Tala I Vaifanua

SI’ITAGA PEMITA ULUFALE I SAMOA MO TAGATA AMERIKA SAMOA

Ua fa'alauiloa se si'itaga ua fuafua a le malo o Samoa i le pemita e $10 o tagata fananau i Amerika Samoa e ulufale ma nofo i Samoa mo le 14 aso.

O le aso 9 Oketopa, 2017 o le a amata le si'itaga fou i le $20. Afai e mana'o fa'avave ona malaga i Samoa ua fa'atulaga le $30.

O le pemita e nofo i Samoa mo le 30 aso e $40, ae a fa'avave ona mana'omia o le totogi e $50. O le pemita mo le 30 masina mo le tagatanu'u Amerika Samoa e $60, ae a fia maua vave e $70.

O le tagata malaga e uia Samoa ma fa'aauau lana malaga i se isi atunuu e aofia ai Niu Sila, Ausetalia ma Hawaii, e totogia le $50 mo le pemita lea.

Mo le pemita e mafai ai ona ulufale so'o se taimi i Samoa mo le tausaga atoa e $150 mo le tagatanu'u o Amerika Samoa. Afai ae sili aso fa'atulaga e nofo ai pea i Samoa, o le totogi fou e $ST200.

Mo tagata Samoa moni lava, ua fa'alauiloa fa'atasi mai ai ma pili totogi mo latou pepa femalaga'i e aofia ai Tusi Folau, lea o le a si'itia ai fo'i pe a aulia atu Oketopa 9, 2017. O le tau i le taimi nei e $ST200, ae o le a si'itia i le $ST250 mo tagata matutua, ae mo fanau talavou e le'i atoa le 17 tausaga e $ST125.

O le totogi o Tusi Folau Samoa mo tagata Samoa e talosaga i Amerika Samoa e $US250 mo tagata matutua ma le fanau e le'i atoa le 17 tausaga le matutua e $US125.

Pe afai e talosaga ma toe mana'o vave mo se taimi fa'atulaga e ao ina malaga, o le tusi folau mo tagata matutua i le $300 i so'o se tupe a le atunu'u o talosaga ai, po'o le $175 mo le fanau talavou e le'i atoa le 17 tausaga le matutua.

Taua e le malo o Samoa, e le o fua tasi i se malo le si'itaga o nei tautua, e taumafai lava ina ia maua le taugofie e agava'a uma tagata e totogia, peita'i, ia Samoa, e le masani ona taugata tautua, ae ua iloga, ua mana'omia le tele o mau fa'amaoniga ma isi tautua mo nei pepa taua ma o lea ua si'itia ai i lenei tausaga.

Taua e le Konesula o Samoa i Amerika Samoa, Auseugaefa Va'asi'itia Palamo Komiti, "O le ulua'i si'itaga lenei o le totogi sa leva ona sau a'i lenei tautua talu mai le amataga ona fa'ae'e o le totogi o pemita  mo tagata Amerika Samoa e ulufale atu ai i Samoa."

Mo isi fesili fa’afeso’otai le Ofisa o le Konesula o Samoa i le Maota o le Iupeli Siliva i Fagatogo.

TALIMALO AMERIKA SAMOA FONOTAGA ATU POLENISIA 2019

Ua faasalalauina mai Samoa e faapea o Amerika Samoa o le a talimalo i le fonotaga a Ta'ita'i o malo Polenisia o le Alamoana i le 2019 ma o se talosaga sa fa'aulu e Kovana Lolo Moliga i le fonotaga sa faia i Apia i aso Gafua.

Sa auai Lolo i lea fonotaga i Apia, ma fa’aulu le talosaga ma ua talia e ta'ita'i  o atumotu Polenisia (Polynesian Leadership Group).

O lea fo'i fonotaga ua mae'a faia ai le fa'aiuga, ina ia fa'atula'ia le Nofoaga Autu Tumau o le Polynesian Leaders Group i Apia, Samoa. E le gata i lea, ae ua faamauina fo'i malo fa'aatumotu o Wallis ma Futuna o isi sui fou o lea Sosaiete a Ta'ita'i Atumotu Polenisia o le Alamoana.

O le fa'ataotoga fo'i o le Tui Submarine Cable lea ua fa'aigoaina o le "Manatua" e avea ma so'otaga o atumotu Polenisia, ua mae'a pasia fo'i i lea fonotaga a ta'ita'i Polenisia.

I se saunoaga a Lolo, e pei ona lipotia mai i Apia, sa ia taua ai, "E le'i atoatoa se manatu o Amerika Samoa i lea fo'i tautua fa'ainiteneti, aua o lo'o taga'i toto'a pea i le aiaiga o lea tautua e pei ona fa'ao'o mai mo se fa'ai'uga."

Ae o lo ua mae'a fa'alauiloa fo'i se manatu fa'aalia o le susuga le CEO ma o ia o le Taitaifono fo'i o le Komiti Fa'afoe mo le ASTCA, Puleleiite Tufele Li'amatua Jr, "O lo ua tele suiga o lo'o taumafai e fa'aa'e i le tautua tau feso'ota'iga a le ASTCA ina ia mafai ai ona avea ma se tasi o pa'aga e fa'aaogaina le so'otaga lea ma le Tui Submarine Cable ua aofia fa'atasi ai ma Samoa."

Ua lipotia mai Apia o lo’o malaga faatasi le kovana ma le taitai o lana aufaigaluega Fiu Saelua ma lana Faufautua Alema Leota. O le aso ananafi sa maea ai le fonotaga i Samoa.

FA’AITIITIA PISINISI TUMAOTI I AMERIKA SAMOA

I le lipoti o le Kuata Tolu o le tausaga tupe 2017 a le malo, ua fa'amauina ai le aofa'iga o pisinisi ua fa'alaiseneina i lenei tausaga ua pa'u maulalo nai lo le tausaga ua tuana'i ma tausaga fo'i ae le'i si'itia le totogi o le laiseneina o pisinisi.

Mai nei fa'amaumauga, i le tausaga 2013 e 3,416 pisinisi na fa'alaiseneina ai. 2014 na fa'amau ai le si'itaga o lea faitau aofai i le 4,678 pisinisi na laisene. Peita'i, 2015 ina ua fa'amauina ai le si'itaga o le totogi o laisene o pisinisi e tusa ma le 500% na fa'amauina ai loa le aofai e 3,813 pisinisi na laiseneina, e tutusa lelei ma le 18.5% ua faaitiitia ai lea aofaiga'i o pisinisi na laisene i le tausaga 2014.

I le 2016 ua atili ona fa'aitiitia lea faitauga i le 3037 pisinisi ua laiseneina, o le isi pa'u maulalo e 20.4% pe a fa'atusa i numera fa'amau o le tausaga 2015.

Peita'i i le tausaga nei i le masina o Iuni ua faamauina na'o le 2,696 pisinisi ua laiseneina.

Ua le gata la ina fa'aitiitia le faitau aofai o pisinisi ua laiseneina, ae ua fa'aitiitia ai fo'i ma le tupe maua a le Malo ona o le totogi o nei pisinisi mai le $436,481i le na'o le $112,611 pe tusa o le 21% ua pa'u maulalo ai.

Mafuaga o le fa'aititia i pisinisi, e pei ona taua i le lipoti a le Matagluega o Fefa’atauaiga, e aofia ai:

• ua le taliaina talosaga a faipisinisi i le Faletupe o Atina'e a Amerika Samoa ma le Faletupe o le ANZ Guam Inc.;

• faipisinisi ua taofia pisinisi ae ua malaga i fafo mo latou talavai;

• faipisinisi ua tautua Vaega Au a le Malo Tele

• pisinisi ua suia i latou e fa'atautaia pisinisi;

• le toe fa'afoua laisene pisinisi ina ua suia nofoaga pe ua le mafai ona totogia nofoaga sa fa'atautaia ai pisinisi;

• le taliaina laisene o pisinisi ona ua le pasia le tulaga agavaa o ta'avale laiti ma pasi e tatau ai ona femalaga'i ai tagata lautele.