Skip to main content

Tala o le Pasefika

Pasefika

FAAMAONIA MOLIAGA FAASAGA I NI ALII MAI TONGA I LE UMIA O FUALAAU FAASAINA

O le aso 14 o Mati, 2024 na lauina ai e le faamasinoga ia fa’asalaga mo ni alii Tonga se to’atolu, o Heneli Manuofetoa, ‘Aisea Havea ma Kanitele Guttenbeil, ina ua faamaonia o latou moliaga, i le umia o fualaau faasaina.

O Mnauofeota ua fa’asala nei i le falepuipui i le lima ma le afa masina, faatasi ai ma le 32 masina lea ua mae’a ona fa’asala ai o ia.

E tusa ai ma faamaumauga a le faamasinoga, ua fa’amaonia moliaga o Manuofetoa ina ua maua ai fualaau faasaina, e .41 kalama, ae o Havea ma Guttenbeil, sa le gata ina maua ai fualaau faasaina e 3.33 kalama, ae faapea foi o se paipa, e fa’aaogaina e ula ai nei fualaau faasaina.

E tusa ai foi ma faamaumauga a le faamasinoga, o le 5:00 i le afiafi o le aso 15 o Mati, 2023, na lokaina ai ni tagata mai i le fale o Sione Songo’imoli, ina ua masalomia i lo latou umia o fualaau faasaina.

Ae na’o le toatolua i latou ia ua o’o atu la latou mataupu i luma o le faamasinoga.

O Manuofetoa, sa maua o tu i tafatafa o le faitoto’a o se ta’avale, ae o lo’o saofai i le nofoa avetaavale ia Pita Talanoa ma se tamaitai sa i le nofoa pasese.  Ae na maua i fafo, i le pito i tua o le ta’avale ia taga o se vaega o fualaau faasaina.

Ae o Guttenbeil sa maua i totonu , o seisi taavale, na tu i tafatafa o le ta’avale lea na maua ai Manuofetoa, ae o lo’o nofo ai i totonu ma Havea.

Sa mauaina i nei alii ia se ato fa’afafa na iai ia fualaau faasaina ma se paipa e ula ai tapa’a, i le va o nofoa pito i luma o le ta’avale.

LE FIAFIA LE ITU AGAI (HRPP) O LE MALO A SAMOA I SUIGA O TULAFONO TAU PALOTA

O le aso Faraile o le vaiaso ua mavae, sa fa’alauteleina ai e le malo o Samoa a latou tulafono palota, e aofia ai ma tagatanu’u o Samoa o lo’o aumau ma nonofo i atunu’u i fafo.

Ua suia mai lea mai i le tulafono a le malo o Samoa, e na’o i latou o lo’o nonofo ma aumau i totonu o Samoa, e agava’a e palota.

Ae ua fa’aalia e le failautusi a le Itu Agai (HRPP), le susuga ia Lealailepule Rimoni Aiafi, i le ofisa fa’asalalau a le RNZ Pacific, o aiaiga i tulafono palota a Samoa lea ua fa’atagaina ai nei tagata mai atunu’u i fafo e palota, e patino lava i tagata Samoa o lo’o aumau i totonu o Samoa.

Sa ta’ua e Lealailepule e faapea, o lo’o latou taumafai e taofia le palota o tagata Samoa e le i fananau pe ua atoa le 20 tausaga o nonofo i atunu’u i fafo, ona o le toatele o i latou, e le malamalama i mea o tutupu i totonu o le atunu’u.

I se faamaninoga mai i le komesina o palota a Samoa, le susuga ia Tuiafelolo John Stanley, o le suiga i le tulafono palota, ua fa’afaigofie ai i tagata Samoa o lo’o aumau i atunu’u i fafo, ona lesitala e palota.  Ae e tatau ona malaga mai i Samoa, e faamae’a ai se vaega o le latou lesitala.

Ae peitai, na saunoa Lealailepule, o lo’o iai nisi tulaga e ao ona fofoina ina ia mafai ai ona tulaga lelei lenei tulafono.

O Aperila 2026 lea ua faatulaga ai leisi palota a le malo o Samoa.

TALIA E TAGATA FAIGALUEGA FA’AVAITAIMI I LE ATU KUKI IA FAAIUGA A LE FAAMASINOGA MAUALUGA

I se fa’ai’uga a le Faamasinoga Maualuga a le Atu Kuki, ua fa’aleaogaina ai se tulafono a le malo lea e faamalosia ai le na’o le lima tausaga e faatali ai i latou e umia tusi folau mai Niu Sila, e avea ma sitiseni o le malo, ae mo i latou mai isi atunu’u, e aofia ai ta’ito’alua o tagata atu Kuki, e 10 tausaga pe sili atu foi, e faatali ai i latou mo a latou sitiseni.

I se tagi na faauluina e se faalapotopotoga i le atu Kuki, e ta’ua o ‘Friends of Fiji’, sa faapea ona o latou lu’itauina ai lenei tulafono.  Sa ta’ua e le taitai o lenei faalapotopotoga, o Tangaroa Vakalalabure, i le vaega fa’asalalau a le ‘Cook Island News’ i le tausaga e 2022, ina ua pasia lenei tulafono, o se tulafono e le gata ina fa’ailoga lanu, ae fa’ailoga tagata.

Sa ta’ua e le loia a le ‘Friends of Fiji’, o Lavi Rokoika ina ua fa’aleaogaina e le faamasinoga lenei tulafono, le iai o nisi i totonu o le atu Kuki na le fiafia i lenei tulafono.  Ma o le faaiuga a le faamasinoga, o se manumalo lea mo tagatanu’u uma mai fafo, o lo’o aumau i totonu o le atu Kuki.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all