Skip to main content

Tala I Vaifanua

FONOTAGA AUFAI PASI I LE TERITORI - FA'ASEA I FANAU A'OGA

 

I le fonotaga a le Aufaipasi ma le Komisi Fa'afoe o Fefa’atauaiga (Commerce Commission) mo le Aufaita'avale la'u pasese, na usuia lea i le maketi i Fagatogo i le aso ananafi, ua fa'alogoina ai manatu o nisi o le aufaipasi e tusa o le fa'asea e le pikia tamaiti a'oga e latou pasi ma fa'atuai ai ona o'o le fanau a'oga i latou aiga.

 

I lea mataupu ua fa'alogoina ai latou manatu fa'aalia:

 

• fanau a'oga e le fa'aalia uiga fa'aaloalo i tagata matutua i totonu o pasi, ma ua le fiafia ai ave pasi e ave i latou.

 

• fanau a'oga e fa'aleagaina nofoa o pasi e ala i tusitusiga ma ua saeia nofoa o pasi e fa'aaogaina ai ni matatafi po'o mea ma'ai e le'i mailoa.

 

• fanau a'oga e le totogia latou pasese.

 

• fanau a'oga e malomaloa ma le amio lelei i luga o pasi.

 

• to'atele o fanau a'oga e solo atu lava i lalo, ae fa'ato'a totogi e le tagata e toatasi pasese ae le atoa fo'i.

 

• fanau a'oga e le o mea a ave pasi ma le 'au faipisinisi pasi, se aumaia o i latou i le fale, o le mea lena e tatau ona matu atu i matua, toe sailia mai fanau pe a umi e le o o'o mai i aiga.

 

• fanau a'oga e le lava ai latou tupe maua i le aso e tasi, aua e na'o le seleni le pasese, ae alu ai le nofoa e tatau ona nofo ai le tagata matua e ta'i $1.00.

 

• o i ai se tulafono e fa'asala ai se ave pasi ua le pikia se tamaititi a'oga?

 

O lea fonotaga ua na o i latou e ona, pe pulea pasi, ae le’i mafai ona auai ave pasi.

 

Fa’aalia e nisi o tagata lautele, e faapea, o ave pasi e otegia fanau aoga i luga o pasi.

 

O ave pasi a'oga e la'u lava na'o tamaiti a'oga tulaga muamua, ae a misi fo'i le taimi usupo i le taeao e fanau a'oga, ua le toe liliu mai lea pasi a'oga e toe fai atu se isi ana malaga mo le fanau a'oga.

 

Ina ua fesiligia le fanau a'oga i a'oga maualuluga, ae fa'ailoa mai e fanau nei,"E le taitai ona tu mai se pasi a'oga e ave matou i le a'oga, pe a mae'a ona la'u le fanau a'oga elementary, ua fa'amaonia lena tala e lo'u tina, e le tu mai ae o lo'o aga'i i le itu o i ai le aoga maualuga a Tafuna, Nuuuli Voctech po'o Leone, Fa'asao Malisi ma isi a'oga laiti i le falelima i sisifo ma le Alataua.

 

O le a maua tali uma o nisi o nei fesili, pe a maua se taimi e tali mai ai le vaega o pasi a'oga ale Matagaluega o a'oga i le aso a taeao. Atoa ai ma le tali mai a le Commerce Commission e tusa ai o fanoga o le fanau a'oga.

 

Ua fia iloa fo'i e le vasega o fanau a'oga, pe o le a se tali a le vasega o loia a le Malo, i le fa'asalaga e tatau ona tu'uina i le ave pasi pe afai e le faia lona tiute o le la'u o pasese uma e aunoa ma se fa'ailogaloga tagata pe fa'aituau.

 

O le tala i le pasese, sa molimauina e le Samoa News, e leai lava se tamaititi a'oga ua oso i luga o le pasi e le'i leai se pasese i totogi.

 

TATALA LE TALO MAI SAMOA MO TUTUILA

 

Na fa'asalalauina i le nusipepa i Samoa, lomiga o le aso Sa le toe tatala aloa'ia o le fa'asa o le talo e la'uina mai ai i Amerika Samoa. O se fa'ai'uga ua leva ona nofo tatalia e le to'atele o le tatou atunu'u iinei, aua ua va'aia lava le vaivai o le sapalai mo le mamalu o le atunu'u i fefa'ataua'iga i tatou Maketi i Fagatogo fa'apea ma autafa fo'i o alatele, ae maise i faleoloa.

 

O se tala mai le ali'i Minista o Fa'ato'aga & Faigafaiva a Samoa, Lopao'o Natanielu Mu'a, sa ia fa'ailoa ai, "Na usuia le matou fonotaga ma le vasega o faifa'ato'aga talo fa'atasi ai ma sui fo'i o le Pacific Forum Line Shipping i le aso Tofi mo le toe tatalaina o le fa'atauga o talo i Amerika Samoa, e pei ona masani ai, peita'i e i ai lava lona e tasi e ao ina fa'autagia."

 

"O lea lava maliliega na feutaga'i i le va o le matou matagaluega o fa'ato'aga iinei ma le vasega fo'i o sui tofia mo le matagaluega o Fa'ato'aga i Amerika Samoa, ma ua iloga ai, e ao ina utagia ma usita'ia e le mamalu o le au faifa'ato'aga talo e fa'atau atu latou talo i le teritori. Ia mua'i fa'amama talo a'o le'i pasia e uta atu i Amerika Samoa. O le mana'oga tupito lea e ao ina usita'ia,” se isi lea vala o le saunoaga a Lopao'o.

 

O lenei fa'asa na tamau e Samoa i le masina o Fepuari 2018 ma ua toe tatalaina nei i le masina o Me 2018.

 

"Afai e mae'a ona fufulu le talo, e le utuina i tago e avatu ai i Pago Pago se'ia mua'i mae'a ona pasia lelei e le vasega o tagata faigaluega pasi talo, fa'apipi'i ai ma le fa'amaoniga o latou talo ua mama lelei mo le la'uina atu i Tutuila,” se fa'amatalaga lea Lopao'o.

 

E le gata i tagata o lo'o tatalia mai le auina atu i Pago Pago o le talo a'ano lelei ma le mapo a Samoa, ae ua fa'ailoa mai fo'i, o i latou o faifa'ato'aga talo, ua silisili ona fiafia aua ua tatala fo'i faitoto'a i le manuia ona o le latou sapalaia o lea maketi latalata atu ia i latou.

 

"O se avanoa lenei o le a faia le mea sili, aua o le to'atele o si ou aiga ua masani fo'i e la'u atu le talo ma latou galulue i ai e fa'atau ma ave e fua i faleoloa, ua fai si leva o tatalia se talo mai le tatou malo nei. Lea fo'i ua leva ona iloa atu iinei, ua tau leai se talo i 'aiga i faleaiga pe o le matua le toe i ai lava o se talo, ae a le fofoga taumafa o le atunu'u i fale'aiga sa masani ona tele ma taugofie ai le fasi talo i a latou 'aiga mamafa,” se tala fiafia lea a Peter  Eliesa.

 

"E tusa lava po'o le a le toe fa'aopoopo o le isi pili i le toe la'u o le talo e fufulu ia mama i Atele, ae le tusa lea ma le matagofie o le toe maua o le maketi e fa'atau i ai le talo a'o le'i maumau le pala mai,” o se toe fa'aopoopo lea a Eliesa.

 

Ina ua fesiligia Eliesa e tusa o le taofi lea ua fa'ato'a toe tatala fo'i, pe le'i a'afia ai le tele o lana talo na toto e fuafua i le fa'auia mai i Tutuila nei, ae talo o ia, "E leai, ua lelei fo'i sa taofia, aua ua lava ai le taimi e galueaina ai le eleele fa'atele atili le fa'ato'aga, aua la le la'u atu i Tutuila, ma ia umi fo'i le vaitau e sapalaia e le tele o le talo ua i le eleele nei."

 

O lo ua una'ia malosi mai e le fa'auluuluga o le Matagaluega o Fa'ato'aga i Samoa i le aufaifa'ato'aga talo, "Ia mautinoa e lou tagata saili manuia o e fai mea lelei i le tatou vaega fai o le la'uina atu o le talo i Amerika Samoa mo fefa'ataua'iga. Ia fa'amama lelei ma ia la'u i tagata mama nei fua o fa'aeleeleaga uma."

 

Saunoa ia Lopao'o, "I le taimi nei ua tatau ai ona tatou faia e pei ona talosagaina mai, ia le fa'atalale fo'i i tatou i avanoa lelei e tausaili ai tatou tupe maua, ma le taui lelei mai tatou galuega tiga.”

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all