Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FA’AMANATUINA LE 117 TAUSAGA O LE AMI FAALEOLEO

O le aso ananafi, Aperila 23, sa faamanatuina ai le 117 tausaga talu ona fa’avae ia le Ami Fa’aleoleo a le Malo Tele.

Ma i se fa’amanuiaga mai i le afioga Uifa’atali Amata, le sui Faipule a Amerika Samoa i totonu o le Konekeresi a Amerika, e le gata mo fitafita uma i totonu o le Ami Fa’aleoleo, aemaise ai ia Toa o Samoa o lo’o faapea ona tautuaina totonu o le lotoifale.

Na fa’aalia e le afioga Uifa’atali le agaga mitamita ona o nei fitafita aemaise o le agaga fa’afetai, ona ua avea i latou ma se malosiaga atili mo le Malo Tele.

Sa faavaeina le Ami Faaleoleo i le tausaga e 1908 ma o le taimi nei, ua silia ma le 170,000 fitafita o lo’o i totonu o lenei vaega’au, nofo sauniuni e fa’amalosia ia le vaega’au a le Ami a le malo tele.

E 23 atunu’u faapea ma ni tagatanu’u (civilians) o lo’o galulue faatasi ma le Ami Fa’aleoleo i totonu o Setete e 50 faapea ma teritori e lima.

TO’ALUA KATINALE O LE PASEFIKA MO ROMA

E to’alua ni Katinale mai i motu o le Pasefika, o lo’o aofia i totonu o le faapotopotoga i le laumua o le Katoliko i Roma, mo le sailiga o se Pope fou.

O le taeao o le aso Gafua na se’i mavae atu nei, na tu’umalo ai le Afioga Pope Faranisisi, i le 88 o tausaga o lona soifua.

I le mae’a ai o le taimi o fa’anoanoaga i le tu’umalo a le afioga Pope Faranisisi, o le a faapea loa ona faapotopoto katinale uma, i lalo ifo o le 80 tausaga, mo le sailiga o se ta’ita’i fou a le ekalesia Katoliko.

E na’o i latou ia o lo’o mafai ona palotaina se ta’ita’I fou, ma e 252 katinale, ae e to’a 138 i latou e mafai ona palota.

O Katinale Mafi mai i le motu o Tonga faapea ma Katinale Ribat mai i Papua Niu Kini lea ua agai nei i Roma mo lenei faamoemoe.

O le aso ananafi, sa aveina atu ai le tino maliu o Pope Faranisisi i le malumalu a le Sagato Peteru, i se solo tele na ta’ita’iina e katinale uma ma o le a taoto ai lona tino maliu i totonu o le malumalu se’ia o’o i le afiafi a taeao.

O ona toe sauniga o le a faia i le 10:00 i le taeao e soso’o ai i luma o le malumalu ma o le afioga i le Katinale Giovanni Battista Re, lea o lo’o fa’auluulu i le A’oga a Katinale, o le a pule fa’amalumalu i toe sauniga a le afioga Pope Faranisisi.

TAPENAPENA LE FAAMANATUINA O LE 100 TAUSAGA A LE MOTU O SWAINS

O le aso 13 o Me, 2025 lea ua faamoemoe e faamanatuina ai le 100 tausaga o le Sisiga Fu’a a le motu To’elau, po o Swains.  Ma o le afioga i le alii Faipule ia Su’a Alexander Eli Jennings, o lo’o ta’imua i nei tapenapenaga.

O le avea o Swains ma se vaega o le Iunaite Setete, sa amata mai i le 170 tausaga talu ai, talu mai le pasiaina o le tulafono (Guano Islands Act-48 U.S.C. ch. 8 §§ 1411-1419) ia Aukuso 1856.

O lenei motu sa pulea mai lava e le aiga o Jennings, lea o lo’o tupuga mai ia Eli Hutchinson Jennings, mai i le setete o Niu Ioka, talu mai le 1850 se’ia o’o mai i le taimi nei.  O le susuga ia Eli ma le faletua ia Malia Su’a Jennings, o Lefaga, Samoa sa amataina se kamupani popo, i le vaitaimi o tulaga lelei ai fefaatauaiga o le popo i totonu o le Pasefika.

SU’ESU’E E LE MALO O SAMOA IA LE FA’ATAMA’IAINA O LAUMEI

O lo’o ua feagai nei le Minisita o Alagamanuia Faalenatura ma le Siosiomaga (MNRE), ma le su’esu’eina o le mafua’aga na fa’atama’ia ai ni laumei i Manono Uta, i le lua vaiaso talu ai.

O lea mataupu sa o’o mai i luma o le Minisita i le vaiaso ua mavae.  Ma ua mae’a ona fa’alauiloa mai e le Ulu ole MNRE, le susuga ia Lealaisalanoa Frances Brown-Reupen, le asiasi atu o le aufaigaluega i le nofoaga na faatamaia ai ia laumei ma ua mae’a ona o latou feiloa’i ma matai o le nu’u.

O lo’o iai foi seisi fonotaga ua fuafuaina mo le faaiuga o lenei vaiaso.

Ua faapea foi ona iloiloina e le MNRE ia tulafono e fa’amautuina ai po o ua iai ni tulafono ua solia ma leisi la’asaga o le a faataunu’uina.

Green and hawksbill turtles are classified as endangered, two of the species that were identified amongst the dead turtles found in Manono-Uta two weeks ago.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all