Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

TUTUMU MALAGA VA’ALELE HAWAIIAN AIR - IULAI 15, 2022 LE MAFAI ONA MALAGA I VA’A MEDICAID:

Talu mai ona tatala le avanoa mo malaga a le va’alele Hawaiian Air mo vaiaso taitasi ma le malaga, ua va’aia le tumutumu o malaga e fa’ato’ai mai ma malaga fo’i e o atu i fafo mai le tatou teritori. I le taimi nei ua fa’ailoa mai e Tuli Fruean, le pule o le Ofisa Va’alele a le Hawaiian Air i Amerika Samoa, “Ua tutumu uma lava malaga e oo atu ia Iulai 15, 2022. 

O lona uiga e tatala atu loa fo’i avanoa mo isi malaga uma e tau ia Aukuso ma Setema 2022, tutumu loa fo’i.”

O le ala ua tapena e mafai ai ona fa’atutumu avanoa mo malaga ua na’o le uia lava lea o le TalofaPass. E fa’atumu ai lau faigamalaga ma fa’auia mai ai uma au fa’amaumauga moomia mo lou malaga ese atu.

Na fesiligia fo’i se ala e mafai ai ona fa’aopoopo nisi malaga mo le vaiaso e tasi pe afai o le a gafatia e le to’atele o e fia malaga ona fa’atumu, peita’i i le taimi nei, e le’i mafai ona fa’amaonia mai nisi malaga fa’aopoopo i malaga ua mae’a fa’aulu mai ai avanoa i le TalofaPass.

LE TOTOGIA OVATAIMI O LEOLEO – “LEAI SE ALAGATUPE E FA’ATUPE AI”

Ua fesiligia le susuga le Sui Komesina Terry Letuli I le tulagafa’aletonu o totogi mo ovataimi a le Aufaigaluega a Leoleo, ae tali mai o ia, “I le taimi nei e le o i ai se alagatupe e mafai ai e le matagaluega ona totogia ovataimi a Malu o le Malo, ae le o tu’ua ai le fa’ataunuuina pea o tiute o i latou i aso ta’itasi ma taimi e moomia ai.”

O Leoleo fo’i o le Toese i Tafuna, lea sa galulue ovataimi lava i vaitau o le Covid-19 na loka ai le To’ese e le’i toe fa’ataga ni asiga, faigaluega fo’i i le vaitau o le Kerisimasi ma le Tausaga fou, e le’i mafai lava ona totogia na taimi uma na faigaluega ovataimi ai i latou.

Ua i ai se tasi o Leoleo o le Falepuipui ua ia fa’ailoa maia, “O lea lava ua atoa le 2 tausaga talu ona faigaluega fa’asoloatoa ma taofiofia lava o matou ovataimi, e le o totogia mai lava.”

Ua fa’ailoa fo’i i le aufaigaluega uma lava, le vasega o leoleo o malu o le Malo, “Ona o le tatou galuega o le tiute fai, ua tauto fo’i i tatou e puipui le atunuu ma ona tagatanuu uma lava o afifio ai, o lea ua malilie lava i latou uma e faigaluega ina ia fa’ataunuu tiute fai, ae o le a tuu ai lava fa’apena poo le a lava le aso ma le tausaga e maua ai se fa’atupega ona totogia lea o ovataimi nei ua mae’a galulue ai, aua e utiuti le aotelega o leoleo galulue a le matagaluega.”

“I le taimi nei, o lo’o ua galulue le pulega, e sailia mai ni vaega tupe e mafai ai ona totogia ovataimi o leoleo galulue i vaiaso ta’itasi.” 

TOLOPOINA TALOSAGA FA’AULU MO LE FAUSAGA O LE FALEMA’I FOU:

Ua toe tolopoina nei, I le isi 30 aso, le fa’aulu mai o talosaga mo le Ata poo le Fausaga e fau aga’i i ai le Falema’i Fou o fuafua e le tatou faigamalo o tula’i nei. O le falema’i lea e tatau ona mae’a fa’aopoopo ai le isi 40 moega e fa’ataotolia ai gasegase ma e tatau fo’i ona mafai ona fa’atele atu lea aofaiga o moega i se isi soso’oga o lea falema’i fou, pe afai ae moomia mulimuli mai i ni tausaga o lumana’i.

Ua i ai se fatuaga na fa’aulu mai fa’atasi ma  talosaga mai fafo, ua toe fa’amanatu mai ai, “E tatau ona toe tolo i tua le taimi atofa mo talosaga e tauofo mo le galuega, ona e le o talafeagai le taimi atofa fa’atulaga e fa’alauiloa atu ai i kamupani e fia tauofo, ma le taimi fa’atulafonoina  e tatau ai ona fa’aulu mai talosaga tauofo.” O le isi lea ala ua talia ai le fautuaga ma latou toe toso i tua le aso ia Iuni 21, 2022 e fa’amuta ai le avanoa tuuina atu.

TALOSAGA UIFA’ATALI AUMUA AMATA - FA’AIGOA VA’A TAU I IGOA O TERITORI O AMERIKA:

O lo ua galulue nei le tatou faipule i le Konekeresi Uifa’atali Aumua Amata Radewagen faatasi ma Sui Faipule o isi Teritori o le Malo Tele, i se taumafaiga ina ia fulisia taofi o sui o le Konekeresi i lana talosaga, ina ia amata fa’aigoaina Va’a Tau tetele a le Fuava’a a le Malo Tele i igoa o latou Teritori e aofia ai Amerika Samoa, Guam, Puerto Rico, CNMI ma Virgin Islands. E le gata i lea ae ia faaigoaina fo’i nisi o va’atau tetele o le Fuava’a i Toa Manumanu o le Vaega Au sa tautua malosi i Vaega uma o le vaega au.

Congressman Michael San Nicolas mai Guam, Congressman Gregorio Kilili Sablan mai le Northern Mariana Islands, Congresswoman Jenniffer Gonzalez-Colon mai Puerto Rico, ma Congresswoman Stacey E. Plaskett mai le U.S. Virgin Islands.

Ua fa’apena fo’i ona fa’aopoopo atu i ai ma le sapasapaia malosi ma saini a sui e to’alua mai itumalo e lua o le Setete o Hawaii Congressman Ed Case (1st District) ma Congressman Kaiali’i Kahele (2nd District).

“E ui ina sa i ai muamua ni va’a tau a le US Navy sa fa’aigoaina i nisi o motu o le tatou teritori, e pei o le USS Tutuila, ua le toe pasia lava nei va’atau ma ua le toe soso’oa ai igoa o nei va’a i nisi va’a fou. Ua mou atu fo’i na tausaga ma le fa’ailo o le tautua a le tatou teritori sa faamauina i lea va’atau.”

O se isi fa’aupuga o le tusi ua taua’aoina atu i le Failautusi o le USNavy, ua toe fa’amanatu atu e le tatou Faipule i le Konekeresi, “Ona o lo’o tau fa’amautu aiaiga uma e mafai ai ona fa’aigoaina Va’atau a le tatou Fuava;a i le taimi nei, ua talosagaina ai le fa’aofi atu o lenei fanoga, “ina ia amana’ia mu ma vea i faigamea” a lona malo tele. O se avanoa lelei lenei e fa’aulu atu ai le matou talosaga, aua e tatau lava ona fa’amanatu, o lo’o maualuga le faitauga o tama fanau mai Teritori uma i totonu o tatou vaega eseese e fa o le tatou vaega au mo le puipuiga o le saogalemu o le Iunaite Setete o Amerika.”

Ua fa’atepa atu e Uifa’atali i le susuga le Failautusi o le USNavy, “Ua matauina e sui uma ua fa’asuafa va’atau i setete e 48 o le District of Columbia i Va’atau uma lava o lo’o ua fa’aaogaina i le taimi nei, ae na’o le tasi lava le teritori o lo’o ua i ai le va’a e fa’aigoaina ai.”

A’EA & LE MANUIA “MANOAH AINUU & LANA AU A’EMAUGA O TAGATA LANU”  - MT EVEREST ME 12, 2022:

Ua fa’amauina le a’ea ma le manuia e se tasi o alo o Amerika Samoa, Samoa ma Ethiopia o Manoah Ainuu, lona to’alua, ae maise o le latou aumalaga a’emauga uma o tagata lanu, le mauga sili ona maualuga o Mt Everest. Nepal i Initia.

O se taimi muamua fo’i lea ua a’ea ai ma le saogalemu e se ‘au a’emauga lanu lea mauga, ma ua fa’amauina ai le aso 12 Me 2022, o le aso ua ausia ai lea matati’a ma ua fa’atutu ai nei fu’a a latou nuu e tupuga mai ai i latou. O Manoah Ainuu e tolu ana fu’a sa taulimaina, Le fu’a a Amerika Samoa, le Fu’a a Samoa ma le fu’a a le atunuu o lona tina, Ethiopia lea e to’atele mai ai le latou ‘au a’e mauga.

E tusa ai ma sana fa’amatalaga ua fa’auia mai i sootaga tau emeli, ua fa’ailoa ai e Manoah Ainuu, “O le taumafaiga lenei o le galuega na fuafua ma galulue fa’atasi i ai matou uma, e fa’apena fo’i le lagona ina ua a’e manumalo faiva. O le fa’afetai i le galulue fa’atsi ua tasi fo’i le loto na fa’atino ai, o le fa’afetai i le matou ‘au a’e, aua sa leai se tasi na fa’atuiese pe fa’avaivai. Ole alofa o le Atua ua mafai ai, aua ua tasi le loto ua galulue fa’atasi ma i’u manuia ai.”

Ua i ai nei i latou i Kathmandu ina ua toe fa’aifo mai i lalo i latou ma ua amata ona toe fuafua e faimalaga mai i aiga i Montana lea e tatau ona to’ai taunuu i ai i le aso 24 Me, 2022. 

Ua fa’atulaga fo’i le fonotaga a le a’u a’e mauga lenei ma le au fa’asalalau mai New York mo se latou fa’atalanoaga tele e tusa o le latou fa’amoemoe ua tini taunuu ma e faia lea ia Me 27 fonotaga.

O le aso 29 Me, 2022 ua fa’atulaga o le a fa’ato’a feiloa’i ai Manoah Ainuu ma ona matua Mr & Mrs Layne Ainuu i Bozeman Montana lea e nofo mau ai Manoah ma lona to’alua.

Ua fa’atulaga se feiloa’iga mulimuli ane i lenei tausaga ma lona aiga atoa i Spokane Washington pe a mae’a ona malolo lelei i latou uma, ma maua fo’i taimi e fa’atalatalanoa ai le au a’emauga e nisi o nusipepa ma le aufa’asalalau uma i setete ua masani ia Manoah Ainuu ma lana fo’i taleni ua lauiloa ai.

Fa’amalo atu le Samoa News ma Amerika Samoa ia Manoah Ainuu ma le aumalaga, aua ua avea o ia ma se avefu’a mo Amerika Samoa i le tumutumu mauga sili ona maualuga i le lalolagi, Mt Everest.

TATALA NOATAGA O LE ODAPM - MAI LE FA’ASA ONA FA’AAOGAINA TUPE MAI LE FEMA:

Talu mai le tausaga e 2009 na fa’asaina ai e le FEMA ona toe fa’aaogaina e Amerika Samoa tupe sa toina mai mo galuega fa’atautaia i le atunuu, ona o le le usita’ia o aiaiga o galuega o fa’atupe mai e i latou i le tatou teritori.

Pau le mea na tuuina mai e ao ina ia faia, o le fa’aleleia atili lea o ala e fa’ailoa atu ai le fa’aaogaina o tupe mai le FEMA ma ia usita’ia e le Malo aiaiga uma tau le fausaga o galuega ma le fa’aaogaina tatau o nei alagatupe i galuega ua fa’ataga mai ona fausia ai.

Ae I se tala fiafia mai le Ofisa o le Administrator a le FEMA i le Region 1X, I le Aso Faraile, Me 20, 2022, ua fa’ailoa mai ai e faauluuluga o lea ofisa, ia  Mr Fenton, “Ua tatala nei  ma taga foi ona fa’aaogaina e le ODAPM poo le Ofisa o le Pulega o le Suauu, a latou vaega tupe na toina mai e le FEMA mo latou galuega fa’atautaia.”

Peita’i ua fa’ailoa mai fo’i, o lo’o fa’aauau ona feutaga’i ma galulue fa’atasi fo’i le FEMA ma le Matagaluega o le Saogalemu Fa’alotoifale a le tatou Malo, ina ia ausia fo’i e i latou lea tulaga, ma e le o toe mamao mae’a lelei a latou lipoti o le fa’aaogaina o tupe na toina mai e le FEMA, ma tatala mai fo’i le latou lea matagaluega e fa’aauau galuega.

 “O lo ua matauina fo’i e le o toe mamao a emaua fo’i e le Matagaluega o le Puipuiga o le Saogalemu Fa’alofoifale lea tulaga pe a fa’aauau ai pea ona feutaga’i i matou ma lea matagaluega ma fa’auia mai uma fa’amaumauga tatau o mo’omia. Ua iloga ua tele le suiga lelei ua i ai i tulaga o fa’amaumauga ma le fa’atinoga o galuega a lea fo’i matagaluega e tusa ai ma ala e moomia ona fa’atautaia ai galuega o lo’o fa’atupe e le FEMA. Ua matou talitonu e toe ititi lava mae’a lelei galuega uma ona vave fo’i lea ona maua e i latou le fa’atagaga pe a fa’aauau pea ona tatou galulue fa’atasi,” o a Fenton lea.

I se talifuaitau a le susuga I le Kovana Sili o Amerika Samoa, “E avatu le fa’afetai tele Mr Fenton, ona o lo outou fa’apalepale ma le onosa’i a’o taumafai Amerika Samoa e fa’atino galuega e mafai ai ona o gatusa ma talafeagai ai ma le tulaga o lo’o fa’atino ai e le FEMA latou galuega uma, le galulue fa’atasi ma ia tamau fa’amaumauga moomia.”

“Peita’i e fa’afetai tele atu ona o le amana’ia ma le talileleia mai o se fa’atagi ina ia alofagia Amerika Samoa i le taimi ua fa’ato’a lutia ai i matou uma i le Fa’ama’i Covid-19. Ua outou le tu’u i lo matou vaivai, ae ua outou talileleia se fa’atoga na fa’ao’o atu.”

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all