Skip to main content

TALA O LE PASEFIKA

PASEFIKA

ASIASI MAI POPE FRANCIS I PAPUA NIU KINI

O le aso Toonai o le vaiaso nei, ua faamoemoe e asiasi atu ai le Ulu o le Ekalesia Katoliko, le afioga Pope Francis, i le motu o Papua Niu Kini mo aso e tolu.

O lenei asiasiga i Papua Niu Kini, o se vaega o se faigamalaga a le taitai o le Ekalesia Katoliko, i atunu’u eseese i aso e 11.  O lea asiasiga, o le a aofia ai foi ma Indonesia, Timor-Leste ma Singapore.

O le taimi atoa o le a iai Pope Francis i Port Moresby, ae o le aso Sa lea e faamoemoe o le a faimalaga atu ai i Vanimo, pe a ma le 1000 kilomita le mamao, i le itu i matu i sisifo, ma e tuaoi ai ma Indonesia.

Ua ripotia mai le nofo saunia o le vaega’au a Ausetalia e latou te fa’afeaoina atu le Pope i Vanimo ma toe fo’i mai i Port Moresby.

 E tusa ai ma ripoti salalau i Papua, o lenei faigamalaga a le taitai o le Ekalesia Katoliko, o se tulaga sa faavaeina mai i le lima tausaga ua tuanai e se misionare sa galue i Vanimo lea sa ia aveina atu ai nisi o le ekalesia Katoliko i Roma ma o latou feiloai ai ma le afioga i le Pope ma o latou foa’iina atu ia te ia ni meaalofa sa o latou gaosia ma o latou peseina ni viiga a lo latou atunu’u, mo le taitai o le ekalesia.

Na ta’ua e Patele Martin Prado, o le asiasi mai o le Pope, o se talifuaitau lea i lea asiasiga na o’o atu i Roma.  Sa ta’ua foi e le alii Patele, talu mai lava le tausaga 2019, o matala pea laina o feso’otaiga i le va ma le taitai o le ekalesia ma i sona talitonuga, o le mafua’aga lea o le a asiasi mai ai o ia i Vanimo.

TALITONU TAITAI AOGA A GUAM, E LE O SAOGALEMU FALEA’OGA MO FANAU AOGA

Sa tula’i mai se fa’afitauli tele i totonu o aoga i Guam, i le amataga o lenei tausaga aoga, ina ua le pasia e le Ofisa o le Soifua Maloloina ia aoga e 18 mai i aoga e 41 a le teritori, ae o lea ua toe amatalia lenei tausaga aoga fou.

Sa saunoa le susuga ia Chris Anderson, lea o lo’o fa’auluulu iai le Ofisa o le ‘Student Support Services’, i luma o sui faitulafono a le atunu’u, o lo’o iai a’oga o lo’o saogalemu, ae atonu e le pasia ia suesuega.

Sa soalaupuleina e sui faitulafono lenei mataupu, pe tatau ona toe tatalaina nei aoga, e ui ina e le’i pasiaina, ina ia mafai ona le avea ma fa’alavelave i a’oa’oga a fanau i lenei tausaga.

Na te’ena e le Fofoga Fetalai ia Therese Terlaje lea manatu ma ia saunoa mai ai e faapea, e na te le malamalama, pe mafai faapefea ona o latou taliaina lea tulaga mo a latou alo ma fanau. 

Sa finau Terlaje o se tulaga le tatau le fa’aauauina pea o a’oa’oga ae e le o pasia a’oga, aemaise ona o lo’o a’afia ai faafitauli ogaoga e pei o le tumu o falea’oga i isumu ma tutulu o potu aoga. 

O nei faafitauli, e le o se tulaga fou i totonu o le Ofisa a Aoga i Guam ma e le gata i tulaga faaletonu o faleaoga, ae faapea foi le saogalemu ma le tele o nisi o faafitauli o feagai ma le Ofisa o Aoga, e pei o le tau leai o ni faiaoga, o le faaletonu o le tausiga o faleaoga.

O le tausaga e 2007 na faasala ai e le malo feterale ia le Ofisa o Aoga a Guam ona o le fa’aaogaina le tatau o vaegatupe feterale.  I le lua tausaga na soso’o ai, sa maka ai le leai o se alualu i luma i taumafaiga a le Ofisa o Aoga e fofoina nei faafitauli.

O le tausaga lava lea na ripotia mai ai e le Pacific News Center, le molimauina e le Pule o le Vaegatineimu, i luma o Senatoa le aofia o ni aoga e 36 i ni a latou su’esue’ga, ma e leai ma se a’oga, se’ia vagana ai a’oga fou, o ola a latou ‘fire alarms’ pe iai foi ni ‘sprinklers’ i totonu o fale a’oga.

I le 2017 sa fa’aauau pea ona salalau ripoti i le tele o faaletonu i totonu o aoga, i le tausiga lelei ma le mama o falea’oga faapea ma le le lava o faiaoga.

TULAI MAI SE FAAFITAULI I LE TAUVAGA TAUSALA A FITI

O le aso Faraile na se’i mavae atu nei, sa faataunu’uina ai le tauvaga tausala a le malo o Fiti, mo le sailiga o so latou sui mo le tauvaga tausala o le lalolagi (Miss Universe), ae peitai, ua fa’alauiloa mai e le faalapotopotoga a le Miss Universe Fiji, le sese o le tausala ua o latou faapaleina, talu ai se faaiuga a faamasino.

O le tamaitai 24 tausaga o Manshika Prasad sa faapaleina i le aso Faraile, o le Miss Universe Fiji ma le faamoemoe mo le auai atu i le tauvaga i le faaiuga o lenei tausaga, ma o le uluai taimi lea o le a toe auai atu ai se sui o Fiti i lenei tauvaga, talu mai le 40 tausaga ua tuanai.

Ae peitai, o le aso Gafua na se’i mavae atu nei, na fa’alauiloa mai ai e le faalapotopotoga sa faatautaia le tauvaga tausala i le faaiuga o le vaiaso na se’i mavae atu, la latou sasi, i le faapaleina sese o le tamaitai na manumalo.

O le tamaitai sa tatau ona manumalo, o Nadine Roberts, lea sa tulaga lua i lea afiafi. 

E tusa ai ma le fa’aaliga i luga o le uepesite a le Miss Universe Fiji, o lo’o ta’ua ai e faapea, e le o se taimi muamua lenei ua tupu ai se tulaga faapenei, i nei ituaiga tauvaga ma na mafai ona foia lenei faafitauli, pe ana mulimulitai i latou sa fa’afoeina le tauvaga i lea po, i tulafono ua mae’a ona fa’ataatia.

Ma sa ta’ua ai e faapea, na tofu tamaitai ia na pito maualuga a la sikoa ma palota e ta’i valu, lona uiga, sa tatau i le o lo’o umia le laisene, ona filifili le tamaitai e tatau ona manumalo, ae le o i latou o lo’o faafoeina le tauvaga (contracted organizer), lea sa mananao ia manumalo se tamaitai Fiti Initia, ona o le manatunatu i faiga faapisinisi faavaomalo.

Na ta’ua i le fa’aaliga i luga o le uepesite le le faitauina o le ‘licensee vote’ ma e latou te soalaupuleina foi lenei mataupu ina ua tutusa maka a tamaitai tauva, ina ia filifilia ai le tamaitai e sili ona agava’a e avea ma sui o Fiti, i totonu o le tauvaga a le Miss Universe i Mexico ia Novema.

Ae peitai, i se tali fuaitau mai ia Grant Dwyer, le ‘contracted organiser’, sa ia toe faamautuina mai ai le sa’o o le manumalo a Prasad.  Na ta’ua e Dwyer, o lo’o sa’o le filifiliga o Prasad mai i sui tauva e to’aiva lea na tauva i le faaiuga o le vaiaso ua mavae.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all