Skip to main content

TALA I VAIFANUA

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

 

FETUFA’I FAATONU KOMISI GAGANA SAMOA MA SUI FA’ASALALAU

 

O le aso Lulu na fa’atalosagaina ai e le Fa’atonu o le Komisi o le Gagana Samoa i Amerika Samoa, Peseta Tia Sunia - Seloti ma le vasega o le au fa’asalalau ma le nusipepa ina ia ausia ai se fanoga o le Komisi, “Ia tatou so’otau’au i ala e fa’aolaola atili ai le Gagana Samoa i le atunuu.”

 

“O se mana’oga lea ua o’u lagona, o se fa’atonu o le Komisi mo le Gagana Samoa, e ao ina fa’amalosia lo tatou tutu fa’atasi mo lea fa’amoemoe ma galulue fa’atasi e fa’aauau pea ona fa’ataua tusitusiga ma talanoaga feso’ota’i i so’o se li’o o fa’apotopoto ma talanoa ai tagata Samoa. O le a le mou atu ai le gagana ae fa’amalosia atili ai ona mautu le tatou gagana i loto o tatou tagata nuu,” o se tala lea a Seloti.

 

O lea fonotaga puupuu sa fa’atautaia lea i le DDW. Ina ua talanoa mai le tamaitai fa’atonu o le Komisi, sa fetufa’i i lagona e mafai ona fa’aleleia atili ai sootaga i talanoaga ma fesootaiga i tusitusiga ae maise o fa’asalalauga taua i le Gagana Samoa. 

 

“Pe afai o le a fa’aauau pea ona faia lea e tagata uma, o le a le lamatia le tulaga oia o le gagana Samoa ma le mou malie atu,” o sana tima’i mai lea i le vasega o le au fa’asalalau sa latou mafuta.

 

“Ona o i matou o lo’o fa’aaogaina lava le gagana Samoa i le tele o matou tusitusiga, o se toe taumafaiga a le Malo e fa’aolaola atili le gagana Samoa o se mea ua alagatatau. O le tatou tofi lea, o oe o le Samoa, o a’u o le Samoa,  o lo ta’ua tofi mai le Atua faugagana, o le ta Gagana Samoa, ma o se tasi lea o fa’amau o le tatou usoga i Samoa i sisifo ma Samoa i Sasa’e lea ua fa’aigoaina nei o Amerika Samoa,” o se tala lea mai le sui o Le Lali, le vaega fa’asamoa o le Samoa News, Leua Aiono.

 

E tusa ai fo’i o le saunoaga a le tamaitai Polofesa mai Samoa, Aiono Dr Fanaafi Ma’ia’i Le Tagaloa, i lana folasaga amata i le vaitausaga sa toe tau tima’ia ai le atunuu ina ia fa’aolaola mai le Gagana Samoa, sa faia ai le faatasiga i le Fatuoaiga Lecture Hall ma vala’aulia fa’apitoa ai i la’ua ma le afioga le Tamaaiga, TuiAtua Tamasese Tufuga Taisi Tupuola Efi e saunoa tima’i ai i le mamalu o le atunuu lautele ina ia fesoasoani i le Faleula o Fatua’iupu i le atunuu, peita’i sa ia fa’ailoa mai, “Afai e mou le gagana, ua po le nu’u! O le gagana o lo ta’ua tofi mai le Atua faugagana, ia taofimau mai lea i’umaea ina ne’i mamulu ma mou atu.”

 

I fa’asalalauga ma tusitusiga e tele lava fo’i mea e moomia e i latou pe a oo ina fa’aliliuina nisi o tala tusia mai le gagana peretania i le gagana Samoa. O lea le vaega o le a fesoasoani atili ai le Komisi O le Gagana Samoa, aua afai e latou te pasia nisi o upu e mafai ona fa’aliliu i ai fa’aupuga faaperetania, ona fa’ailoa mai lea i tusitala ma e fa’asalalau, ina ia fa’aaogaina nei upu ua latou mua’i pasia i a latou iloiloga ma feutaga’iga. E pei o le upu Styrofoam, lea ua fa’aliliuina o le “Setaifou.” O le isi o le Technology lea ua fa’aaogaina le Tekonolosi e fa’aliliu ai i le gagana Samoa.

 

E i’u lea mafutaga i le aso Lulu, ae ua mautu le faamoemoe o nei vaega e lua o le Komisi o le Gagana ma le au fa’asalalau, “O le a latou galulue sootau’au ina ia mautu le fa’aaogaina lelei o upu ua mae’a pasia lelei mai e le Komisi o le Gagana Samoa i le lumana’i, i tusitusiga i tala tusia o le Nusipepa ma fa’asalaauga i luga o le ea i Leitio fa’alogologo.”

 

ASIASI MAI LE EMEPASA O AUSETALIA I SAMOA - ULUA’I TAIMI I AMERIKA SAMOA

 

O le aso Lulu sa asiasi mai ai le Komesina o Ausetalia, lea e alaala tumau i Samoa, Emily Luck ma lona to’alua se’i oo mai fo’i mo le ulua’i taimi i Amerika Samoa. 

 

O Emily Luck e galue tumau o ia i lona Ofisa Autu i Apia ma ua tagai toto’a fo’i o ia i ala uma ma polokalama e fa’atautaia i le va o le malo o Ausetalia ma Samoa.

 

Sa maua se feso’ota’iga ina ua mae’a se la’ua ‘aiga o le malu taeao i le DDW ma sa ia fa’ailoa mai, “O le malaga lenei e le o se malaga na leva ona fuafua, peita’i o se ulua’i oo mai lea i Amerika Samoa se’i va’ai ma fa’afetauia fo’i le afioga le Kovana Sili Lemanu PS Mauga ina ia fetufa’i i mataupu e mafai ai ona feso’ota’i Ausetalia ma Amerika Samoa i ni tiute e fesoasoani ai i tatou  faigamalo ma o tatou tagata lautele.”

 

O nisi o nei mataupu ogaoga, sa fa’ailoa e Luck, “O le tulaga lea tau le a’afia fa’atasi o tatou atunuu i ituaiga o fesuia’iga tuga o le Tau. E a’afia fa’atasi fo’i i tatou i le atuvasa lenei pe a oo ina oo mai fa’afitauli fa’anatura e aofia ai Afa ma matagi malolosi, maugamu ma galulolo ae maise o galuafi. O na mea uma e mafai ona feso’ota’i ta’ita’i, ma ua silafia lelei lava le alagatatau ona fesoasoani a’i i taimi o na ituaiga o pagatia.”

 

Ua fa’ailoa fo’i e Luck, “Ona o lenei malaga e pu’upu’u lava le taimi ua malaga mai ai, ae o lea ua ou vaai mamao atu ma naunau e oo mai ia le tausaga fou i le Sisigafu’a a Amerika Samoa, lea ua vala’aulia fa’apitoa mai ai i la’ua e toe pa’au mai ai.”

 

O le aumalaga na masi’i mai ai le tamaitai Hikomesina o Ausetalia ma lona Alii Mr Luck fa’apea ma le to’alua o la’ua leoleo mo le la’ua saogalemu i lenei faigamalaga. Sa atofaina fo’i e le Malo o Amerika Samoa ali’i Malu o le Malo e to’alua e fa’afeaoa le ‘au malaga mai Samoa, se’ia oo lava i le taimi e toe tu’uva’a ai. O le aso Lulu fo’i i le taeao sa fono fa’atasi ai le ‘aumalaga ma le afioga le kovana Sili i lona Ofisa.

 

TO’ATELE TU’UFESILI - TALI LE MATAGALUEGA O TUPE, TESEMA LE MASINA:

 

E mautinoa ua matua vevesi le to’atele ma tu’ufesilisili poo afea ea o le a maua atu ai se tali fa’amalieloto talu ona fa’alogoina e i latou tala o le ulua’i lafoga ua faatulaga mo i latou uma ua faila lafoga i le atunuu. Ua mae’a ona iloilo ma aiaia lea alamanuia mo le ‘au faila lafoga i le atunuu e le fono faitulafono. 

 

O le fa’ai’uga a le fono faitulafono na iloilo ma pasia lelei, na mae’a sainia lea ia Oketopa 23, 2022 e le fa’aao o le tatou Malo, ma ua amata tapena ai loa le matagaluega o tupe mo le fa’atulaga mai loa o siaki mo i latou uma sa faila latou lafoga i tausaga ua mavae.

 

O lo ua fa’ailoa mai e le matagaluega o Tupe a le tatou Malo, o le fa’atupega e $16 miliona mai le American Rescue Plan Act 2021lea e tatau ona agava’a mo lenei fa’atupega.

 

O i latou uma lava sa faatumu a latou pepa fa’atumu mo lafoga totogi mai le pepa fa’atumu Form 390 ma le 390EZ o le a agava’a i lenei alamanuia. O le isi tala fiafia ua fa’amaonia mai nei e le Matagaluega o Tupe ua fuafuaina nei le amataga o le masina o Tesema o le a maua ai siaki EITC mo tagata uma sa faila lafoga mai le tausaga 2021 a le tatou Malo.

 

Fa’ailoa e le Teutupe a le tatou malo, Malemo Tausaga, “O lenei alamanuia mo i latou uma lava sa faila lafoga o le tausaga 2021 EITC na pasia ma sainia loa e le Sui Kovana Talauega Eleasalo Ale ia Setema 23, 2022.”

 

“O le taimi nei ua amata iloilo ma fa’avasega e le matou matagaluega i latou uma lava o lo ua mautinoa e agava’a i lenei alamanuia, ma e le toe i ai lava nisi mea e moomia, mo lenei penefiti.”

 

“Ona o lea ua mae’a pasia nei e le tatou fono faitulafono ma ua fa’atulafonoina nei, e tele lava fo’i ni aiaiga o lea fo’i tulafono e ao ina manino lelei i le lautele o le atunuu, ae maise o i latou o lo’o faila lafoga i le atunuu. O le mea e ao ina faia, o le matua talanoa i le atunuu e tusa ai o nei penefiti tau lafoga faila fa’aletausaga o se mea e tatau ona faia e i matou a’o le’i tauaaoina atu i le mamalu o agava’a ai i le atunuu.”E tatau ona malamalama lelei le atunuu i le nei ituaiga o alamanuia, le EITC.”

 

Ua talosaga mai le Matagaluega o le Tupe a le tatou malo, “Ia mau mai lava le onosa’i, se’i mua’i faatulaga uma mea e ao ina mautu a’o le’i taua’aoina atu lenei alamanuia i le mamalu o le atunuu.”

 

O i latou o le a agava’a mo le EITC, o le a aofia ai ma ni fanau pe leai fo’i ni a latou fanau o lo’o failaina ai i a latou lafoga.

 

Ua lisia mai nisi o nei o mea e tatau ai ona e mauaina lenei alamanuia:

 

• E tatau ona e faigaluega ma maua lou totogi e i lalo ane o le $34,000. Pe faila fa’atasi le lua lafoga ma lou to’alua ma e aotelega i le na’o le $29,904. e aofia uma ai ma isi aiaiga uma e faila i lafoga fa’aletausaga.

 

• O le sui fo’i o lo’o faila lafoga e le o i ai ni ana tupe inivesi e le silia ma le $19,000. i le tausaga 2021.

 

• Ia mautu lau Numera Saogalemu i le taimi ua faila ai lau lafoga o le tausaga 2021.

 

• O oe o se sitiseni o le Malo o Amerika, poo se nesionale o Amerika poo se tasi ua nofo ma faigaluega i Amerika Samoa ma o lo’o talia lelei fa’aletulafono lona faigaluega ai i Amerika Samoa nei.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all