai le fa’afitauli ua tula’i mai, ae maua ai se fesoasoani o tagatanu’u o Amerika Samoa.

 

Sa mua’i fa’aleo e Lolo le agaga o le fa’afetai ia te i latou uma lava sa mafai ona fesoasoani i le fa’ataunu’uina o lenei galuega tele.

 

O ni isi o i latou na taua i le saunoaga fa’afetai a Lolo e aofia ai sui o faletupe mai Amerika e pei o le Faletupe a Hawaii faapea ai le Zion Bank. Sa ia fa’afetaia fo’i le lagolago mai a le Ofisa o le Initeria, fa’apea ai i latou e i ai le tomai i galuega fa’a loia atoa ai ma le tomai i tulaga tau faletupe, ona o le fesoasoani ma fautuaga sa latou tu’uina mai i le faigamalo, lea ua mafua ai ona fa’ataunu’uina lenei galuega tele.

 

Mo Amerika Samoa lava ia, na muamua le fa’afetai a le ali’i kovana i le Fono Faitulafono, ona o le latou lagolago atoa ai ma le latou talitonuina o le talosaga sa tu’uina atu e le malo, ma latou pasia ai fuafuaga uma e fa’atatau i le fa’avaeina lea o lenei faletupe.

 

Sa ia fa’afetaia fo’i sui o le Komiti Fa’afoe sa sailia tupe o le Pone (ASEDA), fa’apea ai totino o le Komiti Fa’afoe o le Faletupe, i lo latou naunau e fa’aalu lo latou tomai ma le malo e fa’ataunuu ai lenei galuega tele mo Amerika Samoa.

 

“O la’u fa’afetai fa’apitoa e tu’uina atu i le mamalu o le atunu’u, fa’afetai i lo outou onosa’i ma le lava papale, a o alo le malo e fa’atino gaioiga uma e fa’atatau i le fa’atuina o lenei faletupe fou, o lea ua tatala lenei galuega, ma e matua talitonu atoatoa le malo, e mafai ona tatou galulue mo le fa’aleleia o le tautua a lenei faletupe i le lumana’i”, o le saunoaga lea a Lolo.

 

Saunoa le ali’i kovana e fa’apea, e tasi le mafua’aga na ala ai ona manatu le malo e fa’atula’i le faletupe fou ua tatalaina nei, ona o le manatu ia i ai se faletupe fou e sui tulaga i le Faletupe a Hawai’i o le a tula’i ese.

 

“Ina ua matou vaavaai atu i le fa’afitauli ua tula’i mai i le faletupe a Hawaii, sa matou mafaufau ai loa e saili se fofo e foia ai le fa’afitauli, o le tatalaina ai la o le faletupe fou, o le tali lea o le fa’afitauli sa matou taumafai e saili, aua ua matou talitonu ma iloa, o le taua o le i ai o tupe, o le taua fo’i lena o le manuia o le lumana’i o aiga uma ma le malo o Amerika Samoa, afai la e i ai se tagata e tete’e i le faletupe lenei, lona uiga ua tete’e lena tagata i le taua o le lumana’i o le atunu’u”, o le saunoaga lea a Lolo.

 

Saunoa atili le ali’i kovana e fa’apea, e taua le i ai o se faletupe i soo se atunu’u, e teu i ai tupe a tagata ma fa’aputu mo le lumana’i, ona ua uma aso sa teu ai tupe i lalo o moega ma totonu o atigi pusa.

 

Ae na taua e le afioga a Gaoteote i lana saunoaga e fa’apea, a o le i taunu’u mai i le aso e tatala aloaia ai lenei faletupe fou, ua tele naua tala a tagata ua fa’alele e fa’atatau i le faletupe pe tua ma ni a, ae i lona talitonuga, o le tatalaina ai o le faletupe fou a le malo, o le ata vaaia lea o le fa’aopoopo pea lea o galuega lelei e tele ua faia e le malo mo le atunu’u.

 

“Ua to’atele tagata o le atunu’u ua muimui ma fai fai upu i lenei faletupe, ae o la’u fautuaga i le faigamalo fa’apea ai le atunu’u atoa, tu’u ai pea tagata muimui e muimui, ae fa’aauau pea ona tatou fa’atino galuega lelei e manuia ai le atunu’u”, o le saunoaga lea a Gaoteote.

 

I le saunoaga a le afioaga a Utu, sa ia taumafai ai e fa’asa’o ni isi o fa’amatalaga o lo o tu’uaia ai le auaunaga a le faletupe fou, e pei o le popole lea o tagata i le leai o se Inisiua e puipuia teugatupe o le a tuuina atu i totonu o le Faletupe fou a le malo, aemaise ai fo’i o le lagona o ni isi o le atunu’u, o le tupe a le malo lea ua fa’avae ai le Faletupe fou, o tupe ua o le a mafai ona o atu tagata lautele ma fai mai ai a latou nonogatupe.

 

Saunoa Utu e fa’apea, tusa lava pe leai se Inisiua mo le Faletupe fou a le malo i le taimi nei, e mafai lava ona tatala le tautua a le Faletupe, se’i vagana ua ausia e le Faletupe vaega uma e tatau ona ausia, ona fa’atoa mafai lea ona maua le puipuiga a le vaega Inisiua a le feterale.

 

O le mae’a ai o le ootiina o le lipine e le faletua o le ali’i kovana, Cynthia Moliga, na aga’i atu ai loa le mamalu o le valaaulia i totonu mo maioaga, a o le i tatalaina atu le tautua a le faletupe i le mamalu o le atunu’u i le aoauli lava ananafi.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all