Skip to main content

TALA MAI LEOLEO

LOKA LE ALII NA MOLIA I LE SAUAINA O LANA UO TEINE

O le vaveao o Oketopa 27, 2024, na agai atu ai leoleo i se faalavelave na tupu, i luma o le fale a se aiga, lea na misa ai le alii o Ralph Autufuga ma lana uo teine, ae ua fiu le aiga o le teine e tau fa’ato’ato’a le mataupu.

E taunu’u atu leoleo, o lo’o tau taofiofi mai le tamaitai na a’afia, mai i tagata o lona lava aiga.

Ae e tusa ai ma le faamatalaga a le molimau (tuagane o le tamaitai na a’afia ma ua molia) na iai i lea vaveao, na amata mai lenei pisa i se falekalapu, lea na ia molimauina ai le po ina e Autufuga o lona tuafafine.

Ma sa ta’ua e le tuagane o le tamaitai na a’afia ma ua molia, sa leai sana gaioiga na faia i le falekalapu, ae sa faatali se’i o latou o’o mai i le fale, lea na ia fesiligia ai Autufuga i le pa’i o lona lima i lona tuafafine.

Ae peitai, na oso le tamaitai na a’afia ma molia (po o le tuafafine a le molimau), i le ‘au mai ma Autufuga ma o’o ai ina feosofi mai tagata o lona aiga, ona ua le fiafia i le puipuiina e le tamaitai o le ua molia.

Sa ta’ua e nisi o le aiga a lenei tamaitai, lo latou faalogoina o tala feavea’i i le fasi so’o e le ua molia (Autufuga) o le tamaitai, ae e le ripotia.  Ae o le po o lea, na fa’ato’a vaai tino ai tagata o le aiga o lenei tamaitai i le moni o tala feavea’i ma o latou manatu ai, e tatau ona faia se faaiuga o lea tulaga ae e le’i faateteleina.

O lea lava taeao, na aveina ai e leoleo ia le ua molia ma le tamaitai na a’afia ma ua molia, i le ofisa a leoleo i Tafuna, mo le fa’aauauina o a latou suesuega.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia molimau o le faalavelave, sa ta’ua le mafua o le pisa ona o le faafitauli lea o lo’o tupu i le va o le ua molia ma le tamaitai.

Na faamatala e le tuagane a le tamaitai lona taumafai e puipui lona tuafafine (le tamaitai na a’afia ma ua molia) ona e le tautala sa’o i gaioiga e faia e Autufuga ia te ia.  Na ta’ua e le tuagane lona va’ai tino i le po ina e le ua molia, o lona tuafafine ma e le sa’o i lana vaai.

Ma o lo’o ta’ua foi i totonu o faamaumauga a le malo, le tupu so’o o lenei faafitauli i le va o Autufuga ma le tamaitai, talu ona toe fo’i mai Autufuga mai Samoa.

Sa mafai foi ona fa’atalanoaina e leoleo ia se tamaitai po o se molimau autu, lea o lo’o nonofo faatasi ma i la’ua ua molia. Ma na ia va’ai tino foi i isi taimi sa sauaina ai e le ua molia, ia le tamaitai ua a’afia ma molia.

Ma e tusa ai ma le faamatalaga a le molimau autu, o le tele o taimi e tupu ai faalavelave ma o’o ai le lima o le ua molia, i le tamaitai ua a’afia ma molia, o totonu o le la fale, ae e fefe e faamatala.  Ma na ta’ua foi e le molimau autu le tele o taimi e ta’u atu ai e le tamaitai ua a’afia ma molia, le sauaina o ia e le ua molia, ae faigata ona ia ta’uina i lona ‘uncle’.

O lo’o ua ta’ua foi i totonu o faamaumauga a le malo le fa’ailoa atu e le tamaitai ua a’afia ma molia, lona fefe aua e na te le iloa po o le a le mea e faia e Autufuga ia te ia, i taimi e na’o la’ua e iai i le fale, ma o le mafuaaga lea e na te le faia ai se tala.

Sa faamatalaina foi e le molimau autu ia se tasi taeao na tu’i ai e Autufuga ia le tamaitai ua a’afia ma molia, faapea ma isi taimi e na te faalogoina ai fusuaga mai totonu o le la potu, ae na te tago tu’u mea faalogo i ona taliga e pupuni ai le pisa.

E le gata i lea, sa faamatala foi e le molimau autu ia le taimi na maua ai e le tamaitai ua molia ia le le faamaoni a Autufuga i lo la va, ma na musu ai le tamaitai e faamagalo le ua molia, ae na i’u ina fasi ai e le ua molia ia le tamaitai.

Sa ta’ua foi e le molimau autu seisi foi tulaga na tupu ia Oketopa 26, 2025 lea na fafagu ai o ia e le tamaitai ua a’afia ma molia ma fa’ailoa atu ia te ia (molimau autu) lona fefe i le alii ua molia ma na alu atu le molimau autu ma fesiligia le alii ua molia pe mafai ona alu atu le tamaitai ua a’afia ma molia, e la te momoe, ae tali mai le alii ua molia, e leai.

Ae ina ua musu le tamaitai ua a’afia ma molia e alu i totonu o le la potu, sa faapea ona tu’i e le alii ua molia, ia ona foliga.

Ma o le aoauli lava o lea aso, a’o fai se latou tagamea i se fale ta lavalava, na misa ai foi i la’ua ia ua molia, ma tuli faata’amilo ai e le alii ua molia ia le tamaitai i totonu o le fale ta lavalava ma fasi.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le alii ua molia e tusa ai ma ripoti ua o’o sa ia te’ena ia faamatalaga e faapea, na o’o lona lima i le tamaitai ua aafia ma molia.  Ae sa ia ta’ua e faapea, o se la ta’aloga sa faia ma e na te le’i sauaina le tamaitai.

O le vaveao lava lea na lokaina ai Autufuga.  Ae ua liliu loa leoleo i le tamaitai ua a’afia ma molia, mo le faatalanoaina o ia, ae musu e faia sana faamatalaga i le tulaga na tupu i le va o ia ma Autufuga.  

Ma sa molimauina foi e leoleo le fa’aalia o le le fiafia o le tamaitai i tagata o lona aiga.

Sa faamatalaina e le ‘uncle’ e faapea, i le taimi na tupu ai le misa i lo latou fale, sa foliga mai ua galo i le tamaitai, o ia o lona ‘uncle’ ma sa fiu e taumafai e fa’afilemu ae ua le fia fa’alogo atu le tamaitai ia te ia.  Ma na ta’ua foi e le ‘uncle’ le le fiafia o le tamaitai ona ua lokaina lana uo tama ma o lo’o iai sona talitonuga, o le a faatupu misa le tamaitai pe a o’o i le fale.

O lea na fautuaina ai e leoleo ia le ‘uncle’ a le tamaitai, ina ia tu’u o ia i a’ao a leoleo ina ia aua ai ne’i toe tupu seisi faalavelave ae le gata i lea, o le a molia o ia i le faatupu vevesi i totonu o lona aiga.

Ua molia ai nei Autufuga ma le tamaitai i le Faatupu Vevesi i totonu o aiga (sauaga i totonu o aiga) faapea ma le Faao’olima i tulaga e tolu.  O nei moliaga o se vaega ‘A’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le tausaga po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga e lua.

E le gata i lea, ua molia foi i la’ua i le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu, o se vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i aso e 115; po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

E $3,000 le vaegatupe faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatalitali ai ona faamasinoga.

MOLIA SE ALII 20 TAUSAGA I LE FA’AO’OLIMA

I totonu o faamaumauga a le malo, ua ta’ua ai le o’o atu o se tina ma sona alo i le Ofisa a Leoleo i Tafuna i le aso 27 o Oketopa, 2024 e faila sa la’ua tagi e faasaga i le susuga ia Telea Senetuki, lea ua molia i le Fa’ao’olima i lona tulaga e lua.

Ae e le’i faatalanoa le alo o lenei tina sa a’afia i lenei mataupu, na mua’i vala’au e leoleo ia le vaega a le EMS mo le togafitia o ona manu’a, na aofia ai le fufula uma o ona mata, o se manu’a i luga o lona mata tauagavale, o fula i luga o lona muaulu faapea ai ma le lavea o totonu o lona laugutu a lalo.

O le moliaga o le Fa’ao’olima i lona tulaga e lua, o se vaega ‘D’ o solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le lima tausaga, po o se sala tupe e o’o atu i le $5,000; po o faasaga uma e lua.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia le alii na a’afia sa ia faamatalaina e faapea, na iai o ia i le falesa ma ona va’aia ai Senetuki (lea ua molia), ma na lue atu iai lona ulu.

Ae ina ua alu i le fale ta’ele, na alu atu ai foi ma le ua molia ma tu’i ona foliga, ma pa’u ai i lalo ma tau lona ulu i le ‘sink’. Ma o le taimi lea na matapogia ai, ae na fa’aauau le sauniga a le ua molia, i le tatu’iina o ona foliga, kiki lona manava ma ona foliga.  Ona alu ese atu ai lea o le ua molia, a’o ta’atiatia le na a’afia i le fola o le fale ta’ele.

Ina ua mafai ona tu i luga le ua a’afia, sa agai atu loa i lona tina ma o la o loa i le ofisa a leoleo e faila le la ripoti.

Na faapea loa ona agai atu leoleo i le fale a Senetuki ma lokaina mai o ia ma aveina i le ofisa a leoleo i Tafuna, le nofoaga sa faatalanoaina ai o ia.

Sa faamatalaina e Senetuki i leoleo, sa valaau atu le alii na a’afia i lona aiga ma lue atu lona ulu ma e na te le’i faia se tulaga i lea taimi.  Ae ina ua ia va’aia le agai atu o le na a’afia i le fale ta’ele, o iina na ia (le ua molia) mulimuli atu ai i le alii na a’afia ma ia sauaina ai loa o ia e pei ona sa faamatalaina e le na a’afia.

E $30,000 le vaegatupe sa faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatali ai sona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all