Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

FA’ALAUILOA KOVANA - MANU’ATELE NOFOAGA O FA’ALAVELAVE FA’AFUASE’I

 

O le aso Lulu o lenei vaiaso, 17 Aukuso, 2022 ua fa’amauina ai le fa’alauiloaga a le afioga Kovana Lemanu PS Mauga, o le Manu’atele ua i ai nei i se nofoaga o se fa’alavelave fa’afuase’i e ono tupu i so’o se taimi lata mai.

 

Mai le lipoti lata mai a le vasega o Saeanisi Suesue fa’apitoa i Mafui’e ma Maugamu, ua mae’a tuuina mai ai se latou lipoti e ala i fa’amaumauga ua mafai ona fa’ailo mai e masini e sailia ma fa’alogoina luluga o mafui’e ma maugamu ua mae’a fa’ataoto i ogasami e tolu o le Manu’atele.

 

O lea lipoti ua fa’ailoa mai ai, ua ta’i 20 luluga o lo’o ua matauina i le itula i le alititai o le Manu’atele. O le malolosi o nei luluga ua i le va o le 2-3 o fua o mafui’e, peita’i o lo’o i lalo tonu le afuaga o nei mafui’e o motu o le Manu’atele, e matele i le faleta’u nai lo Ofu, Sili ma Olosega.

 

Peitai, ona o le Manu’atele o motu e mautu ona fa’avae papa, o lea e le tauau ina tupu se maugamu e tali tutusa ma le maugamu o Tonga-Hunga Ha’apai lea na pa i le amataga o lenei tausaga i le malo o Tonga. O motu o Tonga o motu oneone. Ona o mafui’e a tetele ona afua mai ai lea o galulolo tetele poo tsunami, o lea ua nofo lapata’ia ai le mamalu o pelega uma o lo’o alaala tumau i atumotu o le Manu’atele ina ia nofouta i latou o lo’o nonofo i auvae mauga poo eleele tumatafaga, aua e oo gofie i ai galu maualuluga.

 

Ua amata nei la ona lapata’ia faapea ma galuega fa’amautu o nofoaga maualuluga i Tau fa’apea ma le atumotu uma o Amerika Samoa, ina ne’i lutia i se galulolo e afua mai ni mafui’e tetele ona luluga i se taimi lata mai. Ua amata tapena e le malo ala sopo i nofoaga maualuluga e tua i ai afioaga o le Manuatele pe a tutupu nei fa’alavelave fa’afause’i fa’anatura.

 

E afua mai ia Aukuso 10, 2022 ua amata foi galuega a le EOC o fa’amaumauga ma mata’i galuega lavea’i o le soifua o tagata lautele ae maise lava i le Manu’atele lea e sofa’i nei e le tele o luluga o mafui’e, lea ua fuaina mai e le USGS/NOAA, e tusa ma le 20 mafui’e ua lulu i le itula.

 

Lapata’ia le mamalu lautele ina ia mata’i mo mea nei i taimi uma o luluga: (a) Soo se tasi e fa’alogoina se luluga o le mafui’e, mata’i le sami, pe mou vave atu le suasami ma toe sua mai, fa’alogoina le gogolo tele mai le tai, ona e fa’ata’alise loa lea i nofoaga maualuluga o lo’o ua e silafia e te malu ma saogalemu mai le galulolo; (b) Afai e te fa’alogoina se luluga o le se mafui’e ia e taumafai e lipoti i le EOC poo le Ofisa o le Va’ai Tau a le tatou malo i Pago Pago Amerika Samoa. Ia fa’amau le taimi na lulu ai ma fa’ailoa le nuu sa e i ai ae lulu lea mafui’e.

 

O le fa’alauiloaga lenei a le kovana, ua fa’amauina na afua mai ia Aukuso 10, 2022 mo le teritori atoa o Amerika Samoa, ma o le a taualoa mo le 30 aso ona toe soso’o mai lea ma se isi fa’alauiloaga o lenei nofouta mo faalavelave fa’afuase’i e fa’aolioli mai.

 

Na to’atele se aumalaga na oo atu fa’atasi ma le tatou Kovana i le Manu’atele ina ia latou mita’i ma ia lapata’ia fo’i le mamalu o le atunuu o loo alaala tumau i le Manu’atele i le Faleta’u ma le Faleluanuu.

 

O lo ua mae’a fa’atoai mai i fanua nisi o lo’o iloga agava’a mo le fuaina o faalavelave fa’anatura tau Maugamu ma Mafui’e ma ua mautu fo’i a latou masini fa’apitoa e fuaina le gatete ma luluga o mafui’e ma maugamu i le gataifale o Ofu ma Olosega ma le Faleta’u. 

 

O le a fa’aauau ona fa’ailoa mai ni a latou lipoti mae’ae’a e afua mai fa’amaumauga ua maua mai i nei masini i le alititai o le Manu’atele.

 

TO’ALUA SUI AGAVA’A SUESUEGA O MAUGAMU & MAFUI’E 

 

Ua mae’a silafia e le atunuu le tamaitai suesue fa’apitoa mo Maugamu ma Mafui’e na muai fa’ato’ai mai i Amerika Samoa, Natalia Deligne, peita’i lea ua oo mai ma le ali’i suesue o Dr Drew Downs. I le taimi nei ua mae’a fa’atutu masini e fuaina luluga o mafui’e ma maugamu i le alititai o le Manu’atele, ma ua mita’i nei e le tamaitai o Deligne fa’amaumauga uma mai nei masini ma ua ia fa’ailoa mai ai, “O le a ititi lava se avanoa e mafai ai ona pa se maugamu i le Manu’atele”.

 

Peita’i ia galulue fa’atasi nei i la’ua ma Downs aua o lo’o ia Downs se tomai fa’apitoa o le fuafuaga fa’ataoto o le tele o Maugamu i le lalolagi. 

 

O le a aoga tele fa’amaumauga uma mai nei masini fa’atasi ai ma le masini tele ua tatalia nei le fa’atoai mai i le atunuu i le malaga anapo a le Hawaiian Air ma e tatau ona avatu i le Manu’atele e ala i se va’a folau.

 

Peita’i o lo’o i ai fo’i le fa’afitauli o tulaga louloua o le tau e fa’auilavea i taumafaiga e faaoo atu lea masini tele i le Manu’atele mo le fa’amoemoe e fa’aaogaina ai. E tusa ai ma le faamatalaga a le ali’i suesue i Maugamu i le lalolagi ua ia fa’ailoa ai, sa i ai le maugamu i le Manu’atele i le vai tausaga 1860.

 

Ua ia fa’ailoa fo’i o nei fa’amaumauga sa fa’amauina mai e misionare ma tagata o Manu’a, o le maugamu i Manua lava ia, ae le ona o Vailulu’u e pei ona fa’aiteite ai tagata o le afuaga o nei luluga uma i le lua vaiaso talu ai.

 

Ua faailoa e Downs le eseesega o le Vailulu’u lea na fa’ato’a amata afuafua mai le 20 i le 30 tausaga talu ai, ma e tele eseesega pe a fa’atusatusa i le maugamu i Manu’atele o le 1866.

 

Ua fa’ailoa mai fo’i e Natalia Deligne e ala i sana fa’ai’uga o fa’amaumauga mai masini o fuaina luluga o mafui’e ma se maugamu o fa’aolioli mai, “E le o tau lata mai se taimi e pa ai le maugamu o Vailulu’u.”

 

FA’AU’UGA COHORT 35 FAIA IA AUKUSO 19

 

Ua fa’ailoa mai le fa’au’uga o le vasega o Faia’oga ua ausia fa’ailoga maualuluga BEd i le polokalama soofa’atasi a le ASDOE ma le Iunivesite o UH Manoa, o le a fa’ataunuuina lea i le Rex Lee Auditorium i le itula e 4:30 ia Aukuso 19, 2022.

 

O le vasega lea ua fa’amauina o le COHORT 35 ma e to’a 17 i latou ma ua latou fa’aalia foi o latou agaga fa’afetai tele i le avanoa ua latou maua e tausailia ai latou fa’ailoga maualuluga ao faiaoga pea i latou mo le fanau a’o’oga a Amerika Samoa.

 

O le vasega lenei o faia’oga sa latou faia se tautua mo le mamalu lautele o le atunuu ma latou fagaina ai le mamalu o foma’i ma le aufaigaluega uma a le Falema’i LBJ Medical Center mo le masina atoa o Aperila 2022. Na mafua ona latou fa’atinoa lea tautua lautele ina ua talosagaina fo’i e le susuga le Foma’i o Dr Ledua Akapusi le fesoasoani mai le atunuu lautele mo ni mea taumafa mo le aufaigaluega aua ua le mafai ona maua se taimi avanoa mo i latou e saili ai se fa’amalositino tau mea taumafa ma vaiinu ona o le fa’asa o le Covid-19 ma le tele o aiaiga tamau tau tiute faia mo i latou o tausia ma taofia i le maota gasegase e oo lava i le falema’i taofia o gasegase covid-19.

 

O le sauniga fa’apitoa o le a i ai se avanoa o le afioga le Kovana Sili Lemanu PS Mauga e tapena ai se upu fa’amalosi mo i latou o e fa’amoemoe i ai le Malo mo le a’oa’oina lelei o fanau aua le lumana’i manuia o le atunuu. E le gata i lea ua i ai foi se avanoa lelei mo le Fa’atonu o A’oga Talauega Dr. Samasoni Asaeli e saunoa ai e tusa o le polokalama ma lona aoga ua va’aia ma tino mai talu ona amatalia i le va o le Matagaluega o A’oga a le tatou Malo ma le Iunivesite o Hawaii Manoa.

 

O vi’iga o lea foi sauniga mamalu o le a saunia fa’apitoa lea e le aufaipese a le CoHort 36 lea e lumana’i nei le latou fo’i fa’au’uga i le fa’aiuga o le isi tausaga a’oga 2023.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all