Pago Pago - AMERIKA SAMOA
TIMA’IA LE ATUNUU - “TAOFI ULAULA TAPA’A & IA GAFATAULIMA LOU MA’I SUKA!”
O lo ua fa’ato’a toe fotua’i ma fuafua lelei le amataga o tima’iga, lapata’iga ma toe fa’amanatu fo’i i le mamalu o i latou o a’afia i le gasegase tumau o le Ma’i Suka fa’apea ma e fo’i e tagofia le tapa’a, ina ia manatua, ia gafataulimaina lou ma’i suka, ma fa’aauau pea le mafutaga ma pelega i totonu o aiga. I latou fo’i o lo’o manatu pe tau gaua’i ina ia ulaula tapa’a, taofia loa lena mana’oga e le aoga, ae ua na’o a’afiaga i fa’ama’i eseese e feagai ma oe, pe afai o le a e ulaula tapa’a o so’o se ituaiga.
O le toe fa’amanatu fo’i i tulafono ua mae’a pasia, ma ua fa’amalosia e fa’asa aia’i ai ona e tagofia le sikaleti o so’o se ituaiga a’o e i ai i nofoaga faitele, e oo lava i fale fa’atali pasi.
Peita’i o nei tima’iga ma lapata’iga sa toe talanoaina i se fonotaga i le aso Tofi o le vaiaso ua te’a, e le komiti o le DOH Tobacco Diabetes i le potu fono a le DOH i Tafuna, ma sa auai sui o le Komiti.
O a latou mataupu sa talanoaina, ua manatu ai i latou, ina ia vave tima’ia le fanau talavou, a’o le’i tagofia le sikaleti aua o le afuaga lea o le to’atele ua faigofie lava ona tago atu ma amata ulaula e aofia ai ma isi mea uma o lisia i vaila’au oona ma fuala’au fa’asaina.
O le fonotaga lea ua fa’amauina ai nisi o latou galuega fa’atino, ina ia sofa’i le faitauga atoa o e uma ua aafia i le Ma’i Suka ma i latou fo’i o lo ua mautinoa e ulaula i le atunuu.
Ua pasia e i latou o le a matua fa’aa’e a latou taumafaiga tima’i ma fa’alauiloa a’afiaga e ono oo i ai le soifua maloloina o tagata pe afai e tagofia le ulaula, ma ua pasia ai fo’i o le a faia ni fa’asalalauga fa’alaua’itele ina ia fa’alauiloa o’oo’oga tau le soifua maloloina o le tagata ulaula.
E le gata i lea ulaula, ae o e fo’i ua tau amata ona maua i le ma’i suka, ia taofiofi le so’ona taumafa, ae ia taumafa i mea’ai paleni. Afai e gafataulima au mea taumafa, e mautinoa lelei, e le oo oe i le Ma’i Suka, ae fa’aopoopo la i ai ma le fa’aafu o lou tino i fa’amalositino pe to’aga fo’i e savali.
Afai e le to’aga oe e fa’agaoioi lou tino, o le a vave ona po’ia oe i gasegase ma vave ai fo’i ona e maua i le tino ma’i aua ua le fete’ena’i e lou tino so’o se gasegase ua e tau maua ai ina ua avea ma tagata ua tino matua. O lona uiga tuu le fa’apaie e savali ma to’aga e fa’atino fea’u i totonu o lou aiga, e fa’agaoioi ai lou tino i taimi uma, ma avea o se fa’amalositino sili lea i aso ta’itasi.
Ua fa’atulaga nei le amataga o tima’iga e afua mai i vasega o aoga tulaga muamua, e afua mai le vasega 3, 4, 5, 6, 7 ma le 8, fa’apea fo’i ma a’oga maualuluga aua o le la’asaga tonu lea o le soifuaga o le fanau ua faigata fo’i ona toe taofiofia mai e se fa’atonuga a matua lo latou soifua.
“Ia oo atu i le taimi ua vaogata ai le soifua o fanau talavou, ae ua mae’a tima’ia ma fa’aofi le fe’au taua lenei i o latou mafaufau, taofi le fia tagofia o sikaleti aua o le amataga lava lea o le soso’o atu ma fualaau fa’asaina o so’o se ituaiga, o mea e fa’aititia atili ai avanoa lelei e mafai ona e maua mo lou soifua manuia i le lumana’i,” o se tala lea a le susuga Meauta Mageo o le ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe a le Tobacco Diabetes.
E le gata i lea, ae ua tau fa’amautu atoa fo’i fuafuaga fa’ataoto a lea tautua aoga a le DOH mo le latou masina e fa’ataua ai a latou tima’iga ma galuega fa’atino i le atunuu, le masina lea o Novema ua tulata mai fo’i.
O lo ua suia nei le fa’atautaiga o lea Ofisa i Faga’alu ma ua ta’ita’ia nei e le tamaitai o Mrs Edith Yip, ole faletua o se tasi o foma’i o lo’o tautua i le atunuu mai Fiti. Peita’i ua i ai pea lava lana aufaigaluega galulue, Daphne Fale ma i latou ua i ai, ina ia vave fa’atino mea uma ua fa’atulaga e latou te faia mo le fa’amoemoe ia taofia le ulaula tapa’a ma ia gafataulima e i latou ua maua i le Ma’i Suka, auga uma ma togafitiga e ao ina e faia, ia tumau ai le mafutaga mafana ma aiga ma e pele ia i latou.
E ese mai nei mataupu uma, ua fa’ailoa mai o se toe ulua’i fonotaga fo’i lea talu ona taofia galuega ma tima’iga uma a lea fo’i tautua e tusa ma le lua tausaga ua mavae, ona o a’afiaga o le Covid-19 i le lalolagi ma galuega uma sa faia ina ia le vave sofa’ia le atunuu e lea fa’ama’i fita.
Ua fuafua le tele o latou galuega toe fa’aauau i le amataga o le masina o Novema lea fo’i ua fa’atulaga e fa’ataua ai latou galuega uma, ma o le a toe asia lava le Koalisi ta’itasi uma ua mae’a fa’atu, i falelima e tolu o le atunuu, falelima i sasa’e, falelima i sisifo, ogatotonu o le motu ma le Manu’atele. Ua mautinoa lava fo’i ua mae’a fa’aoo lea fo’i tautua i le motu o Aunuu.
“Ia mautinoa lelei, o le toe amatalia ai o tatou galuega uma nei, ia mautu se suiga lelei ua tatou va’aia, e le toe fa’ata’eta’e aluga le tatou fe’au, ae ia matua finau i ai, ia va’aia ua matua sofa’i le pogai o le amataga ona manatu le fanau talavou e tagofia le sikaleti, aua o le amataga lava lea ona tagofia isi mea uma e fa’auilavea i lo latou olaga talavou.Sofai fo’i latou fa’amoemoe, ia ola fa’amalositino ma ‘ai paleni, e fa’aumiumi ai lo latou talavou e le o a’afia i gasegase tumau,” o le toe tima’i lea a le ta’ita’ifono i lana komiti fa’afoe.
O le tulaga i suiga sa moomia e fa’aofi i Tulafono ua mae’a pasia mo le taofiga o le Ulaula i nofoaga faitele o le Sikaleti, ua fa’ailoa mai nei, e le o toe i ai se kopi i luga o le laulau a le Kovana Sili i le taimi nei.
O lona uiga e tatau ona toe lolomia se kopi o nei suiga fou o fia fa’aofi i nei tulafono ma toe tima’ia le afioga Kovana Lemanu Mauga, ina ia alofagia ae sainia mo le toe fa’aofi i le fono faitulafono mo le latou iloiloga. O suiga nei o le tulafono o le Ulaula ua aofia ai nei ma le tagofia o le Vipor poo le paipa ulaula e le mamalu lautele.
Ua va’aia ua i ai foi pisinisi i le atunuu ua na’o le pau lava lea o latou oloa e fa’atau atu, ma ua tofusia ai le fanau a’oga maualuga latou ituaiga sikaleti nei, aua ua manatu i latou e le a’afia ai latou soifua maloloina, e le o aofia fo’i i le tulafono o le fa’asa ua mae’a fa’amamaluina i le atunuu.
Ona sa auai le Loia fautua a le Kovana i lenei fonotaga a le Komiti, o lea sa toe fa’ailoa mai ai, e sili ona toe lolomia se kopi o nei suiga toe fia faaulu i le tulafono o le Ulaula Tapa’a ae toe fa’auia atu ia te ia muamua, ona ia tauaaoina lea i le afioga le Kovana e taga’i toto’a i ai, fautuaina i nei suiga, ma toe faaauau ai gaoioiga uma tau le tulafono e fa’apasia ai ma fa’amamaluina loa nei suiga uma.
Na fa’aofi muamua nei suiga ma oo i luga o le laulau a Kovana Lolo Moliga, ma ua le mautinoa pe aisea ua le toe aofia ai lea faila i galuega uma e tatau ona taga’i i ai Kovana Lemanu Mauga, ina ua soloa’i atu i le nofoa o le ta’ita’i o le tatou Malo.
AOTELEGA O TAGATA PALOTA UA FA’AMAUINA PALOTAGA IA NOVEMA
Mai ia Oketopa 11, 2022, lea sa fa’amuta ai le toe lesitalaina o se tasi e fia faia sana palota i le Palotaga o Novema 08, 2022, ua fa’ailoa mai ai le aotelega o i latou ua mae’a lesitalaina mo lenei palotaga ua atoa le 14,312 tagata.
Ua toe fa’amanatu mai fo’i e amata ona faia palota a sui uma e i ai a’afiaga o le tino ma ua femalaga’i ai e fa’aaoga nofoa fa’ata’avalevale, e amatalalia ia Oketopa 13, 2022 ona faia a outou palota, ina ia le toe fa’alavelave ai le fe’avea’iga o outou e nai o outou aiga ia Novema 08, 2022lea e faia ai palota a le atunuu.
Ua fa’atulaga mai le aso 25 Oketopa e fa’amuta ai ona toe taua’aoina atu pepa fa’atumu mo palota e faia aua e le o i le atunuu i latou a’o faia le palotaga a le atunuu.
MASINA MO FA’ATAUA AI SAUAGA I TOTONU O AIGA- FA’AOO I LE STAR KIST
O le aso Tofi o le vaso na te’a sa oo atu ai le DHSS ma nisi o faalapotopotoga i le atunuu o lo’o alto taumafai on a sofa’i le faafitauli o Sauaga fa’aleituaiga i totonu o Aiga, ASCSDV i le tarKist Samoa, ina ia latou fa’ailoa ma tima’i fo’i le aufaigaluega e tusa o Sauaga i totonu o Mafutaga i le li’o o le Aiga.
Na fa’atino se sauniga e tutuina ai moliga’o. O le afuaga e tutuina ai moliga’o ina ia toe tomanatu ai le mamalu lautele i nisi o lo ua maliliu ona o nei a’afiaga fita sa feagai ma i latou a’o soifua.
O le masina lenei o Oketopa ua fa’asinotonu i taumafaiga uma e tima’i ma fa’alauiloa a’afiaga uma o ituaiga sauaga eseese ua feagai ai ma tina ma fanau i totonu o latou mafutaga fa’aleaiga. O le aiga o le li’o sili lea ona ititi ua mafuta i ai le to’atele o tagata faigaluega i aso uma o le soifua, ma e aofia ai fa’atasi matua ma fanau.
Ona o le to’atele na’ua o tagata faigaluegai le tatou Kamupani I’a, ma ua fa’ailo fo’i o se tasi lea o nofoaga e masani ona mafuta ma fa’amasani vave ai nisi e to’atele i le taimi e tasi, o le ala lea o tima’iga, ia ofi i totonu o le to’atele o latou aiga, lenei fa’alauiloa, ma ia aoga fo’i tima’iga ia i latou uma o e faigaluega, ua fai aiga ina ia fa’autagia lava le fli e lamalama i le saogalemu ma le mausali o a latou mafutaga mafana i totonu o latou aiga.
“E vevesi loa pe amata faaisaisa se mafutaga, o le amataga ia o sauaga afuafua i totonu o aiga, ma amata loa ona le saogalemu le fanau ma tina i le tele o taimi, poo tama fo’i ua sauaina i totonu o mafutaga fa’aleaiga. O lona uiga ua le fuatasi se ituaiga, tama poo le tina, ae mautinoa lava o lo ua amata aafia le soifua saogalemu o le fanau,” o se tala mai lea a le sui o le DHSS sa auai ma fa’afesiligia mo se manatu, pe ua na’o tina ma fanau ua a’afia.
Comments
Sorted by BestComments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.
Powered by Disqus