Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

FIA MALAMALAMA ISI FAIPISINISI LAITI I LE MAKETI 

 

E moni le atugalu a nisi o tina matutua ua latou fa’aaogaina le Maketi i Fagatogo e avea ma nofoaga e fa’amautu i ai latou faleoloa mo fefa’ataua’iga ma le mamalu lautele o le atunuu.

 

“O le mea ua va’aia ua tatala le maketi mo le aufaifa’ato’aga ina ia o mai auaua’i e fa’atau atu fua o fa’ato’aga. Ua tatala fo’i autafa o alatele i maketi tuma’oti a le tagata lava ia ina ia faia ai latou fefa’ataua’iga. Ae o le fa’afesili a lenei tina matua, pe aisea la ua le tatalaina ai le avanoa e fefa’ataua’i ai le mamalu lautele ma nai a matou faleoloa ia maua sina matou seleni ua leva fo’i o tapunia matou faleoloa?”

 

“Ua uia le nusipepa ma lenei tala ina ia fia malamalama nai tina matutua, e ona faleoloa laiti o oloa gaosia i o latou a’ao, ina ia maua fo’i se seleni, ua umi tele o tapunia le nofoaga, ma ua lagona fo’i le vaivai o le tamaoaiga tausi fa’alelotoifale i aiga i lenei vaitau, aua ua lutia aiga ma le atunuu i le to’atele ua maliliu ma faalavelave e ao ina fa’atupe,” o se talanoa mai lea a tina matutua mai Fagatogo ma Pago Pago, e i ai le la’ua faleoloa i totonu o le maketi.

 

Na asia lelei lava ele sui o le Nusipepa le Maketi, ina ia fa’amaonia pe o tatala pe leai. E oo atu i ai, o lo’o tatala le maketi, o lo’o fefa’ataua’i fua o fa’aeleeleaga a le aufaifa’ato’aga lautogia e avatu latou fua o eleele, ua nonofo fo’i le pulega o le Maketi i totonu o le Maketi, o fa’avalavala ma fa’ata’ali’oli’o ae ua fa’ailoa mai ia i matou o soloa’i atu i totonu, “A uma ona fai lau fa’atau na e sau ai i le maketi i le aufaifa’ato’aga lea, ona outou o au lea i fafo, e le o tatalaina le tatou maketi. O matou lea e o mai e va’ai le aufaifa’ato’aga lea e tatala le maketi e fa’atau atu fua o latou faato’aga.” 

 

O le ala o tau aga’i atu i totonu o le maketi, e fia malu mai timuga ua toto ifo, ae o lea ua toe fa’asino i fafo atu e tutu ai ma fa’atali le pasi. O fale fa’atalipasi e le malu ai se tasi, e susu uma nofoaga o i ai i le pisi a le timuga ma matagi, ae o lo’o malutia ma mafanafana lelei le pulega a le maketi e foliga mai sa faia se latou ‘ava ma talatalanoa lelei. O le aso Lua lea i Fagatogo e tupu ai nei mea uma.

 

Ua fa’afetaia fo’i ua fa’amaonia lelei le fa’asea a nei tina ma nai a latou pisinisi fefa’ataua’i oloa gaosi alofilima e tau maua ai se tamaoaiga tausi o le aiga. Ua tapunia lava na’o i latou. Ua fa’atautaia pisinisi o lo’o tatala aga’i i fafo o latou faitoto’a i le itu i sisifo o le Maketi. Ua tatala le vaega o fefa’ataua’i ai telefoni a le ASTCA i totonu o le Maketi, ae aisea la ua le tatalaina ai le maketi mo fefa’ataua’iga a nai tina matutua ia maua se tupe?

 

Na matou tutu atu loa i totonu o le Maketi ina ua timuga le mea, ae tula’i mai loa sui sa alaalata’i fa’ata’amilomilo fa’avava a le Pulega o le Maketi toso ane i lalo le pa pupuni a le Maketi ma fa’ailoa mai, “Aga’i atu i fafo pe a uma lau fa’atau.”

 

Ua le pu’ea se ata, se’i tu’u le avanoa e fa’amatala ai le fa’ataunu’uina o le galuega, ae se’i toe mata’i pe a mai le lumana’i i le fa’atinoga o le tautua mo tagata lautele. Ua tatou va’aia i fa’amaumauga, ua mou malie atu taimi fita o le feagai ai ma le Covid-19, aua ua mae’a faia ma fa’amautu i loto o tagata uma e fia saogalemu mai le fa’ama’i. Ua fa’alogoina fo’i ua tatala mea uma sa fa’asa i le Iunaite Setete atoa seia vagana ai i tatou ma Hawaii o lo ua lapata’ia lava e fa’aaoga pea le pupuni fofoga ma ia fa’amama ma fa’avava mamao i tatou mai le tasi, ae ua sauni Hawaii e toe tatala le fa’asa atoa.

 

Ua fa’amatuu fo’i le tele o noataga o le fa’asa, ma ua tatau fo’i ona toe fa’amasani le atunuu i ala o tautua eseese e toe fa’aauau, ia mata’i muamua nai pisinisi laiti aua e ma’ale’ale lo latou saogalemu fa’aletupe.

 

Ua fa’ailoa mai e nai tina nei, “Ua fiu e talosaga i le Matagaluega o Fefa’ataua’iga, pe ua tali a mai le talosaga na avatu muamua i le tausaga 2020, e le’i fa’amanuiaina, ua leai lava se fesoasoani tupe o maua mai ai. Lea fo’i ua toe fa’ailoa mai e Kovana Lemanu, ua mae’a faia le tiute o le Malo o le toina o le tupe mo le Matagaluega o Fefaataua’iga e taua’aoina atu i faipisinisi laiti, ae o lea e le toe tali mai lava se tali fa’afiafia loto i le talosaga ua leva na fa’aulu. Ua talileleia nisi o pisinisi ma tagata taito’atasi i o latou totogi, ae o afea ea e maua ai e i matou lena manuia? Afai ua misi le la tausaga ua tuana’i, ae se’i tali maia i lenei tausaga!”

 

Na fa’aalia e le tina faipisinisi lea le kopi o si ana talosaga ua mae’a fa’aulu. E leai sana tala fa’atatau o le seleni o ia maua mai lana pisinisi, e leai fo’i se tala o le tupe na ia fa’aalu mo le totogi o ana tagata e gaosia ana oloa alofilima, ma le totogi o le nofoaga o ia fa’atau atu ai ana oloa, fa’atasi ai ma le i ai o sana tusitupe e fa’ailoa ai le mautu pe le mautu o lana taumafaiga.

 

O nai tina matutua, ua le masani i lea soifua taumafai i pisinisi, ae ua fa’ailoa atu i ai, atonu o lea le mafuaga ua le tali mai ai le isi talosaga muamua, ae sa tatau i sui o le Matagaluega o Fefa’ataua’iga, ona fa’aalu se taimi e fa’amalamalama lelei ai outou le aufaipisinisi matutua, i ala o pisinisi ma mea e tatau ona fa’amaumau. Afai e latou te le faia lea tulaga, ona mautinoa lea, e le aga’i i luma le taumafaiga a pisinisi i totonu o le atunuu, ma ala o fefa’ataua’iga.

 

I le pepa talosaga na fa’atumu e le faipisinisi lea, ua na’o na lisia ai o mea e moomia ona fa’atau i le tinoitupe pe a maua mai. O se lisi umi fo’i lea lisi fa’ailo e le faipisinisi mo le talosaga fa’aulu.

 

MALAGA FA’APITOA MEDICAID MO HONOLULU - ME 30, 2022

 

Ua fa’aloa mai na talosagaina e Kovana Lemanu Mauga se malaga fa’apitoa e fa’atautaia e letatou Ofisa o le Medicaid ina ia avatu ai gasegase e 150 ma le vasega o Tausimai, Foma’i ma Technicians sa malaga fa’akonekarate mai a le NuWest Covid Program lea ua le toe maua ni avanoa e malaga ese atu ai mai le atunuu i malaga masani a le Hawaiian Air.

 

Ua mafai ona malaga mai nisi mai Honolulu i lea malaga ia Me 30, ae malaga ese atu ai fo’i le to’atele lea ua amata fa’atulaga nei mai le tatou malo i Honolulu pe a toe fo’i lea va’alele.

 

Ua fa’amaonia mai e le tatou ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe o le Covid, Sui Kovana Talauega Eleasalo Ale lea lava fo’i malaga fa’apitoa a le Medicaid i le malaga mai ma le toe fo’i atu ma pasese mai le atunuu.

 

I le taimi nei ua amata tapenapena le 150 o e gasegase e mo’omia ona fa’aauau talavai i Falema’i i fafo, fa’atasi ai ma le 25 o Tausima’i, foma’i ma technicians sa malaga mai i le NUWest Program e fesoasoani i le lutia ai o Amerika Samoa i le Covid-19. Sa latou tali lava i le tatou mana’omia e tautua fa’atasi ai ma le aufaigaluega a le LBJ Medical Center ma le Aufaigaluega fo’i a le Matagaluega o le Soifua Maloloina i le tatou atunuu.

 

Ua fa’atulaga lea malaga e tu’ua Honolulu i le itula e 4:30 i le afiafi o lea aso to’ai tau nuu mai i le itula e 9:30 ma toe tu’ua ai le atunuu i le itula e 11:25 ae to’ai taunuu i le itula e 5:00 i Honolulu i le aso e soso’o ai.

 

Ua fa’atauina nofoa pitoaluma o le malaga lea i le $1,200. i le nofoa e tasi i le malaga atu i Honolulu ae o nofoa masani o lo’o ua fa’atauina i le $750. i le na’o le malaga atu.

 

O le a le mafai ona fa’aaogaina lou pasese na totogia i malaga masani a le Hawaiian Air i le malaga lea i Honolulu, ma ua talosagaina fo’i sou avanoa i lea malaga faapitoa mai le Ofisa Autu o le Medicaid i le ASTCA Bldg i Tafuna.

 

Manatua e fa’aulu mai lau talosaga e ala i le TalofaPass ma ia usita’ia uma lava aiaiga o le malaga atu ma le malaga mai fo’i e tusa o le fa’asa o lo ua fa’amamaluina mo le Covid-19 i le taimi nei.

 

MASINA O ME - TAUALOA TAGATA MATUTUA MA LEOLEO

 

Ua faalauiloa fa’alaua’itele e Kovana Sili Lemanu P.S. Mauga le aloa’ia i Amerika Samoa i le masina o Me, le sao o Matua Matutua o le atunuu ma galuega tau’avea e le Mamalu o malu o le Malo ma le matagaluega o le Puipuiga o le Saogalemu Lautele.

 

Ia fa’afetaia ma avatu ia i latou le tusiga lelei, lea fo’i ua fa’aatagia ma fa’aauau pea ona fa’ataunuu e le Malo mo tatou tagata matutua e ala i auaunaga o lo’o ofoina ma fa’ataunuu pea e le Matagaluega o Alagamanuia eseese mo tagata lautele ae maise le Matagaluega mo Tagata Matutua.

 

O le saogalemu lautele o tatou tagata ma a tatou meatotino lea ua ofoina mai fo’i e le matagaluega o le Puipuiga o le Saogalemu Lautele ma ua galulue punoua’i i ai le mamalu o ali’i ma tamaitai o malu o le Malo ma le pulega atoa a lea matagaluega, e aofa’atasi i ai ma le vaega a le tinei afi ma le vasega o leoleo o le To’ese, le nofoaga o e ta’usalaina i le atunuu.

 

Ona o nei tiute ma faiva e leai se faigofie, ae tatau ona faia ma le mataala, mata’alia ma e mo’omia ona fa’ataunuu i taimi uma i aso fai so’o, ua mana’omia ai le talisapaia ma le galulue fa’atasi o le matagaluega o le puipuiga o le saogalemu i le latou pulega ma le aufaigaluega le sao o i taotu le atunuu lautele ina ia tuumamaina o latou faiva i aso uma.

 

“O fa’alavelave e tutupu fa’afuase’i fa’anatura e le mafai e se malosi ona fa’ataututu, e tutupu lava. Peita’i o fa’alavelave e tutupu i le va o tatou tagata, aiga ma afio’aga, o mea e faia i ai le tatou filifiliga tatau i taimi uma, ma e mafai ona fa’afo’ia e i tatou lava, a’o le’i mua’i fa’atupu mai i o tatou loto. Ia fa’amaulalo lava ma ia tumau i le loto fa’amagalo, ona mautinoa lea o le nofo filemu moni ma le sagalemu.” 

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all