SAMOA
TAOFIA I LE FALEMAI SE ALII INA UA SIPAKA I SE UAEA ELETISE
O le aso Lulu (aso Tofi i Samoa) na seāi mavae atu nei, na tupu ai se faalavelave i Saleufi, Apia, ina ua sipaka se alii faigaluega, i luga o le faleoloa siāi atoa a le Bluebird ma mu ai lona tino.
E tusa ai ma ni ata vitio sa puāeina e ni molimau na iai i le taimi na tupu ai lea faalavelave, lea na faāasalalau solo i luga o āApi o Foligaā ma upega tafailagi, sa vaāaia ai ni isi alii faigaluega se toatolu, o loāo taumafai e siāi mai i lalo le ua manuāa, aāo tauvalaau atu i latou sa iai, ia ni auala e mafai ona faāasaoina ai le soifua o le ua manuāa.
Sa molimauina foi i ata vitio, le leāi laāeiina e le ua manuāa, ia ni laāei faigaluega e puipuia ai lona ola.
Ina ua taunuāu se tasi o le aufaigaluega a le Samoa Observer, i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, o loāo oi lava le ua manuāa, ona o le tuga o ona manuāa. Ma ua faāamaonia mai e le falemaāi le mu o le afa o lona tino.
Sa faia e leoleo a latou suāesuāega i le mafuaāaga o lenei faalavelave.
TOE AGAāI I LUMA LE PILI MO LE AVEA O TAGATA SAMOA MA SITISENI NIU SILA
Ua silia ma le 3,000 tagatanuāu o Samoa o le a mafai ona toe faamautuina o latou sitiseni i Niu Sila, i le toe agai i luma o le pili sitiseni (The Citizenship (Western Samoa)(Restoration) Amendment Act 2023), lea ua pasia e le Komiti o le Maota Atoa i le Palemene, i le aso Lulu na seāi mavae atu nei, faāatasi ai ma sona suiga e tasi.
O le masina ua mavae, na pasia ai lenei pili, i lona faitauga lona lua ma sa faapea foi ona faāaleoina e le āNational Partyā lo latou lagolagoina o lenei pili.
O faamoemoega o lenei pili, e pei ona sa faāaulufaleina e le Minisita o le Itu Meamata, ia Teanau Tuiono, o le toe faāamautuina lea o aia tatau faalesitiseni, o tagata mai Samoa sa fananau i le va o le 1924 ma le 1949.
O le suiga ua faāaopoopo i lenei pili mai i le alii Minisita o Andy Foster, mai i le itu a le āNZ Firstā, ma o se totino o le Komiti o āGovernance and Administrationā, o se fuafuaga ina ia toe faāafoāi tupe a i latou na apalai ma faāamanuiaina.
O lona uiga, o soāo se tasi e agavaāa i lalo o lenei pili, e apalai mo le avea ma sitiseni, ma sa faāamanuiaina le latou taumafaiga, o le a mafai ona toe faāafoāi atu a latou tupe sa totogia.
O leisi faaopoopoga, e aofia ai le oāo atu o lenei agavaāa faalesitiseni, i fanau ma i latou na tupuga mai i e na fananau i luma mai o Ianuari 1, 1962, ma e leai se tupe e totogia mo lea tulaga.
Ae peitai, seāi vagana ai le lagolago mai i le itu a le Leipa ma le āTe Pati Maoriā, sa leāi pasiaina suiga po o faaopoopoga i lenei pili, e le Maota atoa.
E le o maāoti mai i le taimi nei, le aso o le faitauga faatolu o lenei pili, ae o loāo iai se talitonuga, o le a faia i totonu o le Palemene i se vaiaso lata mai.
Afai ae pasia lenei pili, o le a faapea ona agavaāa le toāatele o tagata Samoa i le va o le 74 ma le 100 tausaga, e toe avea ma sitiseni o Niu Sila, lea na aveāesea i se pili na pasia i le 1982.
FALEPUIPUI MO LE LUA TAUSAGA I LONA FAāAAOGAINA O SE AGAESE E FAāAOāO AI MANUāA I SEISI TAGATA
O le ogatotonu o lenei vaiaso, sa faāasalaina ai e le Faamasinoga Maualuga a Samoa ia se alii na molia i lona ta ina o le ulu o le toāalua a lona tausoga, i se agaese, i le lua tausaga ma masina e tolu.
E lua moliaga sa faapea ona ioeina e Lameko Sakaria, i lona faāaoāoina o ni manuāa tuga i se isi, ina ua oso atu ma lana agaese, e taofiofi ai le misa i le va o se ulugalii.
O loāo taāua i faāamaumauga a leoleo e faapea, o le aso 11 o Novema, 2022, sa faāatonuina ai e le tuafafine a Sakaria ia lana tama e alu i le ulu e fesili ia Sakaria, po o iai sana afi. Ae faāatonu e le na manuāa i lenei faalavelave, ia le tamaitiiti ina ia alu i lona tina e aumai se āie e palu ai le ava, lea na faia e le tamaitiiti.
Ae peitai, ina ua foāi mai le tamaititi ma le āie, na vaāaia e le na manuāa le tuai ma le masaesae o le āie, o lea na faia ia faia ai se faamatalaga e faapea, e tutusa foliga o le āie ma le tina o le tamaititi. O le mea lea na tagi ai le tamaititi ma toe foāi i le taāu i lona tina le faamatalaga a le na manuāa ma amata ai loa sa taugaupu i le va o i laāua.
Ina ua faāalogo atu le ua molia i le taugupu a lona tuafafine, sa tu loa i luga ma alu atu i le mea o tu mai ai le na manuāa, ma ta le ulu i le agaese. E faāalua ona sasau e le ua loka, ia lana agaese ma tau le ta lona lua i le lima o le na manuāa.
O loāo taāua foi i faamaumauga a leoleo le faāataotolia o le na manuāa, i le falemai, mo le masina ma le afa ona o le tuga o ona manuāa.
Na saunoa le susuga i le faamasino ia Niava Mata Tuatagaloa, i le tolaulauina o le faasalaga a Sakaria e faapea, ua fai lava sina matuia o lana gaoiga sa faia aemaise ai o le aāafia ai o le ao o le na manuāa. Ma sa saunoa foi Tuatagaloa, e leai se mafuaāaga tonu e tatau ai ona faia ia ituaiga gaioiga ma ona o le tumau ai manuāa o lea alii, o le a faapea ona faasalaina ai o ia e le faamasinoga, i le falepuipui.
Na amata mai i le lima tausaga ia iloiloga o le faasalaga a Sakaria, e 12 masina na toāesea ona o se ifoga sa faia ma le 36 masina, ona sa ioeina e Sakaria ona moliaga. Lea ua toe ai naāo tausaga e lua ma masina e tolu lona faasalaga.
Comments
Sorted by BestComments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.
Powered by Disqus