Skip to main content

TALA O LE PASEFIKA

PASEFIKA

524 KILOKALAMA AISA MAUA I SE VA’A FAGOTA I TAHITI

O se vaega o fualaau fa’asaina pito sili ona tele i fa’amaumauga o fualaau faasaina, ua se’iina e vaega a leoleo, sa maua i luga o se va’a fagota Sipaniolo, i le afiafi o le aso 24 o Tesema, ae malama le Kerisimasi.

O lenei osofaiga sa taitai e le taitai o Fuavaa Falani faatasi ai ma le vaega e mataituina vaega o fualaau faasaina (OFAST), e pei ona ta’ua e le komesina maualuga a Falani, i sa latou fa’asalalauga faalauaitele.

Sa faapea foi ona auai ai ma Leoleo Feterale a Ausetalia i lenei taumafaiga fa’avaomalo.

Sa taofia le va’a fagota o le Raymi, ma ulufale atu iai leoleo ma vaega’au o le Tahiti, Falani ma Ausetalia, i le itu i Sisifo o sami faasaina (EEZ) o Tahiti, ma na maua atu ai se auva’a e to’a 14 mai i Columbia ma Ecuador.

O lo’o ua lokaina uma i latou ma se fuafuaga e tutula’i i luma o le faamasinoga lotoifale, e pei ona fa’aalauiloa mai e le loia a le malo, o Yann Hausner.

E le i ma’oti mai po o fea tonu na tau agai iai le va’a.  Ae o lo’o iai se talitonuga, o le faitau aofa’i o fualaau faasaina, pe ana faatauina atu, e pe a ma le $122 miliona, tupe Amerika.

Sa aveina atu le va’a a Raymi i Pape’ete, le a’ai autu a Tahiti, mo le fa’aauauina o su’esu’ega.

E pei ona sa saunoa le taitai leoleo Bougainville ia Mathieu Leman, o le ituaiga gaioiga lenei ua loa ona o latou a’oa’o ma nofo saunia ai.

O Tahiti, faatasi ai ma isi motu o le Pasefika ma teritori, e pei o Samoa, Fiti ma Tonga, ua iloga lava ona avea ma nofoaga ua fai ma auala, e feavea’i ai fualaau faasaina mai i Amerika matu ma Amerika i Saute (Amerika, Mexico, Columbia, Ecuador ma Panama), e ave atu agai i Ausetalia, Niu Sila ma Asia.

Ia Mati 2019, sa taofia ai foi seisi va’a fagota i gatai o Nicaragua, i se taumafaiga ‘aufa’atasi a ofisa tetele a le Iunaite Setete, ma ave’esea mai ai se vaega o fualaau faasaina (Aisa), e pe a ma le 766 kilokalama, lona mamafa.,

TU’UINA I LUGA O UPEGA TAFA’ILAGI ATA MATAGA O LE PALEMIA FITI

O se ata vitio o le tamaitai ia Lynda Tabuya lea sa avea ma se minisita a Fiti, sa faapea ona tu’uina e se tagata e galue latalata i le Palemia o Fiti, i luga o upega tafa’ilagi, o lo’o fa’aali mai ai le siva telenoa (se’i tulou) o lea taitai o le malo.

Ina ua salalau le ata vitio, na faapea loa ona fa’amaloloina e le Palemia o Fiti, o Sitiveni Rabuka ia Tabuya mai lona tofiga i totonu o le Kapeneta, i le aso 26 o Tesema.

Sa fa’aalia e Tabuya, o lenei vitio, o se ata sa faia tau lava mo lona toalua, o Robert Semann ae e foliga mai ua ave’eseina faasolitulafono e se tagata mai i lana telefoni sa gaoia.

Ma o lea ua fa’aulu ai nei se tagi a Tabuya, lea na avea ma Minisita o tina, fanau ma puipuiga faalauaitele, i le ofisa a leoleo, e faapea, ua a’afia o ia i sauaga i luga o le initeneti (cyberbullying).

Ua fa’aalia e Shamima Ali lea o lo’o fa’afoeina le ofisa tutotonu e faasagatau i sauaga fa’asaga i tina ma tamaitai, o Shamima Ali, sa taumafai le malo ina ia ave’esea Tabuya mai lona tofiga ona e ono a’afia ai le taitaiga a Rabuka.

I le aso Lua sa faia ai se fono a’oa’i mo Tabuya lea na auai atu ai ma le alii Palemia, i luga o le Zoom ma e tolu vaiaso lea ua tu’uina atu nei i le sui Komiti e latou te faia ai se faaiuga i lenei mataupu.

Ma e ui ina talitonu le to’atele ua muta ai i’i le galue faalemalo a Tabuya, ae peitai, sa fa’aalia e Ali, o se taitai atamai, lauiloa ma e tele lona tamaoaiga, e toe fo’i atu lava Tabuya i lana galuega.

Ua ta’ua e Rabuka, ua fa’amaloloina Tabuya mai lona tofiga, ona o tulaga o le faavae, e aofia ai lana tautoga sa faia i le avea ai o ia ma minisita ma tulaga faatonuina o se taitai. Ma ua ia te’ena tu’ua’ia tu’ua’iga a tagata e faapea, o lana faaiuga ua faia, o se gaioiga e faasaga tau i tina ma tamaitai.

O le ata vitio lenei ua va va o ai tagata, sa lafoina muamua i se vaega fa’asalalau maoae i Fiti, ae e le’i imeli ina ia Rabuka, le loia sili ia Graham Leung, le minisita o faamasinoga ia Siromi Turaga faapea ma Shamima Ali.

TO’A 16 FAASAOINA MAI I TA’ELEGA I LE AMATAGA O LE TAUSAGA FOU

Ua ripotia mai i Niu Sila le fa’asaoina e le vaega a le ‘Surf Life Saving’ ia ni tagata se to’a 16 i le ulua’i aso o lenei tausaga ma ua tutusa lenei fuainumera ma le fuainumera o tagata sa lavea’iina i le taimi foi lea i le tausaga ua mava

E lata i le silia ma le 5100 itula sa galulue ai le au lavea’i a le ‘Surf Life Saving’, ia Tesema 31 ma le aso o le Tausaga Fou mo le lavea’iina o tagata.  I le aso Kerisimasi ma le aso na soso’o ai, e to’a 11 tagata sa fa’asaoina mai i taelega, ae to’a 31,000 sa lapata’iina.

Na ta’ua e le fa’auluuluga o le ofisa o lo’o mataituina le saogalemu i sami ma vai, o Daniel Gerrard, e toatele o tagata e taumafai tulaga le saogalemu i vaitaimi faapenei.  Ma e tusa ai ma a latou faamaumauga, e maualuga le fuainumera o tamaloloa papa’e, e sasi lava a latou faaiuga e faia i taimi o ta’elega i sami ma vai.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all